អង្គការ​លើក​លែង​ទោស​អន្តរ​ជាតិ​រិះគន់​ភាព​ចម្រូងចម្រាស​ក្នុង​​សំណុំរឿង​ ០០៣

សំណុំរឿង​លេខ ០០៣ ក្នុង​សាលាក្ដី​ខ្មែរ​ក្រហម បាន​ក្លាយ​ជា​បញ្ហា​ចម្រូងចម្រាស​មួយ ដោយសារ​ សហព្រះរាជអាជ្ញា​ភាគី​អន្តរជាតិ សុំ​ឲ្យ​មាន​ការ​ស៊ើបអង្កេត​លើ​ជន​ពាក់ព័ន្ធ​ករណី ០០៣ នេះ តែ​ សហចៅក្រម​ស៊ើបអង្កេត​បដិសេធ និង​ពន្យារ​ពេល​រហូត​ដល់​អស់​ពេល​វេលា។

ក្រៅ​ពី​មាន​ការ​មិន​ស៊ើបអង្កេត និង​ចាត់ការ ក៏​មាន​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា មាន​លេចចេញ​ឯកសារ​ផ្លូវការ​របស់​តុលាការ ប៉ះពាល់​ដល់​កិច្ច​ដំណើរការ​របស់​តុលាការ​ទៀត​ផង។

ការ​តវ៉ា​គ្នា​នេះ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​អង្គការ​ឃ្លាំមើល​ការ​កាត់​ទោស​នៅ​សាលាក្ដី​ខ្មែរក្រហម​មួយ​ចំនួន អំពាវនាវ​ឲ្យ​ចៅក្រម​នៅ​សាលាក្ដី ធ្វើ​ការ​ឲ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ និង​ផ្ដល់​យុត្តិធម៌​ពិត​ប្រាកដ​ដល់​អ្នក​រង​គ្រោះ ដោយ​សារ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម។

អង្គការ​លើក​លែង​ទោស​អន្តរ​ជាតិ ឬ​ហៅ​ថា អាមណេស្ទី អ៊ិនធើណាហ្សូណល (Amnesty International) បាន​អះអាង​ថា សាលាក្ដី​ខ្មែរ​ក្រហម​កំពុង​បំភ្លេច​ចោល​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​ស្វែង​រក​ជន​ជាប់​ចោទ​បន្ថែម​ក្នុង​ករណី​លេខ ០០៣ ខណៈ​ដែល​មាន​សេចក្ដីរាយការណ៍ និង​សង្ស័យ​ថា ដំណើរការ​សាលា​ក្ដី​នេះ​កន្លង​ទៅ​ធ្វើ​ការ​មិន​មាន​តម្លាភាព និង​ក្រោម​សម្ពាធ​នយោបាយ ដែល​នាំ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​​ឯករាជ​ភាព​នៃ​ការ​កាត់​ក្ដី។

ក្នុង​សេចក្ដី​ថ្លែង​ការណ៍​មួយ​ចុះ​ផ្សាយ​លើ​គេហទំព័រ​របស់​ខ្លួន​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៨ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ ២០១១ អង្គការ​លើកលែង​ទោស​អន្តរជាតិ បាន​ប្រើ​ពាក្យ​ថា អង្គការ​នេះ «ព្រួយ​បារម្ភ​ជា​ទី​បំផុត» ចំពោះ​បញ្ហា​ខក​ខាន​ទាំង​នោះ ដែល​ជា​ហេតុ​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ហានិភ័យ​ក្នុង​បេសកកម្ម​ស្នូល​របស់​សាលាក្ដី​ខ្មែរ​ក្រហម​ក្នុង​ការ​ផ្ដល់​យុត្តិធម៌​ដល់​ជន​រង​គ្រោះ ដែល​គេ​សម្លាប់ និង​ធ្វើ​បាប​ក្នុង​របប​ខ្មែរ​ក្រហម រួម​ទាំង​ប្រជាជន​ខ្មែរ​ទាំង​អស់។

