មន្ត្រីទូតខ្មែរប្រចាំសហរដ្ឋអាមេរិក បានថ្លែងកាលពីចុងសប្ដាហ៍កន្លងទៅនេះថា ពលរដ្ឋខ្មែរ ឬខ្មែរ-អាមេរិកាំង ប្រមាណពី ៤០០ ទៅ ៥០០នាក់ នៅតាមបណ្ដារដ្ឋមួយចំនួន រួមទាំងសកម្មជនរបស់គណបក្សសមរង្ស៊ីក្នុងទីក្រុង Lowell ខ្លះផង បានចុះចូលជាសមាជិកគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា តាមរយៈស្ថានទូតខ្មែរប្រចាំក្នុងរដ្ឋធានី Washington។
ឯកអគ្គរាជទូតខ្មែរ ប្រចាំក្នុងរដ្ឋធានី Washington លោក ហែម ហេង មានប្រសាសន៍កាលពីថ្ងៃសៅរ៍កន្លងទៅនេះ ក្នុងខណៈប្រារព្ធទិវាបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរថា ការទទួលយកសមាជិកសម្រាប់គណបក្សប្រជាជនដ៏ច្រើនដូច្នេះ គឺដើម្បីជួយដល់កិច្ចការរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លើវិស័យនានា ដូចជាពាណិជ្ជកម្ម ឧស្សាហកម្ម និង ការផ្សព្វផ្សាយអំពីគោលនយោបាយរបស់គណបក្សប្រជាជន ដល់ពលរដ្ឋខ្មែរ ក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកជាដើម។
លោក ហែម ហេង មានប្រសាសន៍ ៖ «ក្នុងឋានៈខ្ញុំជាសមាជិកគណបក្សប្រជាជនម្នាក់ ខ្ញុំក៏បានជួបជាមួយក្រុមអ្នកគាំទ្រគណបក្សប្រជាជននៅតាមរដ្ឋនានាហ្នឹង។ ហើយអ្នកខ្លះ គេក៏ចង់ចូលរួមជាមួយគណបក្សប្រជាជនរបស់យើង ហើយគេមានបំណងបង្កើតជាសាខាបក្ស ដើម្បីងាយស្រួល ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយនូវព័ត៌មានការអភិវឌ្ឍនៅស្រុកខ្មែរយើង ជាពិសេស ព័ត៌មានការពិត ដែលមាននៅស្រុកខ្មែរយើង។»
សកម្មជនដែលចុះចូលគណបក្សកាន់អំណាច នៅកម្ពុជាទាំងនោះ មាននៅតាមរដ្ឋ Pennsylvania, Massachusetts, California, Texas, Florida, Washington, Virginia និងរដ្ឋ Louisiana ជាដើម។
លោក ហែម ហេង មានប្រសាសន៍ថា អ្នកដែលចុះចូលជាមួយគណបក្សប្រជាជនទាំងអស់នោះ មិនមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតទេ ប៉ុន្តែពួកគេអាចផ្ដល់សន្លឹកឆ្នោតដោយមិនចំពោះ។
លោកបានពន្យល់យ៉ាងដូច្នេះថា ៖ «មិនចំពោះត្រង់ថា គាត់មានបងប្អូននៅស្រុកខ្មែរ ហើយគាត់ផ្ដល់ជាជំនួយ ឬលុយកាក់ទៅដល់បងប្អូនគាត់ ដែលនៅស្រុកខ្មែរ។ ដូច្នេះ បើសិនគាត់ជាសមាជិកគណបក្សប្រជាជន ដូច្នេះ បងប្អូនគាត់ ដែលទទួលអំណោយ ឬជំនួយពីគាត់ គេអាចគិតថា អូរ បងប្អូនអញនៅស្រុកអាមេរិក គេចូលជាគណបក្សប្រជាជនហើយ ដូច្នេះ អញនៅស្រុកខ្មែរ រឿងអីអញមិនចូល។ បាទ នេះជាលទ្ធផលមួយមិនចំពោះ។ ទីពីរ នៅអាមេរិកនេះ គាត់អាចធ្វើពិធីរៃអង្គាសថវិកា សម្រាប់ទៅជួយបងប្អូនខ្មែរ ដែលរងគ្រោះដោយគ្រោះធម្មជាតិ។»
ក្រុមអ្នកចុះចូលជាមួយគណបក្សប្រជាជន ក្នុងទីក្រុង Long Beach រដ្ឋ California បានបង្ហើបឲ្យដឹងថា យ៉ាងហោចណាស់ មានមនុស្ស ចំនួន ៣៤នាក់ ទើបចុះចូលជាមួយគណបក្សកាន់អំណាចនៅកម្ពុជា។
លោក ហួត គឹម ឆាយ ដែលជាសមាជិកថ្មី របស់គណបក្សកាន់អំណាចនៅកម្ពុជា បានបង្ហាញអំពីគោលជំហររបស់លោក ក្នុងការចូលរួមជាមួយបក្សប្រជាជនយ៉ាងដូច្នេះ ៖ «គឺខ្ញុំយល់ឃើញថា ក្នុងទីក្រុង Long Beach ឥឡូវ មានគណបក្សប្រឆាំងជាច្រើន។ ហើយនៅពេលដែលមានគណបក្សប្រជាជនចង់ទៅជួបជុំបងប្អូនទៅក្រុង Long Beach ប៉ុន្តែវាអត់មានសមាជិកគណបក្សប្រជាជនជួយគាំទ្រ ឬជួយជាការផ្ដល់មធ្យោបាយផ្សេងៗដល់ ហើយទៅខ្ញុំឃើញអ៊ីចឹង ដើម្បីពង្រឹងគណបក្សប្រជាជន ឬជួយជាការស្នាក់នៅ អាស្រ័យ ល្អ មានការទំនាក់ទំនងជាមួយប្រជាជន បានផ្សព្វផ្សាយពីគោលការណ៍ ក្នុងប្រទេសជាតិ អ៊ីចឹងទៅ គេមានការងាយស្រួល បើយើងមានគណបក្សនៅទីនោះ។»
