សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ បានសម្រេចផ្ដន្ទាទោសជនជាប់ចោទ ១៣នាក់ ឲ្យជាប់ពន្ធនាគារពី ៥ឆ្នាំ ទៅ ៩ឆ្នាំ ពីបទរួមគំនិតក្បត់ចូលរួមក្នុងចលនារណសិរ្សរំដោះជាតិខ្មែរ ដើម្បីផ្ដួលរំលំរដ្ឋាភិបាលលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន។ ក្នុងចំណោមជនជាប់ចោទទាំង ១៣នាក់ ដែលត្រូវផ្ដន្ទាទោសនោះ ៧នាក់បានបង្ហាញខ្លួននៅចំពោះមុខតុលាការ និង ៦នាក់ផ្សេងទៀតត្រូវបានផ្ដន្ទាទោសកំបាំងមុខ។
ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ លោក សេង នាង នៅព្រឹកថ្ងៃទី១១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៤ បានប្រកាសសាលក្រមសម្រេចផ្ដន្ទាទោសជនជាប់ចោទ ១៣នាក់ ពីបទរួមគំនិតក្បត់ តាមមាត្រា៤៥៣ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ការប្រកាសនេះ ធ្វើឡើងដោយពុំមានការចូលរួមរបស់មេធាវីការពារជនជាប់ចោទ ហើយក៏ពុំឃើញមានវត្តមានសាច់ញាតិគ្រួសារជនជាប់ចោទណាម្នាក់ដែរ។
ក្នុងចំណោមជនជាប់ចោទ ១៣នាក់ ១០នាក់ត្រូវផ្ដន្ទាទោសឲ្យជាប់ពន្ធនាគារចំនួន ៨ឆ្នាំ រួមមាន លោក ថាច់ កុងភួង លោក យិន យ៉ាវ លោក យ៉ាន យឿន លោក ខេមា លោក សួន ថុល លោក កៀង សាម៉ន លោក សុខ សុឃាង លោក ថាច់ បៃ អ្នកស្រី ថាច់ ណារី និងលោក សម សារិទ្ធិ ចំណែក ៣នាក់ផ្សេងទៀត រួមមាន ប្រធានរណសិរ្សរំដោះជាតិខ្មែរ លោក សម សេរី ត្រូវផ្ដន្ទាទោស ៩ឆ្នាំ លោក យ៉ន គឹមស្រ៊ុន ត្រូវផ្ដន្ទាទោស ៧ឆ្នាំ និងលោក សួន សុទ្ធិគន្ធ ត្រូវផ្ដន្ទាទោស ៥ឆ្នាំ។ ក្នុងចំណោមជនជាប់ចោទ ១៣នាក់នេះ ៦នាក់ គឺជាខ្មែរកម្ពុជាក្រោម។
ក្រោយពីប្រកាសសាលក្រម ជនជាប់ចោទទាំង ៧នាក់ បានសម្រេចចិត្តភ្លាមៗថា នឹងប្ដឹងឧទ្ធរណ៍បន្តទៀត ហើយបានស្រែកនៅក្រៅបន្ទប់សវនាការថា ការសម្រេចរបស់តុលាការ មិនមានយុត្តិធម៌សម្រាប់ពួកគេឡើយ។
«សំឡេងស្រែកតវ៉ា»
នាយកប្រតិបត្តិអង្គការការពារសិទ្ធិជនជាតិដើម លោក អាង ច័ន្ទឫទ្ធិ ដែលលោកបានចូលរួមតាមដានដំណើរការរឿងក្តីនេះតាំងពីដើមមក លោកបានមានប្រសាសន៍ក្រោយការប្រកាសសាលក្រមថា ការសម្រេចរបស់តុលាការមិនបានផ្តល់យុត្តិធម៌ដល់ជនជាប់ចោទឡើយ៖ «ផ្អែកទៅតាមសវនាការ ហើយនិងការបំភ្លឺរបស់ជនជាប់ចោទទាំង ៧នាក់ ដែលមានវត្តមាននៅសវនាការកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៤ កន្លងមក យើងឃើញថា ពួកគាត់ទាំងអស់បានបដិសេធអំពីចម្លើយសារភាពដែលបានធ្វើឡើងពីប៉ូលិសយុត្តិធម៌ហ្នឹង គឺគាត់បានបដិសេធដោយសារការធ្វើទារុណកម្ម ហើយនិងការបង្ខំឲ្យពួកគាត់ផ្ដិតមេដៃ ហើយភស្តុតាងដែលលើកយកមកសវនាការចោទប្រកាន់ហ្នឹង គឺភាគច្រើន គឺមិនមានភស្តុតាងណាមួយជាស្ថានទម្ងន់ ដើម្បីដាក់បន្ទុកក្នុងលក្ខណៈចោទប្រកាន់ពួកគាត់ជាការក្បត់ជាតិ សម្រាប់ផ្ដួលរំលំរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ទេ»។