សេចក្ដី​ថ្លែង​ការណ៍​របស់​អង្គការ​លើក​លែងទោស​អន្តរជាតិ​នេះ គឺ​ធ្វើ​ឡើង​បន្ទាប់​ពី​សាលាក្ដី​ខ្មែរ​ក្រហម​ប្រកាស​បិទ​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​សំណុំរឿង​លេខ ០០៣ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៩ ខែ​មេសា​ឆ្នាំ​២០១១។
អង្គការ​លើក​លែងទោស​អន្តរជាតិ​បាន​រិះគន់​​សហ​ចៅ​ក្រម​ស៊ើប​អង្កេត​សាលា​ក្ដី​ខ្មែរ​ក្រហម​ថា មិន​ បាន​បំពេញ​តួ​នាទី​ទៅ​តាម​នីតិវិធី​ច្បាប់​ក្នុង​កម្រិត​និយាម​អន្តជាតិ​ទេ ព្រោះ​ចៅក្រម​ស៊ើប​អង្កេត មិនបាន​អនុវត្ត​ ៥​ចំណុច​សំខាន់ៗ ដូច​ជា មិន​បាន​កោះ​ហៅ និង​សួរ​ចម្លើយ​ជន​សង្ស័យ ស៊ើប​សួរ​​ជន​សង្ស័យ ជន​រងគ្រោះ និង​សាក្សី​ជា​ដើម។ ចៅក្រម​មិន​បាន​រឹប​អូស​វត្ថុ​តាង មិនបាន​ពិនិត្យ​ទីតាំង មិន​បាន​ស្វែង​រក​មតិ​យោបល់​ពី​ក្រុម​អ្នក​ច្បាប់ រួម​ទាំង​មិន​បាន​ស្រាវជ្រាវ​រក​ព័ត៌មាន​បន្ថែម និង​ជំនួយ​ការ​ពី​​ភាគី ឬ​ស្វែង​រក​ជំនួយ​គាំទ្រ​ពី​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ និង​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​ណា​មួយ ក្នុង​ដំណើរ​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​ករណី ០០៣ នេះ​ទេ។

ទាក់ទង​នឹង​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​នេះ មន្ត្រី​សាលាក្ដី​ខ្មែរ​ក្រហម បាន​ពោល​ថា ការ​ចោទ​ប្រកាន់​នេះ គឺ​ជា​រឿង​ចាស់​ច្រំដែល ដែល​បាន​កើត​ឡើង​ជារឿយៗ កន្លងមក។

លោក ឌឹម សុវណ្ណារុំ មន្ត្រី​ទទួល​បន្ទុក​កិច្ចការ​សាធារណៈ នៃ​សាលាក្ដី​ខ្មែរ​ក្រហម បាន​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​នឹង​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​របស់​អង្គការ​លើកលែង​ទោស​អន្តរជាតិ​នេះ​ជាមួយ​នឹង​ការ​ព្រមាន​ថា ស្ថាប័ន​នេះ រួម​ទាំង​មជ្ឈដ្ឋាន​ខាង​ក្រៅ​ដទៃ​ទៀត​ផង មិន​មាន​សិទ្ធិ​លូកលាន់​កិច្ចការ​ផ្ទៃក្នុង​របស់​សាលាក្ដី​ខ្មែរ​ក្រហម​នេះ​ទេ ហើយ​លោក​បញ្ជាក់​ថា ចៅក្រម​ស៊ើប​អង្កេត​របស់​សាលាក្ដី​ខ្មែរ​បាន​បំពេញ​តួនាទី​ស៊ើប​អង្កេត​របស់​ខ្លួន តាម​នីតិវិធី​ច្បាប់​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ គឺ​មិន​ដូច​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​នោះ​ទេ​ ៖ «សម្រាប់​ករណី ០០៣ សហ​ចៅ​ក្រម​ស៊ើប​អង្កេត​បាន​ចេញ​សេចក្ដី​ប្រកាស​ច្បាស់​ហើយ​ថា សហ​ចៅក្រម​ស៊ើប​អង្កេត​ធ្វើការ​ស៊ើប​អង្កេត​នៅ​លើ​កិច្ចការ​របស់​ខ្លួន ហើយ​ការងារ​របស់​ខ្លួន​ដែល​បាន​បំពេញ​ហ្នឹង គឺ​ដោយ​ឯករាជ្យ ហើយ​ចៅ​ក្រម​ស៊ើបអង្កេត​ប្រឆាំង​ដាច់ខាត​រាល់​ការ​ជ្រៀតជ្រែក​ពី​ខាង​ក្រៅ»។

