ជនពិការ គឺជាប្រជាពលរដ្ឋទន់ខ្សោយជាងប្រជាពលរដ្ឋទូទៅ ដែលមានកាយសម្បទារឹងមាំ ហើយពួកគាត់ប្រឈមនឹងបញ្ហាជាច្រើននៅក្នុងសង្គម ពិសេសគឺបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច។ ក្រៅពីការប្រឈមនឹងបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច ជនពិការក៏ទទួលរងនូវការរើសអើងពីសង្គមដែរ ពីព្រោះពួកគាត់មួយចំនួនបានធ្លាក់ខ្លួនដើរសុំទានគេ។
ទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះ អង្គការជនពិការអន្តរជាតិបែលហ្សិក ហេនឌីខេប (Handicap) មានគម្រោងជួយទ្រទ្រង់ភ្នាក់ងារផ្ដល់សេវាកម្មខាងមុខរបរចិញ្ចឹមជីវិត ដើម្បីលើកស្ទួយជីវភាពជនពិការ ដែលគម្រោងថវិកាខ្នាតតូច គេផ្ដល់ជូនអង្គការដៃគូនៅក្នុងខេត្តកំពង់ចាម។
មនុស្សគ្រប់រូប គ្មានអ្នកណាម្នាក់ចង់បាត់បង់កាយសម្បទា ហើយក្លាយជាជនពិការនោះឡើយ។ ប៉ុន្តែ បញ្ហាពិការនេះ បានកើតមានចំពោះមនុស្សមួយចំនួនគ្មានគេចផុត មានអ្នកខ្លះពិការតាំងពីកំណើត មានអ្នកខ្លះទៀតពិការនៅក្នុងសមរភូមិ និងមានអ្នកខ្លះទៀតពិការដោយសារសង្គ្រាម អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកនេះ។
ប្រទេសកម្ពុជា ជាប្រទេសរួចផុតពីសង្គ្រាមស៊ីវិលរ៉ាំរ៉ៃ ហើយមានទាហានពិការជាច្រើន បើប្រៀបធៀបទៅនឹងប្រជាពលរដ្ឋទូទៅ ពួកគាត់មួយចំនួនមិនមានជីវភាពធូរធារនោះឡើយ។
ការជួយទ្រទ្រង់ជនពិការ ដើម្បីបង្កើនជីវភាពរស់នៅ ការលើកកម្ពស់ការគោរពសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ និងសិទ្ធិរបស់ជនពិការ គឺជាតម្រូវការចាំបាច់របស់ជនពិការ ក្នុងការរស់នៅឲ្យមានជីវភាពសមរម្យ និងរួចផុតពីការមាក់ងាយពីមជ្ឈដ្ឋានទូទៅ។
អង្គការជនពិការអន្តរជាតិបែលហ្ស៊ិក (Handicap international) មានគម្រោងមួយដើម្បីលើកកម្ពស់ដល់ជនពិការ និងអ្នកងាយរងគ្រោះនៅតំបន់ដាច់ស្រយាល ដែលគម្រោងនេះឈ្មោះថា ធីហ្គា២ ដែលផ្ដល់ថវិកាឲ្យអង្គការដៃគូមួយចំនួននៅក្នុងខេត្តកំពង់ចាម អនុវត្តបន្ត។
មន្ត្រីគម្រោងពិការភាពនៃអង្គការជនពិការអន្តរជាតិបែលហ្សិក ហេនឌីខេប លោក សិត សីហា មានប្រសាសន៍ថា នៅថ្ងៃទី៩ មេសា អង្គការរបស់លោកចុះកិច្ចព្រមព្រៀងដល់អង្គការមួយចំនួន ដើម្បីអនុវត្តគម្រោងធីហ្គា២ ដែលជាគម្រោងជួយទ្រទ្រង់ជនពិការ ដើម្បីបង្កើនជីវភាពរស់នៅ ក្នុងនោះមានអង្គការសកម្មភាពព្រះពុទ្ធសាសនាដើម្បីការអភិវឌ្ឍសង្គម គ្រឹះស្ថានលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសម្រាប់អភិវឌ្ឍន៍ជាតិ និងអង្គការរក្សាការពារសិទ្ធិមនុស្សនៃកម្ពុជា។
