អគ្គនាយករងនៃអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធនាគារនៃក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក លីវ ម៉ូវ ឲ្យដឹងថា ចំនួនអ្នកនៅក្នុងពន្ធនាគារទូទាំងប្រទេស គិតត្រឹមថ្ងៃទី៩ ខែកក្កដា កើនឡើងរហូតដល់ ១៥.៥០០នាក់។ ចំនួននេះកើនជិត២ដង លើសចំណុះមធ្យមដែលអាចផ្ទុកអ្នកទោសបានក្នុងពន្ធនាគារ។
តាមរបាយការណ៍របស់អគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធនាគារ កាលពីចុងឆ្នាំ២០១១ ចំនួនអ្នកនៅក្នុងពន្ធនាគារសរុបមានចំនួនជាង ១៤.០០០នាក់ ហើយចំនួននេះចេះតែបន្តកើនឡើងជាលំដាប់ រហូតដល់១៥.៥០០នាក់ នៅដើមខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១២។
លោក លីវ ម៉ូវ ពន្យល់ពីមូលហេតុនៃការកើនឡើងនៃចំនួនអ្នកទោសថា មកពីកត្តាប្រព្រឹត្តបទល្មើសរបស់ជនប្រព្រឹត្តមានច្រើននៅតាមបណ្ដាខេត្ត ជាពិសេសមនុស្សប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀន និងគ្រឿងស្រវឹងច្រើន ដែលងាយនឹងប្រព្រឹត្តបទល្មើសផ្សេងៗ។
លោកថា នៅក្នុងមណ្ឌលអប់រំកែប្រែថ្នាក់ជាតិចំនួន៤ និងពន្ធនាគារថ្នាក់ខេត្តចំនួន២២ អាចផ្ទុកអ្នកទោសសរុបបានចំនួនតែ៨.៥០០នាក់ ប៉ុណ្ណោះ។ តែចំនួនជាក់ស្តែងដែលផ្ទុកអ្នកទោសនៅក្នុងពន្ធនាគារបច្ចុប្បន្ន មានលើសជិត២ដង នៃចំណុះដែលអាចផ្ទុកបាន មានន័យថា អ្នកទោស ឬពិរុទ្ធជនកំពុងរស់នៅក្នុងស្ថានភាពចង្អៀតណែនខ្លាំងក្នុងពន្ធនាគារ ដែលទាមទារឲ្យមានការពង្រីក ឬសង់អាគារពន្ធនាគារបន្ថែមទៀត៖ «ចង្អៀតណែន ដោយសារកន្លងមកពន្ធនាគារដែលសល់ពីជំនាន់បារាំងមក គេធ្វើខ្នាតតូចៗដាក់អ្នកទោសបានតែពី ១០០ទៅ២០០នាក់ទេ។ ឥឡូវតាមខេត្តក៏សុទ្ធតែ ២០០ទៅ៣០០នាក់ ៤០០នាក់ ៥០០នាក់ ខេត្តខ្លះដល់១ពាន់នាក់ក៏មានដែរ។ អញ្ចឹងយើងត្រូវតែពង្រីកអាគារយើងថែមទៀត ដើម្បីទទួលបានការស្នាក់នៅរបស់ពួកគេ»។
លោក លីវ ម៉ូវ ទទួលស្គាល់ថា ការកើនឡើងចំនួនអ្នកទោសមានការកើនឡើងគ្រប់ពន្ធនាគារទាំងអស់ ធ្វើឲ្យពន្ធនាគារនីមួយៗមានភាពកាន់តែចង្អៀតណែន ហើយស្ថានភាពនេះកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរទៅៗ ធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាព និងប៉ះពាល់ដល់ផ្លូវចិត្តអ្នករស់នៅក្នុងពន្ធនាគារ។
លោក លីវ ម៉ូវ ថាដំណោះស្រាយប្រសើរដែលធ្វើឲ្យស្ថានភាពរស់នៅក្នុងពន្ធនាគារប្រសើរ គឺការធ្វើអាគារពន្ធនាគារបន្ថែម និងការដោះដូរពន្ធនាគារទៅទីតាំងថ្មី ដែលមានទំហំធំជាងទីតាំងចាស់។ ម្យ៉ាងទៀត ក្រសួងមហាផ្ទៃក៏បានបង្កើតពន្ធនាគារកសិកម្មមួយនៅក្បែរជើងភ្នំក្រវាញ ក្នុងខេត្តពោធិ៍សាត់ ដើម្បីរំដោះអ្នកទោសខ្លះដែលមានទោសស្រាលៗ និងជិតរួចទោសចេញពីពន្ធនាគារដែលចង្អៀត ឲ្យទៅធ្វើកសិកម្ម។