ទោះ​ជា​​សហ​ចៅក្រម​ស៊ើប​អង្កេត​បិទ​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​យ៉ាង​នេះ​ក្ដី លោក ឌឹម សុវណ្ណារុំ បញ្ជាក់​ថា សាលាក្ដី​បាន​ទុក​ពេល​ឲ្យ​ភាគី​ដែល​​ពាក់ព័ន្ធ ដើម្បី​តវ៉ា​ ក្នុង​ករណីយ​មិន​សុខចិត្ត​លើ​ចំណុច​ណា​មួយ​ចំពោះ​ការ​ស៊ើប​អង្កេត នេះ ៖ «យើង​បិទ​ការ​ស៊ើបសួរ​ទៅ​គឺ​យើង​ទុក​ឲ្យ​ភាគី​ដែល​ភាគី​ពាក់ព័ន្ធ​ធ្វើការ​តវ៉ា។ សហ​ព្រះ​រាជអាជ្ញា​ពិនិត្យ​មើល​សំណុំ​រឿង ថា​តើ​ត្រូវ​មាន​ការ​ស្នើសុំ​ស៊ើបសួរ​បន្ថែម ឬ​ក៏​អត់។ បើ​មាន​ការ​ស្នើសុំ​ឲ្យ​ស៊ើបសួរ​បន្ថែម។ សហ​ចៅក្រម​ស៊ើបអង្កេត​ត្រូវ​ពិចារណា​ថា តើ​ខ្លួន​នឹង​ត្រូវ​បន្ត​ការ​ស៊ើបសួរ​បន្ថែម ឬ​យ៉ាង​ណា? ហ្នឹង​តាម​នីតិវិធី​ច្បាប់​ណា៎»។​

ស្រប​ពេល​នេះ​ដែរ មាន​សេចក្ដីរាយការណ៍​ថា លោក​ព្រះ​រាជអាជ្ញា​អន្តរជាតិ​ក្នុង​សាលាក្ដី​ខ្មែរ​ក្រហម លោក អេនឌ្រូវ ខេលៃ (Andrew Caylay) បាន​ប្ដឹង​ឧទ្ធរណ៍​តវ៉ា​សុំ​ឲ្យ​មាន​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​បន្ថែម​លើ​ករណី​លេខ ០០៣ នេះ ព្រោះ​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​កន្លង​មក​មិន​បាន។

បន្ទាប់​មក កញ្ញា សេង ធារី ដែល​ជា​ភាគី​ដើម​បណ្ដឹង​រដ្ឋប្បវេណី​ក្នុង​ករណី​លេខ ០០៣ មួយ​រូប បាន​ចេញ​លិខិត​​ថ្លែង​អំណរ​គុណ​លោក អេនឌ្រូវ ខេលៃ ហើយ​បាន​សរសើរ និង​ថា លោក​បាន​ប្រឹងប្រែង ធ្វើ​ការ​ប្រកប​ទៅ​ដោយ​វិជ្ជាជីវៈ​ជា​មន្ត្រី​ច្បាប់​មួយ​រូប ដោយ​បាន​បង្ហើប​ឱ្យ​ដឹង​ព័ត៌មាន​ទាក់​ទង​នឹង​ករណីយ​លេខ ០០៣។

ស្រប​ពេល​នេះ​ដែរ កញ្ញា សេង ធារី បាន​ហៅ​សេចក្ដី​អំពាវនាវ​របស់​អង្គការ​លើក​លែង​ទោស​អន្តរ​ជាតិ ដែល​រិះគន់​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​រឿង​ក្ដី ០០៣ នេះ​ថា ជា​សំឡេង​គាំទ្រ ជួយ​ផ្ដល់​យុត្តិធម៌​ឲ្យ​ភាគី​បណ្ដឹង​រដ្ឋប្បវេណី​បន្ថែម​ទៀត ទៅ​លើ​ព័ត៌មាន​ស៊ើប​អង្កេត​ជន​សង្ស័យ​បន្ថែម​ក្នុង​ករណីយ​លេខ ០០៣ នេះ ៖ «ក្នុង​ការ​ជជែក ក្នុង​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​របស់​ខ្ញុំ ខ្ញុំ​ដឹង​ថា​ លោក មាស មុត និង​លោក ស៊ូ ម៉េត មាន​វត្តមាន​ក្នុង ០០៣។ ហើយ​អ្វី​ដែល​បាន​កើត​ឡើង​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ថ្មីៗ នេះ អ្វី​ដែល​ឯកសារ​តុលាការ ដែល​មាន​ភាព​សម្ងាត់ ដែល​បាន​ទទួល​ដោយ​អ្នក​កាសែត ហ្នឹង​គឺ​ត្រឹមត្រូវ​មែន។ បើ​អ៊ីចឹង​ការ​អំពាវ​របស់ (Amnesty International) ខ្ញុំ​សុំ​កោត​សរសើរ ហើយ​ខ្ញុំ​ស្រប​នូវ​អ្វី​ដែល​គាត់​បាន​អំពាវនាវ ពី​ព្រោះ​វា​ស្រប​នឹង​អ្វី​ដែល​យើង​កំពុង​អំពាវ​នាវ​ដែរ»។

