អង្គការ Freedom House ដែលមានមូលដ្ឋានក្នុងរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតុន (Washington) នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី១៣ ខែមករា បានបង្ហាញថា សេរីភាពនៅកម្ពុជា ក្នុងឆ្នាំ២០១០ កន្លងទៅនេះបានធ្លាក់ចុះ ដោយសាររដ្ឋាភិបាលព្យាយាមធ្វើឲ្យមានគណបក្សនយោបាយតែមួយគ្រប់គ្រងរាល់រូបភាពនៃដំណើរការបោះឆ្នោត បង្កើនការបំភិតបំភ័យដល់សង្គមស៊ីវិល និងដាក់សម្ពាធដល់ដំណើរការកាត់ទោសអតីតមេដឹកនាំខ្មែរក្រហម។
របាយការណ៍របស់អង្គការ Freedom House បង្ហាញថា ប្រទេសចំនួន ៨៧ ក្នុងចំណោមប្រទេសចំនួន ១៩៤ ក្នុងពិភពលោក ជាបណ្ដាប្រទេសដែលស្ថិតក្នុងចំណាត់ថ្នាក់នៃការផ្ដល់សេរីភាពច្រើនដល់ពលរដ្ឋ ហើយបណ្ដាប្រទេសដែលមិនសូវផ្ដល់សេរីភាពដល់ពលរដ្ឋនោះ មានចំនួន ៦០ ហើយ ៤៧ ប្រទេសផ្សេងទៀត ជាប្រទេសដែលអន់ថយខាងការគោរពដល់សេរីភាពរបស់មនុស្ស។
អង្គការ Freedom House ក៏បានបង្ហាញផងដែរថា បណ្ដាប្រទេសមួយចំនួនក្នុងតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក ដែលមានការប្រសើរឡើងពីជោគជ័យនៃលទ្ធផលការបោះឆ្នោត មានដូចជាប្រទេសហ្វីលីពីន (Philippines) និងប្រទេសតុងហ្គា (Tonga) ហើយចំណែកបណ្ដាប្រទេសដែលមានការធ្លាក់ចុះខាងសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិមានដូចជា ប្រទេសកម្ពុជា អាហ្វហ្គានីស្ថាន (Afghanistan) ហ្វីជី (Fiji) ឥណ្ឌា (India) ស្រីលង្កា (Sri Lanka) និងប្រទេសថៃ (Thailand) ជាដើម។
មន្ត្រីផ្នែកវិភាគស្រាវជ្រាវសម្រាប់តំបន់អាស៊ីនៃអង្គការ Freedom House លោកស្រី សារ៉ា ខុក (Sahra Cook) មានប្រសាសន៍ថា ការដែលសិទ្ធិសេរីភាពនៅកម្ពុជា មានការធ្លាក់ចុះនេះ គឺដោយសារកត្តារួមផ្សំជាច្រើន ក្នុងនោះរួមមានការបង្ក្រាបក្រុមបាតុករ ការកំណត់ទីតាំងនៃការធ្វើបាតុកម្ម ការគំរាមកំហែងការដាក់ទោសទណ្ឌដល់ក្រុមអ្នករិះគន់ និងផែនការបង្កើតច្បាប់គ្រប់គ្រងសង្គមស៊ីវិលនៅកម្ពុជាជាដើម។
លោកស្រី សារ៉ា ខុក មានប្រសាសន៍ទៀតថា ៖ "បើយើងក្រឡេកមើលទៅលើស្ថានភាពនយោបាយវិញ យើងឃើញថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ពិតជាបានគំរាម និងបំភិតបំភ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់មេដឹកនាំគណបក្សជំទាស់ លោក សម រង្ស៊ី ដែលបណ្ដាលឲ្យលោករស់នៅនិរទេស ជាពិសេសគឺរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ពិតជាកំពុងដឹកនាំដោយគណបក្សតែមួយ។ កម្ពុជាកំពុងទទួលឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងពីប្រទេសចិន ខណៈប្រទេសចិន ផ្ដល់រង្វាន់ជាប្រាក់កម្ចីដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ក្រោយពីកម្ពុជា បានបញ្ជូនជនភៀសខ្លួនអ៊ុយហ្គរ៍ (Uighur) ចំនួន ២០នាក់ទៅប្រទេសចិនវិញ កាលពីឆ្នាំ២០០៩"។