លោក លីវ ម៉ូវ៖ «យើងបានកែសម្រួលអាគារយើង ដែលមានស្រាប់ឲ្យមានភាពរឹងមាំ ហើយនឹងពង្រីកថែមទៀត ដោយសាងអាគារថ្មីបន្ថែមទៀតទៅតាមតម្រូវការចាំបាច់ពន្ធនាគារនីមួយៗ។ ក្នុងន័យនេះ មិនមែនថាយើងចង់ពង្រីកពន្ធនាគារឲ្យបានច្រើន ដើម្បីទទួលយកអ្នកទោសឲ្យបានច្រើន គឺយើងមិនចង់ឲ្យបានច្រើនទេ។ ក៏ប៉ុន្តែ កំណើនអ្នកទោសវាទៅតាមសភាពការណ៍ជាក់ស្តែង នៃបទល្មើសដែលគេធ្វើខុសច្បាប់។ អញ្ចឹង យើងចាំបាច់ត្រូវតែកែសម្រួលនូវហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៅតាមពន្ធនាគារ ដើម្បីសុវត្ថិភាពដល់ពួកគេ»។
អង្គការ លីកាដូ នឹងចេញរបាយការណ៍មួយដែលមានចំណងជើងថា "ទំហំដែលផ្ទុកអ្នកទោសបាននៅឆ្នាំ២០១២ ការវិវឌ្ឍនៃរបាយការណ៍ស្តីពីកំណើនជនជាប់ឃុំឆាប់រហ័សនៅពន្ធនាគារ" នៅថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ដែលជារបាយការណ៍ភាគទី៣ ស្តីពីភាពចង្អៀតណែនក្នុងពន្ធនាគារ។
ក្នុងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់អង្គការ លីកាដូ ចេញនៅថ្ងៃទី៩ ខែកក្កដា ឲ្យដឹងថា ជនជាប់ឃុំពីបទល្មើសគ្រឿងញៀនបានកើនឡើង១៦៣% ក្នុងឆ្នាំ២០១១ ប៉ុន្តែចំនួនជនជាប់ឃុំក្នុងពន្ធនាគារនៅកម្ពុជា បានកើនតែបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ។ របាយការណ៍ពីអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធនាគារ មានមនុស្សចំនួន២.៧៤៧នាក់ ត្រូវបានឃុំខ្លួនទាក់ទងនឹងគ្រឿងញៀន នៅក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១១ ចំនួននេះកើនជាងឆ្នាំ២០១០ ក្នុងរយៈពេលដូចគ្នា ចំនួន១.០៤៦នាក់។ សន្ទុះនៃកំណើននេះ បានកើតឡើងនៅអំឡុងប្រតិបត្តិការបង្ក្រាបគ្រឿងញៀនពេញមួយឆ្នាំ ដែលជាលទ្ធផលមានមនុស្សចំនួនជិត១ពាន់នាក់ ត្រូវបានចាប់ខ្លួន។
ដោយពិនិត្យមើលពន្ធនាគារចំនួន១៣ អង្គការ លីកាដូ បានរកឃើញជនជាប់ឃុំក្នុងបទល្មើសគ្រឿងញៀន បានកើនជិត៤ដង ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៨។
