អង្គការឃ្លាំមើលការបោះឆ្នោត មានឈ្មោះថា ប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិមនុស្សក្នុងប្រតិបត្តិការ ដ្រាក (DHRAC) កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា បានចេញសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មាន បង្ហាញថា យុទ្ធនាការឃោសនារយៈពេល ២៦ថ្ងៃកន្លងទៅនេះ មានបរិយាកាសគួរឲ្យព្រួយបារម្ភបំផុត ចំពោះការប្រព្រឹត្តទៅនៃដំណើរការបោះឆ្នោតដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា។
របាយការណ៍អង្គការ ដ្រាក បញ្ជាក់ថា បរិយាកាសអាប់អួទាំងនោះមានដូចជា គណបក្សប្រកួតប្រជែង និងអ្នកគាំទ្រនយោបាយបក្សកាន់អំណាច បានប្រព្រឹត្តផ្ទុយពីក្រមសីលធម៌នៃការឃោសនាបោះឆ្នោតធ្ងន់ធ្ងរ ដូចជាបានធ្វើសកម្មភាពរារាំងអ្នកបោះឆ្នោតមិនឲ្យចូលរួមនយោបាយ គំរាមម្ចាស់ឆ្នោតមិនឲ្យចូលរួមជាសមាជិកគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ឬគំរាមមិនឲ្យដង្ហែក្បួនឃោសនាគាំទ្រសកម្មភាពរបស់គណបក្សប្រឆាំងជាដើម។
អង្គការ ដ្រាក ឲ្យដឹងថា គណបក្សដែលងាយរងគ្រោះខ្លាំងជាងគេចំពោះទង្វើ និងបញ្ហាផ្សេងៗក្នុងពេលឃោសនាបោះឆ្នោត គឺគណបក្សប្រឆាំង និងគណបក្សតូចៗដទៃទៀត។ ហើយថា គណបក្សនយោបាយដែលប្រើគ្រប់សកម្មភាព និងគ្រប់មធ្យោបាយដើម្បីយកឈ្នះការបោះឆ្នោតសភានីតិកាលទី៥ ខាងមុខ គឺគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។
លោក គាន ពន្លក នាយកប្រតិបត្តិរងអង្គការ ដ្រាក បានឲ្យដឹងនៅថ្ងៃពុធ ទី២៤ ខែកក្កដា ថា អង្គការ ដ្រាក បានពង្រាយភ្នាក់ងារសង្កេតការណ៍ជាង ២.០០០នាក់ នៅទូទាំង ២៤រាជធានី-ខេត្ត សម្រាប់ឃ្លាំមើលស្ថានការណ៍បោះឆ្នោត។ លោកថា ជាង ៣សប្ដាហ៍មកនេះ អង្គការ ដ្រាក រកឃើញថា ក្បួនឃោសនារបស់បក្សកាន់អំណាចបានធ្វើសកម្មភាពរំខានការឃោសនា ឬយាយីបង្អាក់ក្បួនឃោសនា និងប៉ុនប៉ងបំបែកក្បួនឃោសនាបក្សប្រឆាំងកើតមានច្រើនករណី។
លោក គាន ពន្លក ឲ្យដឹងទៀតថា ចំពោះសកម្មភាពបំផ្លាញស្លាកសញ្ញាគណបក្ស ឬហែក និងដកហូតខិត្តប័ណ្ណពីអ្នកបោះឆ្នោត ព្រមទាំងដកហូតអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណពីអ្នកបោះឆ្នោត និងការកាន់កាប់ទីធ្លាសាធារណៈផ្តាច់មុខសម្រាប់ធ្វើការឃោសនា គឺបក្សកាន់អំណាចបានក្ដោបក្ដាប់ភាគច្រើន៖ «ទន្ទឹមគ្នានោះ អ្វីដែលអង្គការ ដ្រាក រកឃើញថា ក្នុងមូលដ្ឋានប្រជាពលរដ្ឋនៅមូលដ្ឋាន មានការរើសអើងគ្នាទៅវិញទៅមកពាក់ព័ន្ធទៅនឹងគំនាបនៃការគាំទ្រនយោបាយនេះ»។