ចំណែកនាយកខាងគោលនយោបាយរបស់គណៈកម្មការសិទ្ធិមនុស្សអាស៊ី ដែលមានមូលដ្ឋានក្នុងទីក្រុងហុងកុង (Hong Kong) លោក បាស៊ីល ហ្វឺណានដូ (Basil Fernando) មានប្រសាសន៍ថា សេរីភាពរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរទូទៅមិនអាចមានទៅបានទេ ប្រសិនបើប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌របស់ប្រទេសមិនមានប្រសិទ្ធភាព។
លោកបន្តទៀតថា ៖ "ប្រសិនបើអ្នកមិនមានកិច្ចការពារពីប្រព័ន្ធតុលាការណាមួយទេ អ្នកមិនអាចទទួលបានសេរីភាពទេ។ ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ត្រូវការពារដល់ពលរដ្ឋ បើទោះជាក្នុងកាលៈទេសៈណាមួយក៏ដោយ។ យើងសង្កេតឃើញប្រព័ន្ធតុលាការនៅកម្ពុជា មិនអាចធ្វើអ៊ីចឹងបានទេ ពីព្រោះស្ថាប័ននេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងយ៉ាងតឹងរ៉ឹងដោយក្រុមអ្នកនយោបាយដែលមានអំណាច ដូច្នេះហើយគ្មាននរណាម្នាក់អាចងើបតវ៉ាចំពោះការគំរាមកំហែង ឬការប្រើអំពើហិង្សាណាមួយបានទេ។ ប្រព័ន្ធតុលាការកម្ពុជា តែងចំណាយពេលច្រើនចោទប្រកាន់មិនត្រឹមត្រូវលើក្រុមអ្នករិះគន់ពីបទផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត ឬពីបទបរិហារកេរ្តិ៍ជាដើម"។
ឯកអគ្គរាជទូតខ្មែរប្រចាំក្នុងរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតុន លោក ហែម ហេង បានប្រតិកម្មទៅនឹងរបាយការណ៍របស់អង្គការ Freedom House ឬក្រុមសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិឯទៀតថា ធ្វើការវាយតម្លៃស្ថានការណ៍នៅកម្ពុជា មិនមានមូលដ្ឋានគ្រប់គ្រាន់។
លោក ហែម ហេង មានប្រសាសន៍ថា ៖ «ខ្ញុំយល់ថានេះជាសិទ្ធិរបស់គេ ប៉ុន្តែកម្ពុជា នៅតែ ប្ដេជ្ញាចិត្តដើម្បីនឹងធ្វើឲ្យប្រសើរឡើងនូវការអនុវត្តប្រជាធិបតេយ្យ ការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស ការផ្ដល់សិទ្ធិសេរីភាពដល់ប្រជាពលរដ្ឋ។ ទោះបីគេថាយ៉ាងម៉េចក៏ដោយ ប៉ុន្តែការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល នៅតែធ្វើកែលម្អអ្វីៗឲ្យរឹតតែប្រសើរថែមទៀត។ ខ្ញុំមិនយល់ពីអស់លោកទាំងហ្នឹង មិនដឹងគាត់ឈរលើមូលដ្ឋានអីដែលគាត់វាយតម្លៃអំពីកម្ពុជាយ៉ាងដូច្នេះ»។
អង្គការ Freedom House បានកំណត់និយមន័យចំនួនបីសម្រាប់បណ្ដាប្រទេសទាំងឡាយនៅទូទាំងពិភពលោកក្នុងបរិបទសេរីភាព។ និយមន័យទីមួយ ប្រទេសដែលមានសេរីភាពពេញបរិបូរណ៍ ជាប្រទេសដែលបើកចំហខាងការប្រកួតប្រជែងផ្នែកនយោបាយ មានការគោរពដល់សេរីភាពជាមូលដ្ឋានរបស់មនុស្ស មានបណ្ដាញព័ត៌មានឯករាជ្យ និងប្រព័ន្ធតុលាការឯករាជ្យជាដើម។
និយមន័យទីពីរ ប្រទេសដែលមិនសូវមានសេរីភាព ជាប្រទេសដែលរឹតត្បិតដល់ការគោរពសិទ្ធិនយោបាយ និងសេរីភាពជាមូលដ្ឋានរបស់ពលរដ្ឋ។ រដ្ឋដែលមិនសូវមានសេរីភាពប្រភេទនេះ តែងរងការប៉ះទង្គិច និងញាំញីដោយអំពើពុករលួយ មាននីតិរដ្ឋទន់ខ្សោយ និងមានគណបក្សកាន់អំណាចមួយដែលចូលចិត្តត្រួតត្រា បើទោះបីមានប្រព័ន្ធនយោបាយបែបពហុបក្សនិយមក៏ដោយ។
