រដ្ឋសភាកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី២៣ ខែឧសភា អនុម័តជាស្ថាពរនូវសេចក្តីព្រាងច្បាប់ចំនួន២បន្ថែមទៀត ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យតុលាការ គឺសេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីលក្ខន្តិកៈនៃអង្គចៅក្រម និងព្រះរាជអាជ្ញា និងសេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការរៀបចំ និងការប្រព្រឹត្តទៅនៃឧត្ដមក្រុមប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រម។
ក្នុងការពិភាក្សា និងអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់នាថ្ងៃចុងក្រោយនេះ ប្រព្រឹត្តទៅដោយរលូន ដូចកាលពីប៉ុន្មានថ្ងៃកន្លងមក ប៉ុន្តែប្រការគួរឲ្យកត់សម្គាល់ខ្លាំងនោះ គឺមានតំណាងរាស្ត្ររបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ម្នាក់ ហ៊ានក្រោកឡើងថ្លែងបរិហារអំពីការប្រព្រឹត្តខុសឆ្គងរបស់មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលនាពេលកន្លងមក ហើយក៏ស្នើឲ្យរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ បង្ហាញការទទួលខុសត្រូវចំពោះការប្រព្រឹត្តខុសឆ្គងរបស់មន្ត្រីតុលាការ ក្នុងពេលអនាគត។
រដ្ឋសភាកម្ពុជា ដែលមានសុទ្ធតែតំណាងរាស្ត្រមកពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ចំនួន ៦៥រូប បានចំណាយពេលប្រហែល ៤ម៉ោង ដើម្បីអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់ទាំង ២នេះ។
ការអនុម័តច្បាប់តាមរបៀបមួយជំពូកម្តងៗលឿនរហ័សដូចនេះ មិនបានធ្វើឲ្យសមាជិកសភាចំណាយថាមពល និងពេលវេលាច្រើន ដើម្បីពិភាក្សានោះទេ តែអ្នកដែលត្រូវមើលឃើញថា ហាក់ហត់នឿយច្រើនជាងគេនោះ គឺប្រធានគណៈកម្មការនីតិកម្ម និងយុត្តិធម៌នៃរដ្ឋសភា លោក ប៉ែន បញ្ញា ទៅវិញទេ ដោយលោកត្រូវអានគ្រប់មាត្រានៃជំពូកនីមួយៗជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីដាក់ឲ្យសមាជិកសភាអនុម័ត ដោយពេលខ្លះលោកបានក្អកម្តងៗទៀតផង។ ជារួម ក្នុងរយៈពេល ៣ថ្ងៃ គឺពីថ្ងៃទី២១ ដល់ថ្ងៃទី២៣ ខែឧសភា រដ្ឋសភាចំណាយពេលប្រហែល ១២ម៉ោង ដើម្បីអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់សំខាន់ៗទាំង៣ ដែលមានទាំងអស់ ២០ជំពូក និង ២៣៣មាត្រា។
យ៉ាងណាក៏ដោយ នៅក្នុងការពិភាក្សា និងអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់នៅថ្ងៃចុងក្រោយនេះ ប្រការដែលកម្រ និងគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍នោះ គឺការថ្លែងរបស់តំណាងរាស្ត្រគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា នៃមណ្ឌលស្ទឹងត្រែង លោក ឡួយ សុផាត ជាពិសេស គឺការវាយប្រហាររបស់លោកទៅលើមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួន ដែលនាពេលកន្លងមកបានប្រព្រឹត្តខុសច្បាប់ និងប្រើប្រាស់ច្បាប់ ដើម្បីបម្រើផលប្រយោជន៍ក្រុមរបស់ខ្លួន ជាដើម។
ទន្ទឹមនឹងថ្លែងអបអរសាទរចំពោះការអនុម័តរបស់រដ្ឋសភា ទៅលើសេចក្តីព្រាងច្បាប់ទាំង៣ ដែលពាក់ព័ន្ធវិស័យតុលាការ លោក ឡូយ សុផាត កត់សម្គាល់ថា បើផ្អែកលើខ្លឹមសារនៃច្បាប់ទាំង៣នេះ ក្រសួងយុត្តិធម៌ ជាពិសេស គឺរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ មានតួនាទីសំខាន់តាំងពីការរៀបចំ ការស្នើ ការដំឡើង ឬការតែងតាំងចៅក្រម និងព្រះរាជអាជ្ញា។ ដោយមើលឃើញថា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ មានតួនាទីសំខាន់នៅក្នុងច្បាប់ទាំង៣នេះ លោក ឡូយ សុផាត បានស្នើទៅរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក អង្គវង្ស វឌ្ឍនា ឲ្យលោកបំភ្លឺ និងបញ្ជាក់បន្ថែមអំពីការទទួលខុសត្រូវរបស់លោក ចំពោះការអនុវត្តខុសច្បាប់របស់មន្ត្រីតុលាការ ដូចជា ចៅក្រម និងព្រះរាជអាជ្ញា ជាដើម។