អ្នកស្រី ពុង ឈីវកេក ប្រធានអង្គការសិទ្ធិ លីកាដូ ឲ្យដឹងថា ការពង្រីកអាគារពន្ធនាគារមិនមែនជាវិធីដែលអាចកាត់បន្ថយការចង្អៀតណែននៅក្នុងពន្ធនាគារនោះទេ។ អ្នកស្រីបន្តថា ប្រទេសកម្ពុជាគួរតែអនុវត្តវិធានការជម្រើសផ្សេងៗ ដើម្បីជំនួសឲ្យការឃុំខ្លួនក្នុងពន្ធនាគារ។ ឧទាហរណ៍ ទោសការងារសហគមន៍ ប្រើប្រាស់គោលការណ៍ព្យួរទោស ប្រព័ន្ធដោះលែងដោយមានលក្ខខណ្ឌ ប្រើប្រាស់ការដាក់ឲ្យស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យតាមផ្លូវតុលាការមុនពេលជំនុំជម្រះក្តី ព្រមទាំងមណ្ឌលព្យាបាលអ្នកញៀនថ្នាំ ដោយមិនឃុំខ្លួនជនដែលប្រើប្រាស់ថ្នាំញៀនក្នុងពន្ធនាគារ។
អ្នកស្រី ពុង ឈីវកេក៖ «ចំនួនអ្នកនៅក្នុងពន្ធនាគារទាំងអស់មកពិចារណាមើលទៅ អ្នកដែលគេឃុំឃាំងបណ្តោះអាសន្នរងចាំសវនាការចំនួនជិត ១ភាគ៣ ហ្នឹងមូលហេតុមួយ។ មូលហេតុទី២ អ្នកដែលគេឃុំឃាំងហ្នឹង អ្នកខ្លះគឺធ្វើបទល្មើសតូចតាចមែនទែន លួចមាន់ លួចអីចឹង។ ស្ត្រីមួយនោះ កូនគាត់ច្រើន គាត់ឃ្លានពេក ទៅលួចសណ្ដែកគេ គេចាប់ឃុំឃាំងអញ្ចឹងដែរ។ អញ្ចឹងហើយ បានយើងខំប្រឹងសុំសំណូមពរទៅរដ្ឋាភិបាល ដោយទទូចថា គួរតែប្រើវិធានការផ្សិង ក្រៅពីឃុំក្នុងពន្ធនាគារ ដូចជាធ្វើកិច្ចការងារសង្គម ឬក៏ឲ្យនៅក្រៅឃុំឲ្យមានការត្រួតពិនិត្យដោយតុលាការ អ្នកណាដែលមានទោសក្រោម៣ឆ្នាំ អ្នកហ្នឹងកុំឲ្យនៅក្នុងពន្ធនាគារ នៅខាងក្រៅទៅ វាធូរពន្ធនាគារ»។
នាយកខុទ្ទកាល័យក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក សំ ប្រជាមានិត ឲ្យដឹងនៅថ្ងៃទី៩ ខែកក្កដា ថា តុលាការបានពិនិត្យ និងអនុវត្តយ៉ាងម៉ត់ចត់តាមច្បាប់ជាធរមានរួចហើយ ចំពោះការស៊ើបអង្កេត ឬកាត់ក្តីករណីណាមួយ។ ហើយតុលាការបានអនុវត្តនីតិវិធីឲ្យជនប្រព្រឹត្តក្នុងបទល្មើសមជ្ឈិម ស្ថិតនៅក្រៅពន្ធនាគារ ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់តុលាការផងដែរ ដើម្បីកាត់បន្ថយការចង្អៀតណែនក្នុងពន្ធនាគារ តែក្នុងករណីខ្លះ ជនទាំងនោះមិនអាចឲ្យនៅក្រៅមន្ទីរឃុំឃាំងនោះទេ។
លោក សំ ប្រជាមានិត៖ «ជាទូទៅ តុលាការរាល់ថ្ងៃ គាត់បានពិនិត្យម៉ត់ចត់ណាស់ទៅលើនីតិវិធីច្បាប់ ដែលបទបញ្ញត្តទាំងឡាយដែលតម្រូវឲ្យគាត់បំពេញ។ ឧទាហរណ៍ ទាក់ទងនឹងបទល្មើសនេះ ដោយការស៊ើបអង្កេតមិនទាន់មូល ឬយ៉ាងម៉េច មិនទាន់ច្បាស់លាស់អីចឹងទៅ គាត់អាចឃុំបណ្ដោះអាសន្នរយៈពេលខ្លីណាមួយ ដើម្បីអង្កេតតទៅទៀត»។
តាមការប៉ាន់ប្រមាណរបស់អង្គការ លីកាដូ ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងពន្ធនាគារនៅកម្ពុជា កំពុងស្ថិតនៅក្នុងលំដាប់លេខ៣៥ ក្នុងចំណោមពន្ធនាគារដែលមានភាពចង្អៀតណែន នៅក្នុងពិភពលោក។ កាលពីឆ្នាំមុន កម្ពុជាស្ថិតនៅក្នុងលំដាប់ថ្នាក់លេខ២៥ ប៉ុណ្ណោះ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។