សង្គម​ស៊ីវិល៖ បរិយាកាស​ឃោសនា​បោះឆ្នោត​មាន​ភាព​អាប់អួ

អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល និង​គណបក្ស​ប្រឆាំង បាន​រក​ឃើញ​ថា បរិយាកាស​ក្នុង​យុទ្ធនាការ​ឃោសនា​បោះឆ្នោត​ជ្រើស​តាំង​តំណាង​រាស្ត្រ​អាណត្តិ​ទី៥ មាន​បរិយាកាស​អាប់អួ​គួរ​ឲ្យ​ព្រួយ​បារម្ភ។ ប៉ុន្តែ ការ​អះអាង​នេះ ត្រូវ​បាន​ថ្នាក់​ដឹកនាំ​ស្ថាប័ន​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​ច្រាន​ចោល និង​វាយ​តម្លៃ​ថា សភាពការណ៍​ឃោសនា​បោះឆ្នោត​មាន​ដំណើរ​ការ​ល្អ និង​គ្មាន​ឃាតកម្ម​ទៅ​លើ​សកម្មជន​បក្ស​នយោបាយ​ណា​មួយ​ទេ។

0:00 / 0:00

អង្គការ​ឃ្លាំ​មើល​ការ​បោះឆ្នោត មាន​ឈ្មោះ​ថា ប្រជាធិបតេយ្យ និង​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ក្នុង​ប្រតិបត្តិការ ដ្រាក (DHRAC) កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី២៣ ខែ​កក្កដា បាន​ចេញ​សេចក្ដី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន បង្ហាញ​ថា យុទ្ធនាការ​ឃោសនា​រយៈពេល ២៦​ថ្ងៃ​កន្លង​ទៅ​នេះ មាន​បរិយាកាស​គួរ​ឲ្យ​ព្រួយ​បារម្ភ​បំផុត ចំពោះ​ការ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នៃ​ដំណើរ​ការ​បោះឆ្នោត​ដោយ​សេរី ត្រឹមត្រូវ និង​យុត្តិធម៌​នៅ​កម្ពុជា។

របាយការណ៍​អង្គការ ដ្រាក បញ្ជាក់​ថា បរិយាកាស​អាប់អួ​ទាំង​នោះ​មាន​ដូច​ជា គណបក្ស​ប្រកួត​ប្រជែង និង​អ្នក​គាំទ្រ​នយោបាយ​បក្ស​កាន់​អំណាច បាន​ប្រព្រឹត្ត​ផ្ទុយ​ពី​ក្រម​សីលធម៌​នៃ​ការ​ឃោសនា​បោះឆ្នោត​ធ្ងន់ធ្ងរ ដូច​ជា​បាន​ធ្វើ​សកម្មភាព​រារាំង​អ្នក​បោះឆ្នោត​មិន​ឲ្យ​ចូលរួម​នយោបាយ គំរាម​ម្ចាស់​ឆ្នោត​មិន​ឲ្យ​ចូលរួម​ជា​សមាជិក​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ឬ​គំរាម​មិន​ឲ្យ​ដង្ហែ​ក្បួន​ឃោសនា​គាំទ្រ​សកម្មភាព​របស់​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ជាដើម។

អង្គការ ដ្រាក ឲ្យ​ដឹង​ថា គណបក្ស​ដែល​ងាយ​រងគ្រោះ​ខ្លាំង​ជាង​គេ​ចំពោះ​ទង្វើ និង​បញ្ហា​ផ្សេងៗ​ក្នុង​ពេល​ឃោសនា​បោះឆ្នោត គឺ​គណបក្ស​ប្រឆាំង និង​គណបក្ស​តូចៗ​ដទៃ​ទៀត។ ហើយ​ថា គណបក្ស​នយោបាយ​ដែល​ប្រើ​គ្រប់​សកម្មភាព និង​គ្រប់​មធ្យោបាយ​ដើម្បី​យក​ឈ្នះ​ការ​បោះឆ្នោត​សភា​នីតិកាល​ទី៥ ខាង​មុខ គឺ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា។

លោក គាន ពន្លក នាយក​ប្រតិបត្តិ​រង​អង្គការ ដ្រាក បាន​ឲ្យ​ដឹង​នៅ​ថ្ងៃ​ពុធ ទី២៤ ខែ​កក្កដា ថា អង្គការ ដ្រាក បាន​ពង្រាយ​ភ្នាក់ងារ​សង្កេតការណ៍​ជាង ២.០០០​នាក់ នៅ​ទូទាំង ២៤​រាជធានី-ខេត្ត សម្រាប់​ឃ្លាំ​មើល​ស្ថានការណ៍​បោះឆ្នោត។ លោក​ថា ជាង ៣​សប្ដាហ៍​មក​នេះ អង្គការ ដ្រាក រក​ឃើញ​ថា ក្បួន​ឃោសនា​របស់​បក្ស​កាន់​អំណាច​បាន​ធ្វើ​សកម្មភាព​រំខាន​ការ​ឃោសនា ឬ​យាយី​បង្អាក់​ក្បួន​ឃោសនា និង​ប៉ុនប៉ង​បំបែក​ក្បួន​ឃោសនា​បក្ស​ប្រឆាំង​កើត​មាន​ច្រើន​ករណី។

