សវនាការបឋមចូលមកដល់ថ្ងៃទីពីរនេះ ជនជាប់ចោទ នួន ជា បានចោទតុលាការខ្មែរក្រហមថា មិនមានភាពយុត្តិធម៌ចំពោះរូបគាត់ទេ ចាប់តាំងពីដើមទីរហូតមក។
បញ្ជាក់លើការចោទឡើងនេះ ជនជាប់ចោទ នួន ជា បានលើកសំអាងថា ដោយសារតែគេយកបញ្ហាតែមួយចំណែកប៉ុណ្ណោះមកជំនុំជម្រះ៖ «ខ្ញុំសូមនិយាយថា សត្វក្រពើមួយទាំងមូល គេយកតែខ្លួនមកនិយាយ តែមិនយកក្បាល និងកន្ទុយ ដែលជាចំណែកសំខាន់ក្នុងការបម្រើដល់សកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់វា ឬក្នុងន័យម្យ៉ាងទៀត គឺថា ឫសគល់ និងបច្ច័យរបស់វា គឺជាអ្វីដែលបានកើតឡើងតាំងពីឆ្នាំ ១៩៧៥ និងក្រោយឆ្នាំ ១៩៧៦ (៧៩?)។ តែតុលាការនេះមិនយកមកពិចារណាទេ»។
ក្រៅពីការចោទតុលាការថាមិនយុត្តិធម៌ ជនជាប់ចោទ នួន ជា បានរៀបរាប់ឱ្យដឹងដែរ អំពីប្រវត្តិ និងសកម្មភាពរបស់បក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា ដែលភាគច្រើនលោកបានលើកឡើងថា ក្នុងមហិច្ឆតាបក្សកុម្មុយនិស្តសហព័ន្ធឥណ្ឌូចិន វៀតណាម តែងរក្សានយោបាយបងធំ និងការជ្រៀតជ្រែក គ្របដណ្ដប់មកលើប្រទេស និងបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៣០ មក និងអំពីមូលហេតុទំនាស់រវាងបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា និងបក្សពលករវៀតណាម។
ជនជាប់ចោទ នួន ជា ក៏បានថ្កោលទោសរបបលោក លន់ នល់ ការទម្លាក់គ្រាប់បែក បេ-៥២ របស់សហរដ្ឋអាមេរិកលើទឹកដីកម្ពុជា ២០០យប់ ២០០ថ្ងៃ និងបានឱ្យដឹងអំពីការយាងនិវត្តន៍របស់សម្ដេចព្រះ នរោត្ដម សីហនុ ចូលមកតំបន់ចលនាតស៊ូ។
ទាក់ទងនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មដែលលើកឡើងដោយសហព្រះរាជអាជ្ញាស្ដីពីការជម្លៀសពលរដ្ឋចេញពីទីក្រុងដោយគ្មានការត្រៀមលក្ខណៈសមស្រប ការមិនចាយលុយ ត្រូវបានជនជាប់ចោទឱ្យដឹងថា គឺជាផែនការដែលគណៈមជ្ឈិមបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា ប្រជុំសម្រេចចាប់តាំងពីមុនពេលទទួលបានជ័យជម្នះនៅឆ្នាំ១៩៧៥។
ជនជាប់ចោទ នួន ជា លើកឡើងថា បក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា យល់ឃើញថា លុយ ជាអាវុធសំខាន់ និងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ខ្មាំង ហើយការមិនចាយលុយ ជារបាំងរឹងមាំការពារពីការវាយប្រហាររបស់ខ្មាំង ព្រោះមិនមានអំពើពុករលួយទិញទឹកចិត្តសមាជិកបក្ស និងកងទ័ពខ្មែរក្រហមបានឡើយ។