លោក ឡូយ សុផាត៖ «ម្ល៉ោះហើយច្បាប់ទាំង៣នេះ ឥឡូវដល់ច្បាប់ក្រុមប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រមនេះ ឧត្ដមក្រុមប្រឹក្សាអង្គចៅក្រម ពិតជាមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការពិនិត្យមើលលើការអនុវត្តច្បាប់របស់ចៅក្រម និងព្រះរាជអាជ្ញាគ្រប់កម្រិតទៅតាមឋានានុក្រមទាំងអស់នេះ អ៊ីចឹងហើយ ខ្ញុំឃើញថា ការទទួលខុសត្រូវពេលនេះ ដូចឯកឧត្តមបានជ្រាបស្រាប់ហើយ ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្ត្រី គឺថាពីមុនមកតុលាការយើង គឺមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អបន្តបន្ទាប់ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះ ហាក់ដូចត្រូវមហាជនមួយចំនួនច្រើនគេក៏មិនសូវជឿ មិនសូវឲ្យតម្លៃ»។
ឆ្លើយតបចំពោះការលើកឡើងនេះ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក អង្គវង្ស វឌ្ឍនា មានប្រសាសន៍ថា ក្រសួងយុត្តិធម៌ មានភារកិច្ចក្នុងការគ្រប់គ្រងការងាររដ្ឋបាល និងរៀបចំថវិកាសម្រាប់តុលាការនីមួយៗ ព្រមទាំងធ្វើការផ្សព្វផ្សាយ និងបណ្តុះបណ្តាល។ លោកថា គោលដៅនៃច្បាប់ទាំងនេះ គឺដើម្បីរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធមួយ ដើម្បីឲ្យមានដំណើរការល្អ។ លោកថា ចំពោះការអនុវត្តរបស់ចៅក្រម ឬព្រះរាជអាជ្ញា ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ឧត្ដមក្រុមប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រម។
លោក អង្គវង្ស វឌ្ឍនា៖ «កំហុស ឬមានការថ្លោះធ្លោយ គឺអសកម្មភាពរបស់គាត់ អាហ្នឹងឧត្ដមក្រុមប្រឹក្សាជាអ្នកសម្រេចទៅលើការដាក់វិន័យ។ល។ នោះហើយក្នុងការដាក់វិន័យនេះដែរ គឺខ្ញុំបាទផ្ទាល់ គឺមិនមែនជា ស្ថិតក្នុងក្រុមប្រឹក្សាវិន័យទេ គឺថាអត់មានឈ្មោះទេក្នុងក្រុមប្រឹក្សាវិន័យ គឺជាចៅក្រមផ្ទាល់ ក៏ដូចជាព្រះរាជអាជ្ញាផ្ទាល់ដែរ ដែលគេមើលទៅក្នុង គេហៅថា អាណាព្យាបាលនៃចៅក្រម ឬព្រះរាជអាជ្ញាទាំងអស់នេះ»។
សេចក្តីព្រាងច្បាប់ដ៏ចម្រូងចម្រាសទាំងនេះ ត្រូវបានសង្គមស៊ីវិលរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងទៅលើខ្លឹមសារមួយចំនួន ដោយលើកឡើងថា ច្បាប់ទាំងនេះនឹងធ្វើឲ្យប្រព័ន្ធតុលាការដែលជាស្ថាប័នឯករាជ្យដាច់ដោយឡែកមួយ នឹងបន្តស្ថិតនៅក្រោមអំណាចរបស់ក្រសួងយុត្តិធម៌ ដែលជាសេនាធិការរបស់រដ្ឋាភិបាល។ ពួកគេក៏បានរិះគន់ចំពោះរបៀបតាក់តែងសេចក្តីព្រាងច្បាប់ទាំងនេះផងដែរ។ ចំណែកគណបក្សប្រឆាំងវិញ បានលើកឡើងម្តងហើយម្តងទៀតថា ច្បាប់ដែលរដ្ឋសភាដែលមានតែតំណាងរាស្ត្រគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា កំពុងអនុម័តនេះ នឹងគ្មានតម្លៃនោះទេ ហើយថា ពួកគេនឹងធ្វើការសើរើឡើងវិញ។
ប្រតិកម្មរបស់មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលទាក់ទងនឹងការអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់៣ពាក់ព័ន្ធនឹងតុលាការ