លោក ហួត គឹម ឆាយ បានមានប្រសាសន៍បន្តថា ក្រៅពីជួយសម្រួលដល់កិច្ចការរបស់គណបក្សប្រជាជននោះ ក្រុមរបស់លោកនឹងធ្វើការរៃអង្គាសកម្រៃ ពីពលរដ្ឋខ្មែរក្នុងរដ្ឋ California ដើម្បីយកទៅឲ្យខាងកាកបាទក្រហមនៅកម្ពុជាផងដែរ។
គួររំលឹកផងដែរថា ភរិយារបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន លោកស្រី ប៊ុន រ៉ានី ជាប្រធានកាកបាទក្រហមនៅកម្ពុជា។ ហើយកន្លងមក ស្ថានទូតខ្មែរបានចុះរៃអង្គាសថវិកា នៅតាមបណ្ដារដ្ឋមួយចំនួន ដូចជានៅទីក្រុង Lowell រដ្ឋ Massachusetts, ទីក្រុង Philadelphia រដ្ឋ Pennsylvania និងនៅរដ្ឋ California ជាដើម ហើយថវិកាដែលបានមកពីការរៃអង្គាសនេះ ក្នុងមួយដងៗ បានពី ៤ ទៅ៥ ពាន់ដុល្លារ ដើម្បីផ្ដល់ទៅឲ្យកាកបាទក្រហមនៅកម្ពុជា។
ចំណែកលោក គឹម អានថូនី ពីរដ្ឋ California ដែលទើបចុះចូលជាមួយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា មានប្រសាសន៍ថា លោកចង់ឃើញគណបក្សកាន់អំណាចនៅកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន កាន់តែមានឥទ្ធិពលខ្លាំងថែមទៀត ៖ «ខ្ញុំជាក្មេងជំនាន់ក្រោយ ខ្ញុំឃើញគណបក្សកាន់អំណាចនៅប្រទេសខ្មែរបច្ចុប្បន្នហ្នឹង ធ្វើកិច្ចការបានលូតលាស់ច្រើន តាំងពីស៊េរ៉ូ រហូតដល់មកឥឡូវ គឺថា អស្ចារ្យ។ ខ្ញុំជាក្មេងជំនាន់ក្រោយ មើលឃើញរដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្ន ធ្វើកិច្ចការបានល្អ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំចង់គាំទ្រ ដើម្បីឲ្យគណបក្សកាន់តែមានឥទ្ធិពលខ្លាំងថែមទៀត ហើយនិងជួយប្រទេសខ្មែរឲ្យរឹតតែខ្លាំងឡើង។ ការដែលរដ្ឋាភិបាលធ្វើបានល្អនោះ នៅពេលបងប្អូនយើងទៅលេងស្រុកខ្មែរ ឃើញប្រទេសយើងរីកចំរើនខាងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច ឬវប្បធម៌ សិល្បៈជាដើម។»
បើទោះបី លោក អាន ថូនី ថ្លែងថា កម្ពុជាមានការអភិវឌ្ឍយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ក្រុមអ្នកឃ្លាំមើលនិយាយថា ជីវភាពរស់នៅរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរ ភាគច្រើនមានការលំបាកទៅៗ ដោយសារអំពើពុករលួយ និងការអនុវត្តច្បាប់គ្មានប្រសិទ្ធភាព ហើយមនុស្សរាប់ម៉ឺននាក់ បានបាត់បង់លំនៅឋានរបស់គេ ដោយសារប៉ះទង្គិចពីគោលនយោបាយផ្ដល់សម្បទានដីសេដ្ឋកិច្ច ដល់ក្រុមហ៊ុនឯកជនរាប់សែនហិចតា ពីរដ្ឋាភិបាល។
អង្គការ Global Witness មានមូលដ្ឋានក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស បានចេញរបាយការណ៍របស់ខ្លួន កាលពីឆ្នាំ២០០៧ ថា ក្រុមហ៊ុន ភាពអ៊ីមិច របស់លោក ឡៅ ម៉េងឃិន និងអ្នកស្រី ជឹង សុភាព ឬយាយ ភូ នោះ គ្រប់គ្រងផ្ទៃដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ច ៧,៤% នៃផ្ទៃដីសរុបក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ នេះនៅមិនទាន់គិតពីផ្ទៃដីសម្បទាន ដែលលោកឧកញ៉ា លី យុងផាត់ កំពុងគ្រប់គ្រងរាប់ម៉ឺនហិតានោះផងទេ។
បើទោះមានមនុស្សរាប់រយនាក់ ក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក ចុះចូលជាមួយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាដ៏ច្រើននោះក្ដី ក៏គេនៅមានមន្ទិលសង្ស័យថា តើការចុះចូលនោះ អាចធ្វើឲ្យឥទ្ធិពលរបស់គណបក្សសមរង្ស៊ីប្រចាំសហរដ្ឋអាមេរិក មានការអោនថយ ឬ យ៉ាងណា?