ចំណែកនិយមន័យទីបី គឺប្រទេសដែលគ្មានសេរីភាព ជាប្រទេសអវត្តមានសិទ្ធិនយោបាយ និងសិទ្ធិជាមូលដ្ឋានរបស់ពលរដ្ឋមិនត្រូវបានគោរព ឬអនុវត្តន៍។
ស្មារតីនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញខ្មែរឆ្នាំ១៩៩៣ ចែងច្បាស់អំពីការគោរពសិទ្ធិសេរីភាពរបស់មនុស្ស និងចែងអំពីរបបនយោបាយសេរីពហុបក្សនៅកម្ពុជា។
លោក បាស៊ីល ហ្វឺណានដូ មានប្រសាសន៍ថា តាមរយៈការឃ្លាំមើលរបស់គណៈកម្មការសិទ្ធិមនុស្សអាស៊ី បានឲ្យដឹងថា បញ្ហាគំរាមកំហែង និងផ្ដន្ទាទោសដល់ក្រុមអ្នករិះគន់រដ្ឋាភិបាលមានការកើនឡើងច្រើនកាលពីឆ្នាំ២០១០ ៖ "ក្នុងរយៈពេលថ្មីៗនេះ ឬកាលពីឆ្នាំមុន អាជ្ញាធរកម្ពុជា បានចាប់ខ្លួនមនុស្សជាច្រើន រួមទាំងមន្ត្រីបុគ្គលិកអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលដាក់ពន្ធនាគារ ដោយសារអ្នកទាំងនោះបានចែកខិត្តប័ណ្ណ ឬបោះពុម្ពផ្សាយអត្ថបទដែលរិះគន់ដល់អ្នកដឹកនាំ។ បញ្ហាទាំងអស់នេះហើយដែលធ្វើឲ្យមានការចាប់ខ្លួនមនុស្សជាច្រើន។ ដូច្នេះកាន់តែធ្វើឲ្យមានការភ័យខ្លាចអំពីលទ្ធភាពនៃការចាប់ខ្លួនមនុស្សច្រើនថែមទៀត តាមរយៈការប្រើប្រព័ន្ធតុលាការដើម្បីដាក់ទោសទណ្ឌដល់ក្រុមមនុស្សដែលហ៊ានសម្ដែងមតិ។ បញ្ហានេះមានការកើនឡើងច្រើនជាងកាលពីទសវត្សឆ្នាំ១៩៩០ ទៅទៀត"។
កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១០ កន្លងទៅ តុលាការរាជធានីភ្នំពេញ បានផ្ដន្ទាទោសលោក សេង គុណការ ប្រធានសន្តិសុខឃ្លាំងអង្ករនៃអង្គការស្បៀងអាហារពិភពលោក ឲ្យជាប់គុក ៦ខែ និងផាកពិន័យជាទឹកប្រាក់ចំនួនមួយលានរៀល ពីបទថតចម្លងអត្ថបទមួយចេញពីគេហទំព័រមួយឈ្មោះ KI-Media ដែលចុះផ្សាយរិះគន់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ថា ជាជនក្បត់ជាតិ ពាក់ព័ន្ធនឹងការធ្វើឲ្យបាត់បង់ព្រំដែនរបស់កម្ពុជា ទៅឲ្យប្រទេសវៀតណាម។
កាលពីថ្ងៃច័ន្ទ ទី១០ ខែមករា កន្លងទៅនេះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានព្រមានខ្លាំងៗទៅកាន់ក្រុមមន្ត្រីគណបក្សជំទាស់ថា សមត្ថកិច្ចនឹងធ្វើការចាប់ខ្លួនពីផ្ទះភ្លាមៗ ប្រសិនបើនរណាហ៊ានរិះគន់ថា រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកថា ជារដ្ឋាភិបាលក្បត់ជាតិនោះ។
ជុំវិញរបាយការណ៍របស់អង្គការ Freedom House ដែលបង្ហាញពីការធ្លាក់ចុះនៃការគោរពសេរីភាពជាមូលដ្ឋានរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរនោះ នាយកផ្នែកកិច្ចការតំបន់អាស៊ី នៃអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស Human Rights Watch លោក ប្រែដ អាដាម (Brad Adams) មានប្រសាសន៍ថា ការគាបសង្កត់ និងរឹតត្បិតសិទ្ធិបញ្ចេញមតិនៅកម្ពុជា ក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយនេះ កំពុងមានសភាពធ្ងន់ធ្ងរទៅៗ។
