ក្បួនធម្មយាត្រា ដែលមានមនុស្សចូលរួមជិត៥០០នាក់ ក្នុងនោះមានទាំងព្រះសង្ឃផង បានធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងផ្ញើសារទៅរដ្ឋាភិបាលទាំង៤ប្រទេស នៃប្រទេសជាប់ដងទន្លេមេគង្គឲ្យបញ្ឈប់សកម្មភាពគម្រោងសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនី សាយ៉ាបូរី (Xayaburi) នៅប្រទេសឡាវ។
ការធ្វើធម្មយាត្រានេះ នៅបន្ទាប់ពីអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលនានា បានរកឃើញថា ប្រសិនបើគម្រោងសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនី សាយ៉ាបូរី នៅតែបន្តនោះ វានឹងធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋរាប់លាននាក់ រស់នៅតាមដងទន្លេមេគង្គ ពិសេសគឺធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ជីវចម្រុះ ដ៏សំបូរបែបនៃទន្លេមេគង្គ។
ព្រះគ្រូ ស៊ាង លាង ជានាយកប្រតិបត្តិ នៃពុទ្ធិកសមាគមអភិវឌ្ឍបរិស្ថាន និងជាព្រះអនុគណស្រុកស្ទឹងត្រង់ ដែលជាអ្នករៀបចំធម្មយាត្រានេះ មានថេរដីកាថា ការធ្វើធម្មយាត្រានេះ ក្នុងគោលបំណងសំខាន់ ដើម្បីលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីផលប៉ះពាល់ ដែលកើតឡើងពីការធ្វើទំនប់វារីអគ្គិសនី សាយ៉ាបូរី ដូចជាធនធានធម្មជាតិ ធនធានជលផល និងប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅពឹងផ្អែកលើទន្លេមេគង្គ ផ្ដល់ឱកាសដល់ព្រះសង្ឃ ពុទ្ធសាសនា សហគមន៍ សិស្សានុសិស្ស ក្នុងការស្វែងយល់ពីគម្រោងអភិវឌ្ឍទំនប់វារីអគ្គិសនីនៅតំបន់ទន្លេមេគង្គ ពិសេសទំនប់វារីអគ្គិសនី សាយ៉ាបូរី។
ទីតាំងភូមិសាស្ត្រទំនប់ សាយ៉ាបូរី លាតសន្ធឹងកាត់ដងទន្លេមេគង្គទាំងមូល មានប្រវែង៨១០ម៉ែត្រ មានកម្ពស់៣២ម៉ែត្រ ដែលមានទំហំជិត៥០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ស្ថិតនៅត្រង់កន្លែងទឹកហូរខ្លាំងកែងលួង មានចម្ងាយប្រមាណ៣០គីឡូម៉ែត្រ ពីទីរួមខេត្តសាយ៉ាបូរី ប៉ែកខាងកើត និងស្ថិតនៅផ្នែកខាងជើងនៃប្រទេសឡាវ។
កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០០៧ រដ្ឋាភិបាលឡាវបានចុះហត្ថលេខាលើអនុស្សរណៈយោគយល់មួយ ជាមួយក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍន៍ កានឆាង (Ch Karchang) របស់ថៃ។ មកដល់ឆ្នាំ២០១០ ក្រុមហ៊ុន កានឆាង (Ch Karnchang) របស់ថៃ បានចុះកុងត្រាគម្រោងសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនី សាយ៉ាបូរី នូវទឹកប្រាក់ជាង៥១ពាន់លានបាត ជាមួយក្រុមហ៊ុន សាយ៉ាបូរី ផូវវើ (Xayaburi Power) របស់ប្រទេសឡាវ ដែលគេបានចាប់ផ្ដើមសាងសង់ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី១៥ មិនា ឆ្នាំ២០១២ មានទុនចំនួន៨០០លានបាត។
ការចុះកុងត្រារវាងក្រុមហ៊ុនទាំងពីរនេះ គឺមានការយល់ព្រមពីរដ្ឋាភិបាលឡាវ។ គម្រោងនេះ នឹងផ្ដល់ថាមពលចំនួន ១.២៨៥ មេហ្គាវ៉ាត់។ តាមការប៉ានប្រមាណ ត្រូវចំណាយលុយដើម្បីសាងសង់អស់ ១១៥ពាន់លានបាត ដែលត្រូវប្រើពេលយ៉ាងហោចណាស់៨ឆ្នាំ។ ចំណែកថាមពលអគ្គិសនី ដែលទទួលបានពីទំនប់វារីអគ្គិសនីនេះ រដ្ឋាភិបាលឡាវនឹងត្រូវលក់ទៅឲ្យប្រទេសថៃ ប្រមាណ៩៥%។
ទាក់ទងទៅនឹងបញ្ហានេះ ប្រធានកម្មវិធីនៃវេទិកាអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលស្ដីពីកម្ពុជា អ្នកស្រី អ៊ឹម ផលឡៃ បានលើកឡើងថា អង្គការរបស់អ្នកស្រីកំពុងតែប្រមូលស្នាមមេដៃ ដាក់ទៅរដ្ឋាភិបាលថៃ ដើម្បីសុំឲ្យបញ្ឈប់ទិញអគ្គិសនីពីឡាវ។