លោក សិត សីហា បានបញ្ជាក់ថា អង្គការដៃគូទាំងនេះធ្វើការដើម្បីសម្របសម្រួលទៅដល់សហគមន៍ ដែលគេចុះធ្វើការ ហើយគេតាមដានមើលគ្រប់សកម្មភាពអភិវឌ្ឍន៍នៅមូលដ្ឋាន ដែលការងារអភិវឌ្ឍន៍ទាំងនោះមិនប៉ះពាល់ដល់ជនពិការ។
ការផ្ដល់គម្រោងលើកស្ទួយដល់ជនពិការនេះ នៅបន្ទាប់ពីអង្គការជនពិការអន្តរជាតិបែលហ្សិក បានសិក្សាស្រាវជ្រាវរកឃើញថា ជនពិការនៅកម្ពុជា ប្រឈមនឹងបញ្ហាជាច្រើននៅក្នុងសង្គម ដែលជាឧបសគ្គរារាំងក្នុងលទ្ធភាពទទួលបានសេវាកម្មផ្សេងៗនៅក្នុងសង្គមដែលពួកគេរស់នៅ រួមមានបញ្ហាគ្មានដើមទុនប្រកបមុខរបរ ខ្វះជំនាញវិជ្ជាជីវៈ ទទួលការរើសអើងនៅក្នុងសង្គមជាដើម។
លោក សិត សីហា បានពន្យល់ថា គម្រោងធីហ្គា២ ដែលអង្គការដៃគូជាអ្នកអនុវត្តគម្រោងបន្តនៅក្នុងខេត្តកំពង់ចាម នោះ គឺអង្គការដៃគូជាអ្នកកំណត់តម្រូវការចាំបាច់របស់ជនពិការ តាមរយៈការបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈកាត់ដេរ ជាងជួសជុលម៉ូតូ ការបង្កើតមុខរបរ មានធ្វើម្ហូប ធ្វើសំណង់ និងកសិកម្មជាដើម។
ប្រធានសម្របសម្រួលគម្រោងនៃអង្គការសកម្មភាពព្រះពុទ្ធសាសនា ដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍សង្គម លោក សាយ សុខឃឿន មានប្រសាសន៍ថា មូលនិធិដែលទទួលបានពីអង្គការជនពិការអន្តរជាតិនេះ គឺជាយន្តការមួយជួយសម្រួលដល់ជនពិការចាស់ជរានៅក្នុងសហគមន៍ ក្នុងការមកទទួលសេវាពីអង្គការរបស់លោកដោយសមរម្យ។ លោកបញ្ជាក់ថា កម្មវិធីបណ្ដុះបណ្ដាលជំនាញវិជ្ជាជីវៈផ្សេងៗនេះ ជាការលើកស្ទួយដល់ជនពិការឲ្យរួចផុតពីភាពក្រីក្រ និងដើម្បីចៀសវាងពីការរើសអើង និងដើម្បីឲ្យជនពិការមានភាពជាម្ចាស់ការនៅក្នុងសង្គម។
យោធិនពិការមួយរូបសុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះ បានសម្ដែងសុទិដ្ឋិនិយមថា នេះជាគម្រោងល្អដែលធ្វើឲ្យជនពិការមានឱកាសទទួលបានសេវានៅក្នុងគម្រោងនេះ។ លោកបញ្ជាក់ថា បញ្ហាចោទរបស់ជនពិការ ជាចម្បងនោះ គឺបញ្ហាខ្វះដើមទុនក្នុងការប្រកបអាជីវកម្ម និងបញ្ហាទទួលការរើសអើងពីសង្គម។ លោកបញ្ជាក់ថា យោធិនពិការបានទទួលសោធននិវត្តន៍ពីរដ្ឋាភិបាលបានតិចតួចបំផុត មិនអាចយកមកផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារបានគ្រប់គ្រាន់ទេ។
លោកបញ្ជាក់ទៀតថា ទោះជាជនពិការគឺមានច្បាប់ការពារ និងលើកកម្ពស់សិទ្ធិជនពិការ និងទប់ស្កាត់លុបបំបាត់ពីការរើសអើងក្ដី ប៉ុន្តែជាក់ស្ដែង ជនពិការនៅតែទទួលរងនូវការរើសអើង។
ជនពិការសំដៅដល់ជនទាំងឡាយណាដែលខ្វះខាត បាត់បង់ ខូចខាតសរីរាង្គណាមួយ ឬសតិបញ្ញា បណ្ដាលឲ្យមានការរំខានដល់ជីវភាពរស់នៅ ឬសកម្មភាពនានាប្រចាំថ្ងៃ ដូចជា ជនពិការរាងកាយ ពិការភ្នែក ពិការក្នុងការស្ដាប់ ពិការសតិបញ្ញា មនសិការវិកល និងប្រភេទផ្សេងៗទៀត ដែលបណ្ដាលមកពីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ដែលធ្វើឲ្យខូចកាយសម្បទាណាមួយ។