លោកបន្តថា អង្គការ ដ្រាក ក៏បានរកឃើញសកម្មភាពបក្សកាន់អំណាចបានដើរគំរាម និងបង្ខំអ្នកបោះឆ្នោតឲ្យគូសសញ្ញាគាំទ្រលើលេខរៀងគណបក្សខ្លួន ឬឲ្យចូលជាសមាជិក និងបង្ខំឲ្យសិស្សនិស្សិតចូលរួមដង្ហែក្បួនឃោសនាជាដើម។ ក្នុងនោះក៏មានគំរាមអ្នកបោះឆ្នោតមិនឲ្យពាក់មួក ឬអាវសញ្ញាគណបក្សប្រឆាំង រួមទាំងមានសកម្មភាពបំភិតបំភ័យអ្នកបោះឆ្នោត ថានឹងមានសង្គ្រាម បើគណបក្សគេចាញ់ឆ្នោត ឬមិនដោះស្រាយបញ្ហាផ្សេងៗជូនពលរដ្ឋក្រោយការបោះឆ្នោត។
ដូចគ្នាដែរ គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ក៏បានរកឃើញថា យុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោតជាង ៣សប្ដាហ៍ទៅនេះ បក្សកាន់អំណាចបានធ្វើសកម្មភាពរំខានក្បួនឃោសនាបក្សប្រឆាំងនៅតាមមូលដ្ឋានកើតមានច្រើនករណីពិតមែន។
លោក អ៊ូ ច័ន្ទឫទ្ធិ មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ បានឲ្យដឹងថា សកម្មភាពទិញទឹកចិត្ត និងគំរាមអ្នកបោះឆ្នោតគាំទ្រគណបក្សប្រឆាំងនៅតាមមូលដ្ឋានរបស់បក្សកាន់អំណាច បានកើតមាននៅតាមរាជធានី-ខេត្តភាគច្រើន។ លោកថា សកម្មភាពរំខានក្បួនឃោសនារបស់បក្សកាន់អំណាច គ្មានអន្តរាគមន៍ពីសមត្ថកិច្ច ឬស្ថាប័នរៀបចំការបោះឆ្នោតនោះទេ។
ទោះជាយ៉ាងណា លោក អ៊ូ ច័ន្ទឫទ្ធិ ទទួលស្គាល់ថា យុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោតសភាអាណត្តិទី៥ មិនកើតមានអំពើហិង្សា ឬឃាតកម្មទៅលើសកម្មជនគាំទ្រគណបក្សនយោបាយចូលរួមការបោះឆ្នោតទេ៖ «ប៉ះទង្គិចគ្នាបន្តិចបន្តួចមែន ប៉ុន្តែមិនមែនជាបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរទេ។ ហើយយើងក៏ទទួលបានព័ត៌មានអ្នកដែលទិញប្រជាពលរដ្ឋមិនឲ្យទៅបោះឆ្នោត មានគម្រោងលួចសន្លឹកឆ្នោតសព្វបែបយ៉ាងហ្នឹង យើងបានត្រៀមខ្លួនដើម្បីដាក់អ្នកសង្កេតការណ៍របស់យើង ដើម្បីចាប់អ្នកបន្លំអ្នកទៅបោះឆ្នោតជំនួសឈ្មោះខ្មោច ឬជំនួសអ្នកចំណាកស្រុកអីជាដើមហ្នឹងរួចហើយ។ ប៉ុន្តែ ជាទូទៅខ្ញុំយល់ថា ស្ថានការណ៍បោះឆ្នោតមិនអាក្រក់ទេ គឺអាចទទួលយកបានរហូតមកដល់ពេលនេះ»។
ដោយឡែក គណៈកម្មាធិការដើម្បីការបោះឆ្នោតដោយសេរី និងយុត្តិធម៌ ខុមហ្វ្រែល (Comfrel) និងគណៈកម្មាធិការអព្យាក្រឹត្យ និងយុត្តិធម៌ ដើម្បីការបោះឆ្នោតដោយសេរីនៅកម្ពុជា និចហ្វិក (Nicfec) ក៏បានកត់សម្គាល់ថា យុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោតសភាអាណត្តិទី៥ ពិតជាមានករណីគណបក្សមានឥទ្ធិពល បានធ្វើសកម្មភាពរំខានក្បួនឃោសនារបស់បក្សប្រឆាំងខ្លះៗពិតមែន។ ប៉ុន្តែ យុទ្ធនាការនេះមិនមានអំពើហិង្សាធ្ងន់ធ្ងររវាងបក្សនយោបាយមួយទៅបក្សនយោបាយផ្សេងនោះទេ។