អគ្គលេខាធិការរងនៃគណៈកម្មាធិការជាតិទន្លេមេគង្គកម្ពុជា លោក គល់ វឌ្ឍនា មានប្រសាសន៍ថា នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន កាលពីឆ្នាំ២០១១ ដែលគេធ្វើឡើងនៅប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី (Indonesia) មេដឹកនាំប្រទេសទាំង៤ ធ្លាប់បានឯកភាពជាគោលការណ៍ ដើម្បីសុំអ្នកស្រាវជ្រាវប្រទេសជប៉ុន (Japan) ចុះមកសិក្សាអំពីការគ្រប់គ្រង និងការអភិវឌ្ឍទំនប់វារីអគ្គិសនី នៅលើទន្លេមេគង្គជាមុនសិន។
ទាក់ទងទៅនឹងបញ្ហានេះ កិច្ចព្រមព្រៀងនៃគណៈកម្មាធិការទន្លេមេគង្គ (MRC) ឆ្នាំ១៩៩៥ បណ្ដាប្រទេសតាមទន្លេមេគង្គក្រោម បានអនុម័តពិធីសារមួយ ដែលតម្រូវឲ្យពួកគេជូនដំណឹងពិគ្រោះយោបល់ជាមុន និងកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយប្រទេសជិតខាងរបស់ខ្លួន លើសំណើគម្រោងសាងសង់វារីអគ្គិសនីលើទន្លេនេះ។
អភិបាលក្រុងកំពង់ចាម លោក ធុច ថាត មានប្រសាសន៍ថា លោកមានការព្រួយបារម្ភអំពីផលប៉ះពាល់ដោយសារគម្រោងសាងសង់ទំនប់នេះ នៅពេលខាងមុខ ពីព្រោះថាទំនប់នេះមានចម្ងាយប្រមាណជាង១.២០០គីឡូម៉ែត្រ ពីព្រំប្រទល់ប្រទេសកម្ពុជា។
ភ្ជាប់ទៅនឹងការកសាងទំនប់វារីអគ្គិសនី សាយ៉ាបូរី នេះ ប្រធានកម្មវិធីផ្នែកអប់រំនៃអង្គការអភិវឌ្ឍន៍ព្រះពុទ្ធសាសនា និងសង្គម ព្រះគ្រូ ព្រំ ឌី មានថេរដីកាថា បើគិតអំពីផ្លូវធម៌នៃសាសនាព្រះពុទ្ធ ការសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនី ដែលធ្វើឲ្យប៉ះពាល់មនុស្សលោក និងជីវចម្រុះគ្រប់ប្រភេទនៅក្នុងទន្លេ គឺខុសនឹងសាសនា។
តំណាងសហគមន៍មកពីភូមិវើនហ្វាំង ស្រុកវើនសៃ ខេត្តរតនគិរី អ្នកស្រី ហ្វាយ សុត ដែលអ្នកស្រីមានដើមកំណើតជាជនជាតិឡាវនោះ បានសម្ដែងការព្រួយបារម្ភអំពីគម្រោងសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីនេះ។ អ្នកស្រីបញ្ជាក់ថា កន្លងមកសហគមន៍របស់ពួកគាត់រងនូវផលប៉ះពាល់ដោយទំនប់វារីអគ្គិសនី យ៉ាលី របស់វៀតណាម ដែលធ្វើឲ្យមានទឹកជំនន់មិនទៀងទាត់ ធ្វើឲ្យពួកគាត់រស់នៅតាមដងទន្លេនោះ ត្រូវផ្លាស់ទីលំនៅឋាន។
ទន្លេមេគង្គ គឺជាទន្លេមួយក្នុងចំណោមទន្លេដែលមានជីវចម្រុះច្រើនបំផុត និងជាជង្រុកជលផលទឹកសាបធំបំផុតនៃពិភពលោក។
អាងទន្លេមេគង្គជាជម្រកនៃមនុស្សចំនួន ៦៥លាននាក់ ភាគច្រើនជាប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រ ដែលទទួលបាននូវជាតិប្រូតេអ៊ីន ពី៤០ទៅ៨០% ពីនេសាទទឹកសាប។ ការសិក្សាជាច្រើនបានបង្ហាញថា គម្រោងទំនប់វារីអគ្គិសនីចំនួន១១ លើទន្លេមេនៃទន្លេមេគង្គក្រោម រាប់ទាំងទំនប់ សាយ៉ាបូរី ផងដែរ នឹងធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ចលនាបម្លាស់ទីរបស់ត្រី និងបង្កឲ្យមានការខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី និងជីវចម្រុះ នៃទន្លេនេះ។
គម្រោងទំនប់វារីអគ្គិសនីទាំងនេះ នឹងធ្វើឲ្យលិចលង់ដីកសិកម្មនៅតាមទន្លេមេគង្គ និងដៃរបស់វា។ ប្រការនេះ មានន័យថា ជីវភាពរស់នៅរបស់មនុស្សរាប់លាននាក់ ដែលពឹងផ្អែកលើធនធានទន្លេនេះ នឹងរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។
នាយករងនៃពុទ្ធិកសមាគមអភិវឌ្ឍន៍បរិស្ថាន លោក យុក សេងឡុង បានបញ្ជាក់ថា ការធ្វើធម្មយាត្រានេះ លោកក៏បានប្រមូលស្នាមមេដៃអ្នកចូលរួម ដើម្បីដាក់ទៅគណៈកម្មាធិការទន្លេមេគង្គ នៃប្រទេសទាំងបួន ឲ្យឡាវបញ្ឈប់នូវគម្រោងសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនី សាយ៉ាបូរី នេះ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។