លោក អាង ច័ន្ទឫទ្ធិ ក៏បានកត់សម្គាល់ដែរថា តុលាការបានផ្ដោតទៅលើតែការស្វែងរកការពាក់ព័ន្ធរបស់ជនជាប់ចោទនឹងរណសិរ្សរំដោះជាតិខ្មែរ ប៉ុន្តែតុលាការមិនបានពិនិត្យឲ្យបានល្អិតល្អន់ ថាតើរណសិរ្សនេះពិតជាបានគាំទ្រសកម្មភាពហិង្សា ឬក៏យ៉ាងណានោះទេ? លោកថា ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលប្រទេសដាណឺម៉ាក អនុញ្ញាតឲ្យរណសិរ្សរំដោះជាតិខ្មែរ អាចធ្វើប្រតិបត្តិការលើទឹកដីគេបាន នោះតុលាការកម្ពុជា មិនគួរសន្មតថា រណសិរ្សនេះជាចលនាមិនស្របច្បាប់នោះទេ។
អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ (Human Rights Watch) បានលើកឡើងក្នុងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ខ្លួន ចុះថ្ងៃទី១០ ខែមេសា ថា អាជ្ញាធរកម្ពុជា គួរតែទម្លាក់បទចោទប្រកាន់ប្រឆាំងនឹងជនជាប់ចោទទាំង ១៣នាក់។ ស្ថាប័នឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិមួយនេះ បានកត់សម្គាល់ថា អាជ្ញាធរកម្ពុជា មិនបានបង្ហាញភស្តុតាងគួរឲ្យជឿជាក់បានចំពោះការចោទប្រកាន់នេះឡើយ ហើយថា ការចោទប្រកាន់អំពីការផ្ដួលរំលំរដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន សែន គឺមានពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងនយោបាយ។
មេធាវីម្នាក់ក្នុងចំណោមមេធាវី ៧នាក់ ដែលការពារជនជាប់ចោទទាំង ១៣នាក់ គឺលោក សំ សុគង់។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា ការដែលលោកមិនបានចូលរួមស្តាប់ការប្រកាសសាលក្រម ដោយសារលោកជាប់រវល់ការពារក្តីមួយករណីផ្សេងទៀត។ ទោះបីជាយ៉ាងណា លោក សុគង់ ថាការសម្រេចរបស់តុលាការជាការសម្រេចមួយធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់ជនជាប់ចោទ ហើយដែលរូបលោកជាមេធាវីមិនអាចទទួលយកបានឡើយ។ លោកថា លោកពេញចិត្តនឹងចូលរួមការពារក្តីឲ្យជនជាប់ចោទនៅសាលាឧទ្ធរណ៍បន្តទៀត ប្រសិនបើជនជាប់ចោទនៅតែត្រូវការរូបលោក។
លោក សំ សុគង់៖ «ឃើញនៅពេលដែលសវនាការនោះ គឺថាមិនមានអ្វីដែលជាការដាក់បន្ទុកទៅលើពួកគាត់ថា ពួកគាត់ហ្នឹងពិតជាបានចូលរួមនៅក្នុងការប្រព្រឹត្តដូចការចោទប្រកាន់របស់តុលាការឡើយ»។
ក្រោយការសម្រេចរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ អង្គការសង្គមដើម្បីការពារជនត្រូវបានគំរាមកំហែង ដែលមានមូលដ្ឋានក្នុងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ក៏បានថ្កោលទោសចំពោះការសម្រេចនេះ។ ស្ថាប័នសិទ្ធិមនុស្សមួយនេះបានលើកឡើងក្នុងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ខ្លួនថា ចម្លើយសារភាពដែលតុលាការទទួលបានពីប៉ូលិសយុត្តិធម៌ ជាចម្លើយបានមកពីការបង្ខិតបង្ខំ និងទារុណកម្ម ហើយថា ការសម្រេចនេះ គឺជារឿងនយោបាយ។ ស្ថាប័នមួយនេះ ក៏បានទាមទារឲ្យតុលាការពិនិត្យសេចក្តីសម្រេចឡើងវិញ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។