នៅពេលដែលជនជាប់ចោទ អៀង សារី ចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍នៅមុនពេលចាប់ផ្ដើមសវនាការថា គាត់នឹងមិននិយាយបំភ្លឺអ្វីដល់តុលាការនោះ ជាសញ្ញាមួយដល់សាធារណជន ដែលព្រួយបារម្ភថា ព័ត៌មានមួយផ្នែកអាចនឹងត្រូវបាត់បង់។
ក៏ប៉ុន្តែអ្នកតាមសង្កេតការណ៍ដំណើរការសាលាក្ដីមួយចំនួន បានចាប់អារម្មណ៍ថា ការថ្លែងរបស់លោក នួន ជា នៅពេលនេះ និងទៅអនាគត ពិតជាព័ត៌មានសំខាន់មួយសម្រាប់បំពេញកន្លែងខ្វះចន្លោះរបស់ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា។
មន្ត្រីកម្មវិធីនៃគម្រោងយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា (OSJI) លោក ឡុង បញ្ញាវុឌ្ឍ ដែលជាអ្នកសង្កេតការណ៍លើដំណើរការជំនុំជម្រះក្ដីរបស់សាលាក្ដីខ្មែរក្រហម បានសាទរចំពោះការថ្លែងរបស់ជនជាប់ចោទ នួន ជា៖ «យើងយល់ឃើញថា នេះជាឱកាសដើម្បីឱ្យជនជាប់ចោទឆ្លើយចំពោះមុខតុលាការ ដើម្បី មួយការពារខ្លួនផង ទីពីរដើម្បីឱ្យយល់ដឹងពីការពិតផង ទីបីដើម្បីឱ្យប្រជាជនបានយល់ដឹងនូវមុខងារ តួនាទី ហើយនិងការទទួលខុសត្រូវរបស់ខ្លួន។ ដូច្នេះ យើងស្វាគមន៍ការសហការរបស់លោក នួន ជា នៅក្នុងការបំភ្លឺ និងប្រាប់សាធារណជនឱ្យបានយល់ដឹងអំពីការកកើតមុខងារ ហើយនិងគោលនយោបាយរបស់បក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា»។
ជនជាប់ចោទ នួន ជា បញ្ជាក់ជូនអង្គសវនាការថា ដរាបណាគាត់នៅមានសុខភាពល្អ គាត់នឹងព្យាយាមដោះស្រាយបំភ្លឺរាល់បញ្ហា ដើម្បីជាព័ត៌មានប្រវត្តិសាស្ត្រត្រឹមត្រូវ ដែលមិនមែនជាប្រវត្តិសាស្ត្របម្រើនយោបាយ។
បណ្ឌិត ឡៅ ម៉ុងហៃ ដែលចូលរួមទស្សនានៅក្នុងបន្ទប់សវនាការថ្លែងថា ការបំភ្លឺរបស់ជនជាប់ចោទ នួន ជា ពិតជាមានប្រយោជន៍ដល់ការស្វែងរកការពិត និងយុត្តិធម៌៖ «ខ្ញុំគិតថា ជួយបំភ្លឺប្រវត្តិសាស្ត្រប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងរយៈពេលដែលគាត់កាន់កាប់ ហើយមុនពេលដែលគាត់កាន់កាប់អំណាច។ សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា យើងចំណេញ។ សម្រាប់ការពិត យើងចំណេញ ហើយសម្រាប់យុត្តិធម៌ យើងកាន់តែចំណេញទៀតផង»។
លោក នួន ជា បកអាក្រាតអំពីពុតត្បុតរបស់មេដឹកនាំបក្សកុម្មុយនិស្តវៀតណាម