ត្រង់ចំណុចនេះ លោកបណ្ឌិត ហង្ស ពុទ្ធា នាយកប្រតិបត្តិអង្គការ និចហ្វិក ក៏បានអំពាវនាវដល់ឥស្សរជនគ្រប់គណបក្សនយោបាយ ត្រូវប្រកាន់ចរិតចាស់ទុំនយោបាយរបស់ខ្លួន ដើម្បីជំរុញឲ្យការបោះឆ្នោតសភានីតិកាលទី៥ ប្រកបដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌។
ផ្ទុយពីការអះអាងនេះ លោក ទេព នីថា អគ្គលេខាធិការគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) បានវាយតម្លៃថា សភាពការណ៍ឃោសនាបោះឆ្នោតជាង ៣សប្ដាហ៍មកនេះ មានដំណើរការល្អ និងគ្មានប្រើអំពើហិង្សា ឬឃាតកម្មកើតមានធ្ងន់ធ្ងរទៅលើសកម្មជនបក្សនយោបាយណាមួយទេ។ ហើយថា ដំណើរការឃោសនាបានប្រព្រឹត្តទៅតាមបទបញ្ជា និងនីតិវិធីបោះឆ្នោតតាមការគ្រោងទុក៖ «អ៊ីចឹងទេ នៅសល់រយៈពេលនៃការឃោសនាបោះឆ្នោតដែលនៅសល់ប៉ុន្មានថ្ងៃខាងមុខនេះ នឹងត្រូវបញ្ចប់នៅត្រឹមថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ខាងមុខនេះ។ ខ្ញុំសូមអំពាវនាវដល់គណបក្សនយោបាយ និងសកម្មជនទាំងអស់ ជាពិសេសសូមមេត្តាយកចិត្តទុកដាក់គោរពបទបញ្ជា និងនីតិវិធីនៃច្បាប់បោះឆ្នោត និងក្រមសីលធម៌ និងស្នើផ្តល់កិច្ចសហការបានល្អជាមួយគណៈកម្មការបោះឆ្នោតគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ ក៏ដូចជាអាជ្ញាធរ ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាថែរក្សាសន្តិសុខសុវត្ថិភាព និងសណ្ដាប់ធ្នាប់ក្នុងពេលឃោសនាឲ្យបានល្អ ដើម្បីបន្តឈានទៅថ្ងៃបោះឆ្នោតទៀត ឲ្យសម្រេចបានជោគជ័យនេះទាំងអស់គ្នា»។
ទោះជាបែបណា អង្គការប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិមនុស្សក្នុងប្រតិបត្តិការ ដ្រាក បានរកឃើញថា យុទ្ធនាការឃោសនាជាង ៣សប្ដាហ៍ទៅនេះ បក្សកាន់អំណាចបានប្រើប្រាស់ធនធានរដ្ឋ មានរថយន្តរដ្ឋ សម្ភារៈរដ្ឋ ធ្វើជាមធ្យោបាយឃោសនា។ ជាងនេះ ក៏បានប្រើប្រាស់មន្ត្រីរាជការ អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ឲ្យចេញឃោសនា និងប្រើប្រាស់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធឲ្យការពារក្បួនឃោសនា។ ជាពិសេសបានប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ មានវិទ្យុ ទូរទស្សន៍ និងសារព័ត៌មាននានាផ្តាច់មុខសម្រាប់ឃោសនាឲ្យបក្សកាន់អំណាច៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។