អង្គការ​​លើកលែង​ទោស​អន្តរ​ជាតិ ដែល​មាន​ការិយាល័យ​នៅ​ទី ​ក្រុង​ឡុងដុង (London) ប្រទេស​អង់គ្លេស (England) បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​សាលាក្ដី​ខ្មែរ​ក្រហម​គោរព​ច្បាប់ និង​គោលការណ៍ ហើយ​អនុវត្ត​ការងារ​មាន​តម្លាភាព និង​បើក​ចំហ។ ជាពិសេស ចំពោះ​ជន​រងគ្រោះ ដើម្បី​តាម​ដាន​ព័ត៌មាន​ស៊ើប​អង្កេត និង​ការ​កាត់​ទោស ហើយ​ត្រូវ​ទាត់​ចោល​រាល់​អន្តរាគមន៍​ណា ដែល​មិន​មាន​លក្ខណៈ​សមរម្យ និង​មិន​យុត្តិធម៌។

មន្ត្រី​សាលាក្ដី​បាន​បញ្ចប់​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​ករណី​លេខ ០០២ ហើយ។ ជន​ជាប់ចោទ​ក្នុង​ករណី​លេខ ០០២ មាន​អតីត​មេ​ដឹកនាំ​ខ្មែរ​ក្រហម​ជាន់​ខ្ពស់ ៤ រូប គឺ នួន ជា ដែល​ជា​បង​ធំ​ទី ២ នៃ​បក្ស​កុម្មុយនិស្ត​កម្ពុជា និង​ជា​ប្រធាន​សភា​នៃ​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ, ខៀវ សំផន ប្រធាន​គណៈ​ប្រធាន​រដ្ឋ, អៀង សារី ឧបនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី និង​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការបរទេស និង អៀង ធីរិទ្ធិ ប្រធាន​ក្រសួង​សង្គមកិច្ច ក្នុង​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ចំពោះ​ជីវិត​មនុស្ស​ជិត ២លាន​នាក់ ដែល​បាន​ស្លាប់​ក្នុង​របប​ខ្មែរក្រហម​កាន់​អំណាច​ពី​ឆ្នាំ ១៩៧៥ ដល់​ឆ្នាំ ១៩៧៩។

អតីត​មេ​ដឹកនាំ​ខ្មែរ​ក្រហម​ជាន់​ខ្ពស់ ៤ រូប ជាប់​ចោទ​ពី​បទ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​​ប្រល័យ​ពូជ​សាសន៍ ឧក្រិដ្ឋកម្ម​សង្គ្រាម ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ប្រឆាំង​មនុស្សជាតិ។ សាលាក្ដី​ខ្មែរក្រហម គ្រោង​បើក​សវនាការ​កាត់​ទោស​ជន​ជាប់​ចោទ​ទាំង ៤ នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២៧ មិថុនា ឆ្នាំ ២០១១។

ទាក់ទង​នឹង​ការ​កាត់​ក្ដី​អតីត​មេ​ដឹកនាំ​ជាន់​ខ្ពស់ នៅ​ក្នុង​សំណុំ​រឿង​លេខ ០០៣ និង​០០៤ នេះ​ដែរ ភាគី​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ដែល​កន្លង​មក​បាន​ព្រមព្រៀង​បង្កើត​តុលាការ​កូនកាត់​ខ្មែរ​ក្រហម ដែល​មាន​សហ​ចៅក្រម និង​ព្រះរាជអាជ្ញា​បរទេស​ចូល​រួម​ដំណើរការ​ក្ដី​នេះ បាន​ជំទាស់​ថា ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ជន​សង្ស័យ​បន្ថែម​ទៀត អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ផ្ទុះ​សង្គ្រាម​ជា​ថ្មី​ម្ដង​ទៀត ខណៈ​ដែល​ភាគី​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​កោះហៅ​សាក្សី​បន្ថែម។

អ្នក​វិភាគ​ក្នុង​ស្រុក​មួយ​ចំនួន​បាន​ប្រមើល​ថា ដំណើរ​ការ​ក្ដី ០០៣ និង​០០៤ ពិត​ជា​មិន​អាច​ទៅ​រួច​តាម​ផែនការ​កំណត់​ទេ ដោយ​​គេ​រំពឹង​ថា ឯករាជ​ភាព​របស់​មន្ត្រី​តុលាការ នឹង​មិន​អាច​ធន់​នឹង​គំនាប​ខាង​បញ្ហា​នយោបាយ រួម​ទាំង​​​​ការ​រអាក់រអួល​ខាង​វិបត្តិ​ជំនួយ​ហិរញ្ញវត្ថុ​រាប់​លាន​ដុល្លារ​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំៗ ជា​ចំនួន​ទឹក​ប្រាក់​មួយ​ច្រើន​សន្ធឹក ដែល​សាលាក្ដី​កូនកាត់​មួយ​នេះ កំពុង​ប្រឈម​មុខ​ស្រាប់​ផង៕