ទាក់ទងនឹងការវាយរំដោះយកទីក្រុងភ្នំពេញកាលពីថ្ងៃ១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ វិញ បងធំទី២ នៃរបបខ្មែរក្រហម នួន ជា បានថ្លែងបញ្ជាក់ក្នុងសវនាការកាលពីថ្ងៃអង្គារ ទី២៣ ខែវិច្ឆិកា នេះដែរថា បក្សកុម្មុយនិស្តវៀតណាម ដែលមានសម្ពន្ធភាពជិតស្និទ្ធជាមួយខ្មែរក្រហមនាគ្រានោះ មានបំណងចង់វាយរំដោះយកភ្នំពេញ ជូនខ្មែរក្រហមដោយផ្ទាល់ ប៉ុន្តែត្រូវរង់ចាំបក្សកុម្មុយនិស្តវៀតណាម រំដោះទីក្រុងហូជីមិញ បានជាមុនសិន។ ប៉ុន្តែសំណើរបស់វៀតណាម ត្រូវបានមេដឹកនាំចលនាខ្មែរក្រហម ប៉ុល ពត ដែលតែងសង្ស័យពីមហិច្ឆតារបស់វៀតណាម មកលើកម្ពុជា មិនស្ដាប់តាម។
លោក នួន ជា បញ្ជាក់ប្រាប់តុលាការថា ប៉ុល ពត បានប្រាប់សមាជិកបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជា របស់ខ្លួនថា យើងត្រូវតែវាយរំដោះភ្នំពេញ ដោយខ្លួនឯង មិនចាំបាច់ពឹងពាក់បក្សកុម្មុយនិស្តវៀតណាម នោះទេ ដែលនាំវៀតណាម គេមានលេសមកគ្រប់គ្រងយើងនោះទេ។
ក្នុងសវនាការនោះដែរ ជនជាប់ចោទ នួន ជា ក៏បានលើកឡើងអំពីការចូលរួមរបស់អតីតព្រះមហាក្សត្រ សម្ដេចព្រះ នរោត្តម សីហនុ ក្នុងចលនាតស៊ូរបស់ខ្មែរក្រហមផងដែរ។ លោកថា នៅខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៣ ក្នុងគ្រាដែលសហរដ្ឋអាមេរិក និងរបប លន់ នល់ ទម្លាក់គ្រាប់បែកយ៉ាងខ្លាំងក្លាមកនៅលើទឹកដីកម្ពុជា ដើម្បីសម្លាប់ខ្មែរក្រហម និងកងទ័ពវៀតណាមកុម្មុយនិស្ត អតីតព្រះមហាក្សត្រ សម្ដេចព្រះ នរោត្តម សីហនុ ដែលគ្រានោះគង់នៅប៉េកាំង ប្រទេសចិន ព្រះអង្គ និងព្រះអគ្គមហេសី បានយាងមកកម្ពុជា ដើម្បីសួរសុខទុក្ខកូនចៅព្រះអង្គនៅក្នុងតំបន់រំដោះខ្មែរក្រហម។
លោក នួន ជា បញ្ជាក់ប្រាប់តុលាការថា ពេលនោះវៀតណាម ជាអ្នកចេញមុខជួយជូនដំណើរសម្ដេចព្រះ នរោត្តម សីហនុ ពីវៀតណាមមកកម្ពុជា។
រហូតមកដល់ពេលនេះ អតីតមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមពីរនាក់ គឺលោក នួន ជា និង ខៀវ សំផន បានប្រកាសថា គេពុំបានប្រព្រឹត្តអ្វីខុសទេក្នុងរបបខ្មែរក្រហម។ ចំណែកឯ អៀង សារី វិញក៏បានលើកឡើងថា លោកនឹងមិននិយាយអ្វីទាំងអស់ក្នុងសវនាការកាត់ទោសរូបលោកនេះ។
សហព្រះរាជអាជ្ញាអន្តរជាតិ លោក អេនឌ្រូ ខេលី (Andrew Cayley) បានថ្លែងថា សាក្សីម្នាក់ដ៏សំខាន់ដែលនឹងឆ្លើយដាក់បន្ទុកលើលោក នួន ជា គឺ កាំង ហ្កេកអ៊ាវ ហៅ ឌុច ដែលអះអាងថា បានទទួលការបង្គាប់បញ្ជាដោយផ្ទាល់ពីជនជាប់ចោទ នួន ជា អំពីនរណាត្រូវចាប់ឃាត់ខ្លួន នឹងត្រូវសម្លាប់ក្នុងមន្ទីរឃុំឃាំង ស-២១ ឬ គុកទួលស្លែង៕