ច្បាប់ស្ដីពីកិច្ចការពារ និងលើកកម្ពស់សិទ្ធិជនពិការ មាត្រា១០ ចែងថា រដ្ឋត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ជួយលើកតម្កើងជីវភាពរស់នៅរបស់ជនពិការឲ្យបានសមរម្យ ស្របតាមស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។
មាត្រា១១ រដ្ឋត្រូវមានវិធានការចាំបាច់នានា ដើម្បីបំផុសលើកទឹកចិត្តពលរដ្ឋ សប្បុរសជនផ្នែកឯកជន និងអង្គការសង្គម ឲ្យចូលរួមជួយឧបត្ថម្ភដល់ជនពិការ។ មាត្រា១២ រដ្ឋត្រូវរៀបចំគោលនយោបាយផ្គត់ផ្គង់ និងមានថវិកាប្រចាំថ្ងៃ ដើម្បីជួយឧបត្ថម្ភដល់ជនពិការដែលមានកម្រិតពិការភាពធ្ងន់ធ្ងរ និងក្រីក្របំផុត និងគ្មានទីពឹង ឬចាស់ជរា និងក្រីក្របំផុតគ្មានទីពឹងជាដើម។
មន្ត្រីកម្មវិធីជាន់ខ្ពស់នៃគ្រឹះស្ថានលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យអភិវឌ្ឍន៍ជាតិ លោក ឡុង លាង បានឲ្យដឹងថា អង្គការរបស់លោកបាននឹងអនុវត្តន៍គម្រោងនេះនៅក្នុងស្រុកមួយចំនួននៅក្នុងខេត្តកំពង់ចាម រួមមានស្រុកក្រូចឆ្មារ ត្បូងឃ្មុំ ពញាក្រែក និងស្រុកកោះសូទិន។ លោកបញ្ជាក់ថា នៅមានបញ្ហាមួយចំនួនដែលជនពិការប្រឈមនោះ គឺផ្លូវសាធារណៈ ឬអគារសាលារៀន មន្ទីរពេទ្យខ្លះ ជនពិការមិនអាចធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់បាន។
អង្គការជនពិការអន្តរជាតិ និងដៃគូការងារនៅក្នុងតំបន់បានកំណត់ថា ជាទូទៅ ជនពិការមិនមានលទ្ធភាពទទួលបានសេវាផ្សេងៗ ដូចជា អប់រំ សុខភាព បណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈ មុខរបរ ដូចប្រជាពលរដ្ឋមិនពិការឡើយ។ បុរស និងស្ត្រីពិការ រកចំណូលជាមធ្យម ៦៥% តិចជាងអ្នកដែលមិនពិការ។ លើសពីនេះទៀត តួអង្គនៅមូលដ្ឋានភាគច្រើនមិនបានយល់ពីសក្ដានុពលខាងសង្គម សេដ្ឋកិច្ច របស់ជនពិការ។ ពួកគាត់ក៏មិនបានដឹងពីលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តិនានាស្ដីអំពីលទ្ធភាពស្មើគ្នាក្នុងការទទួលបានសេវានានា និងការបញ្ចេញមតិយោបល់ឡើយ។
គម្រោងធីហ្គា២ របស់អង្គការជនពិការអន្តរជាតិនេះ ក្រៅពីផ្ដល់ជូនអង្គការដៃគូនៅខេត្តកំពង់ចាម គម្រោងនេះក៏ផ្ដល់ជូនអង្គការមួយចំនួនក្នុងខេត្តបាត់ដំបង ដែរ ដើម្បីផ្ដល់សេវា និងជួយទ្រទ្រង់ជីវភាពជនពិការនៅក្នុងខេត្តទាំងនេះ មានលទ្ធភាពទទួលបានឱកាសស្មើភាពគ្នាដើម្បីបង្កើនសកម្មភាពរកប្រាក់ចំណូល៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។