ប៉ុន្តែលោក ជា គឹម លី ដែលជាប្រធានសាខាគណបក្សសមរង្ស៊ី ប្រចាំទ្វីបអាមេរិកខាងជើង មានប្រសាសន៍ថា លោកមិនមានការព្រួយបារម្ភចំពោះការចុះចូលនៃមនុស្សមួយចំនួន ដែលគ្រាន់តែចង់បានប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួននោះឡើយ។
លោក ជា គឹម លី មានប្រសាសន៍ ៖ «ខ្ញុំមិនមានការព្រួយបារម្ភទេ ពីព្រោះខ្ញុំយល់ថា បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋយើង ដែលរស់នៅឯបរទេស គាត់មានការចេះដឹង ហើយគាត់ជាបុគ្គលម្នាក់ដែលមានឧត្ដមគតិស្រលាញ់ជាតិ។ ចំពោះបុគ្គលម្នាក់ ឬពីរនាក់ ដែលទៅចូលជាមួយនឹងគណបក្សកាន់អំណាច គឺអ្នកទាំងអស់នោះ ដើម្បីផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។ ដូច្នេះវាមិនធ្វើឲ្យគណបក្សសមរង្ស៊ីមានការព្រួយបារម្ភទេ។»
លោក គុច ចន្លី ជាពលរដ្ឋខ្មែរ-អាមេរិកាំងម្នាក់ ក្នុងរដ្ឋ Maryland និងជាអ្នកតាមដានស្ថានការណ៍នៃប្រទេសកម្ពុជា ជាប្រចាំផងដែរនោះ មានប្រសាសន៍ថា អ្នកដែលចុះចូលជាមួយគណបក្សប្រជាជន តែងចង់សោយសុខជាមួយអំពើរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស អំពើពុករលួយ ឬការរំលោភអំណាចផ្សេងៗ ជាដើម។ លោកមានប្រសាសន៍បន្តថា ឯកអគ្គរាជទូតខ្មែរ មិនគួរយកមុខនាទីរបស់ខ្លួន ដើម្បីបម្រើដល់ប្រយោជន៍នយោបាយនោះឡើយ។
លោក គុច ចន្លី មានប្រសាសន៍ ៖ «ចំពោះអ្នកមានឧត្ដមគតិស្នេហាប្រទេសជាតិ គេមិនដែលទៅជួយធ្វើការ ឬទៅចូលជាមួយរដ្ឋាភិបាលមួយ ដែលប្រកបទៅដោយអំពើឃោរឃៅ ធ្វើបាបប្រជាពលរដ្ឋ ឬក៏រដ្ឋាភិបាលមួយ ដែលប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយនោះទេ។»
គេសង្កេតឃើញគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា កំពុងប្រើរូបមន្តនៃការបង្កើតសាខារបស់ខ្លួន ក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក ដូចជាគណបក្សសមរង្ស៊ីដែរ។ គណបក្សសមរង្ស៊ី សាខារបស់ខ្លួនចំនួនជាង ៣០ នៅតាមបណ្ដារដ្ឋនានា ក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក និងនៅប្រទេសកាណាដា ខណៈដែលគណបក្សប្រជាជនកំពុងចាប់ផ្ដើមបង្កើតសាខារបស់ខ្លួន នៅតាមបណ្ដារដ្ឋ Pennsylvania, Louisiana, California, និងរដ្ឋ Massachusetts ជាដើម៕