លោក ប្រែដ អាដាម បន្ថែមថា ៖ "លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានដាក់សម្ពាធលើការអនុវត្តសិទ្ធិជាងពេលណាៗទាំងអស់។ យើងឃើញមន្ត្រីអង្គការលីកាដូ ត្រូវបានគេចាប់ដាក់ពន្ធនាគារដោយគ្មានមូលហេតុត្រឹមត្រូវ។ យើងឃើញមន្ត្រីអង្គការស្បៀងអាហារពិភពលោក ត្រូវបានចាប់ដាក់ពន្ធនាគារដោយសារបានចែកខិត្តប័ណ្ណ ហើយត្រូវបានតុលាការផ្ដន្ទាទោសតាមច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌថ្មី ដែលមាត្រាមួយចំនួនពោរពេញទៅដោយភាពអវិជ្ជមាន និងគ្រោះថ្នាក់បំផុត។ ម្យ៉ាងទៀត មនុស្សលោក ហ៊ុន សែន លោក ខៀវ កញារីទ្ធ និងលោក ឱម យ៉ិនទៀង តែងនិយាយថា ពួកគេនឹងមិនអត់ឱនដល់ក្រុមអ្នករិះគន់ទៀតនោះឡើយ"។
លោក ប្រែដ អាដាម មានប្រសាសន៍ថា សូម្បីសង្គមស៊ីវិលនៅកម្ពុជា ទាំងឡាយ មានការភ័យខ្លាច និងព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងចំពោះសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ ស្តីពីការគ្រប់គ្រងសមាគម និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល។ កាលពីថ្ងៃពុធ ទី១២ ខែមករា ឆ្នាំ២០១១១ ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក បានបញ្ចេញសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានជំទាស់យ៉ាងខ្លាំង ចំពោះសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការគ្រប់គ្រងសមាគម និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលនៅកម្ពុជា ដោយបញ្ជាក់ថា មានខ្លឹមសាររឹតត្បិត និងកំណត់សកម្មភាពការងាររបស់ក្រុមសង្គមស៊ីវិល។ ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក ក៏បានជំរុញដល់រដ្ឋាភិបាលទីក្រុងភ្នំពេញ ឲ្យមានការប្រឹក្សាយោបល់ដ៏ស៊ីជម្រៅជាមួយសង្គមស៊ីវិលទាំងឡាយទៅលើខ្លឹមសារនៃសេចក្ដីព្រាងច្បាប់នោះ។
កាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ កន្លងទៅនេះ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា លោក ហោ ណាំហុង បានផ្ញើលិខិតទៅកាន់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក លោកស្រី ហ៊ីលឡារី គ្លិនតុន (Hillary Clinton) ថា កម្ពុជាហ៊ានធានាថា ច្បាប់សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការគ្រប់គ្រងសមាគម និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលនេះ នឹងបង្កឲ្យមានភាពរលូន មានសណ្ដាប់ធ្នាប់ និងមានតម្លាភាពសម្រាប់សង្គមស៊ីវិល ក្នុងការអនុវត្តសកម្មភាពរបស់ខ្លួនក្នុងសង្គមកម្ពុជា។
លិខិតរបស់លោក ហោ ណាំហុង ក៏បានរៀបរាប់ផងដែរថា គោលបំណងនៃការបង្កើតច្បាប់នេះ គឺមានភាពចាំបាច់ក្នុងការផ្ដល់ឲ្យសង្គមស៊ីវិលសម្របសម្រួលសកម្មភាពរបស់ពួកគេឲ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព និងធានានូវតម្លាភាព រួមទាំងការទប់ស្កាត់អំពើភេរវកម្មជ្រុលនិយម ដែលពេលខ្លះអាចបិទបាំងក្រោមផ្លាកសមាគម ឬអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល៕