ដោយ ជី វិតា
រដ្ឋសភាកម្ពុជា បានអនុម័តច្បាប់សំខាន់បីពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យយុត្តិធម៌ជាស្ថាពរហើយ កាលពីថ្ងៃសុក្រ ទី២៣ ឧសភា បើទោះជាមានការរិះគន់ខ្លាំងពីសង្គមស៊ីវិលថា ផ្ទុយពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញក៏ដោយចុះ។ រដ្ឋសភាដែលមានតំណាងរាស្ត្រតែពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានចំណាយពេលតែបីថ្ងៃគត់ ក្នុងការសម្រេចអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់ដ៏សំខាន់ទាំងបីនោះ។
នៅថ្ងៃទីបី ដែលជាថ្ងៃចុងក្រោយ រដ្ឋសភាបានចំណាយពេលប្រមាណតែ ៤ម៉ោង អនុម័តបានសេចក្តីព្រាងច្បាប់ពីរ គឺច្បាប់ស្ដីពីលក្ខន្តិកៈនៃអង្គចៅក្រម និងព្រះរាជអាជ្ញា និងសេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការរៀបចំ និងការប្រព្រឹត្តទៅនៃឧត្ដមក្រុមប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រម ដែលជាច្បាប់ដ៏សំខាន់សម្រាប់កំណត់យុត្តិធម៌សង្គមនៅកម្ពុជា។
ចំណាយពេលតិចបំផុត តែអនុម័តបានច្បាប់ច្រើន ក៏ដោយសារតែតំណាងរាស្ត្រមិនបានពិភាក្សាលម្អិតវែកញែកលើខ្លឹមសាររបស់ច្បាប់ ដើម្បីពិនិត្យថា តើវាមានផ្ទុយចំណុចពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា ដូចការលើកឡើងរបស់សង្គមស៊ីវិល ឬអត់។ ផ្ទុយទៅវិញ តំណាងរាស្ត្រភាគច្រើនដែលបានឡើងបញ្ចេញយោបល់ គឺបានចំណាយពេលនិយាយគាំទ្រសេចក្តីព្រាងច្បាប់ និងវាយប្រហារទៅលើអង្គការសង្គមស៊ីវិល ដែលបានស្នើអោយរដ្ឋសភាពន្យារពេលអនុម័ត រង់ចាំសិក្សា និងកែលំអសេចក្តីព្រាងច្បាប់ទាំងនោះជាមុនសិន។
លោកបណ្ឌិត ឡៅ ម៉ុងហៃ អ្នកវិភាគឯករាជ្យ ប្រតិកម្មថា ការដែលតំណាងរាស្ត្រយកវេទិកា ឬម៉ោងរដ្ឋសភា ទៅរិះគន់វាយប្រហារទៅលើអង្គការមហាជន ឬសង្គមស៊ីវិល គឺខុសពីគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ។
«សំឡេង»
ច្បាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យយុត្តិធម៌ទាំងបី ទាំងរដ្ឋាភិបាល និងរដ្ឋសភា មិនបានអនុញ្ញាតអោយសង្គមស៊ីវិលចូលរួមផ្តល់យោបល់ទេ។ ក្រុមអ្នកច្បាប់ជាតិ និងអន្តរជាតិនៃសង្គមស៊ីវិល ពិនិត្យឃើញថា ច្បាប់ទាំងបី ជាពិសេសច្បាប់ស្ដីពីលក្ខន្តិកៈនៃអង្គចៅក្រម និងព្រះរាជអាជ្ញា និងសេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការរៀបចំ និងការប្រព្រឹត្តទៅនៃឧត្ដមក្រុមប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រម មានអធម្មនុញ្ញភាព ឬផ្ទុយពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា។ ពួកគេអោយដឹងថា ច្បាប់ទាំងនោះនឹងផ្តល់អំណាចច្រើនលើសលប់ដល់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ ក្នុងការចាត់ចែង និងជ្រៀតជ្រែកក្នុងកិច្ចការរបស់តុលាការ ធ្វើអោយនីតិរដ្ឋចុះទន់ខ្សោយ ដោយសារតុលាការស្ថិតក្រោមអំណាចរដ្ឋាភិបាល។
ប៉ុន្តែ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក អង្គវង្ស វឌ្ឍនា ដែលអ្នកឡើងការពារសេចក្តីព្រាងច្បាប់ និងតំណាងរាស្ត្រទាំង ៦៥រូបពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា សុទ្ធតែអះអាងថា សេចក្តីព្រាងច្បាប់ទាំងបីមិនបានផ្ទុយពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា ទេ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។