លោក គាន ពន្លក ឲ្យ​ដឹង​ទៀត​ថា ចំពោះ​សកម្មភាព​បំផ្លាញ​ស្លាក​សញ្ញា​គណបក្ស ឬ​ហែក និង​ដក​ហូត​ខិត្តប័ណ្ណ​ពី​អ្នក​បោះឆ្នោត ព្រម​ទាំង​ដក​ហូត​អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ​ពី​អ្នក​បោះឆ្នោត និង​ការ​កាន់​កាប់​ទីធ្លា​សាធារណៈ​ផ្តាច់​មុខ​សម្រាប់​ធ្វើ​ការ​ឃោសនា គឺ​បក្ស​កាន់​អំណាច​បាន​ក្ដោបក្ដាប់​ភាគ​ច្រើន៖ «ទន្ទឹម​គ្នា​នោះ អ្វី​ដែល​អង្គការ ដ្រាក រក​ឃើញ​ថា ក្នុង​មូលដ្ឋាន​ប្រជាពលរដ្ឋ​នៅ​មូលដ្ឋាន មាន​ការ​រើសអើង​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​ពាក់ព័ន្ធ​ទៅ​នឹង​គំនាប​នៃ​ការ​គាំទ្រ​នយោបាយ​នេះ»

លោក​បន្ត​ថា អង្គការ ដ្រាក ក៏​បាន​រក​ឃើញ​សកម្មភាព​បក្ស​កាន់​អំណាច​បាន​ដើរ​គំរាម និង​បង្ខំ​អ្នក​បោះឆ្នោត​ឲ្យ​គូស​សញ្ញា​គាំទ្រ​លើ​លេខ​រៀង​គណបក្ស​ខ្លួន ឬ​ឲ្យ​ចូល​ជា​សមាជិក និង​បង្ខំ​ឲ្យ​សិស្ស​និស្សិត​ចូលរួម​ដង្ហែ​ក្បួន​ឃោសនា​ជាដើម។ ក្នុង​នោះ​ក៏​មាន​គំរាម​អ្នក​បោះឆ្នោត​មិន​ឲ្យ​ពាក់​មួក ឬ​អាវ​សញ្ញា​គណបក្ស​ប្រឆាំង រួម​ទាំង​មាន​សកម្មភាព​បំភិត​បំភ័យ​អ្នក​បោះឆ្នោត ថា​នឹង​មាន​សង្គ្រាម បើ​គណបក្ស​គេ​ចាញ់​ឆ្នោត ឬ​មិន​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ផ្សេងៗ​ជូន​ពលរដ្ឋ​ក្រោយ​ការ​បោះឆ្នោត។

ដូច​គ្នា​ដែរ គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ក៏​បាន​រក​ឃើញ​ថា យុទ្ធនាការ​ឃោសនា​បោះឆ្នោត​ជាង ៣​សប្ដាហ៍​ទៅ​នេះ បក្ស​កាន់​អំណាច​បាន​ធ្វើ​សកម្មភាព​រំខាន​ក្បួន​ឃោសនា​បក្ស​ប្រឆាំង​នៅ​តាម​មូលដ្ឋាន​កើត​មាន​ច្រើន​ករណី​ពិត​មែន។

លោក អ៊ូ ច័ន្ទឫទ្ធិ មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា សកម្មភាព​ទិញ​ទឹក​ចិត្ត និង​គំរាម​អ្នក​បោះឆ្នោត​គាំទ្រ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​នៅ​តាម​មូលដ្ឋាន​របស់​បក្ស​កាន់​អំណាច បាន​កើត​មាន​នៅ​តាម​រាជធានី-ខេត្ត​ភាគ​ច្រើន។ លោក​ថា សកម្មភាព​រំខាន​ក្បួន​ឃោសនា​របស់​បក្ស​កាន់​អំណាច គ្មាន​អន្តរាគមន៍​ពី​សមត្ថកិច្ច ឬ​ស្ថាប័ន​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​នោះ​ទេ។

ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា លោក អ៊ូ ច័ន្ទឫទ្ធិ ទទួល​ស្គាល់​ថា យុទ្ធនាការ​ឃោសនា​បោះឆ្នោត​សភា​អាណត្តិ​ទី៥ មិន​កើត​មាន​អំពើ​ហិង្សា ឬ​ឃាតកម្ម​ទៅ​លើ​សកម្មជន​គាំទ្រ​គណបក្ស​នយោបាយ​ចូលរួម​ការ​បោះឆ្នោត​ទេ៖ «ប៉ះ​ទង្គិច​គ្នា​បន្តិចបន្តួច​មែន ប៉ុន្តែ​មិន​មែន​ជា​បញ្ហា​ធ្ងន់ធ្ងរ​ទេ។ ហើយ​យើង​ក៏​ទទួល​បាន​ព័ត៌មាន​អ្នក​ដែល​ទិញ​ប្រជាពលរដ្ឋ​មិន​ឲ្យ​ទៅ​បោះឆ្នោត មាន​គម្រោង​លួច​សន្លឹក​ឆ្នោត​សព្វ​បែប​យ៉ាង​ហ្នឹង យើង​បាន​ត្រៀម​ខ្លួន​ដើម្បី​ដាក់​អ្នក​សង្កេតការណ៍​របស់​យើង ដើម្បី​ចាប់​អ្នក​បន្លំ​អ្នក​ទៅ​បោះឆ្នោត​ជំនួស​ឈ្មោះ​ខ្មោច ឬ​ជំនួស​អ្នក​ចំណាក​ស្រុក​អី​ជា​ដើម​ហ្នឹង​រួច​ហើយ។ ប៉ុន្តែ ជាទូទៅ​ខ្ញុំ​យល់​ថា ស្ថានការណ៍​បោះឆ្នោត​មិន​អាក្រក់​ទេ គឺ​អាច​ទទួល​យក​បាន​រហូត​មក​ដល់​ពេល​នេះ»

ដោយ​ឡែក គណៈកម្មាធិការ​ដើម្បី​ការ​បោះឆ្នោត​ដោយ​សេរី និង​យុត្តិធម៌ ខុមហ្វ្រែល (Comfrel) និង​គណៈកម្មាធិការ​អព្យាក្រឹត្យ និង​យុត្តិធម៌ ដើម្បី​ការ​បោះឆ្នោត​ដោយ​សេរី​នៅ​កម្ពុជា និចហ្វិក (Nicfec) ក៏​បាន​កត់​សម្គាល់​ថា យុទ្ធនាការ​ឃោសនា​បោះឆ្នោត​សភា​អាណត្តិ​ទី៥ ពិត​ជា​មាន​ករណី​គណបក្ស​មាន​ឥទ្ធិពល បាន​ធ្វើ​សកម្មភាព​រំខាន​ក្បួន​ឃោសនា​របស់​បក្ស​ប្រឆាំង​ខ្លះៗ​ពិត​មែន។ ប៉ុន្តែ យុទ្ធនាការ​នេះ​មិន​មាន​អំពើ​ហិង្សា​ធ្ងន់ធ្ងរ​រវាង​បក្ស​នយោបាយ​មួយ​ទៅ​បក្ស​នយោបាយ​ផ្សេង​នោះ​ទេ។

ត្រង់​ចំណុច​នេះ លោក​បណ្ឌិត ហង្ស ពុទ្ធា នាយក​ប្រតិបត្តិ​អង្គការ និចហ្វិក ក៏​បាន​អំពាវនាវ​ដល់​ឥស្សរជន​គ្រប់​គណបក្ស​នយោបាយ ត្រូវ​ប្រកាន់​ចរិត​ចាស់​ទុំ​នយោបាយ​របស់​ខ្លួន ដើម្បី​ជំរុញ​ឲ្យ​ការ​បោះឆ្នោត​សភា​នីតិកាល​ទី៥ ប្រកប​ដោយ​សេរី ត្រឹមត្រូវ និង​យុត្តិធម៌។

ផ្ទុយ​ពី​ការ​អះអាង​នេះ លោក ទេព នីថា អគ្គលេខាធិការ​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) បាន​វាយ​តម្លៃ​ថា សភាពការណ៍​ឃោសនា​បោះឆ្នោត​ជាង ៣​សប្ដាហ៍​មក​នេះ មាន​ដំណើរ​ការ​ល្អ និង​គ្មាន​ប្រើ​អំពើ​ហិង្សា ឬ​ឃាតកម្ម​កើត​មាន​ធ្ងន់ធ្ងរ​ទៅ​លើ​សកម្មជន​បក្ស​នយោបាយ​ណា​មួយ​ទេ។ ហើយ​ថា ដំណើរ​ការ​ឃោសនា​បាន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​តាម​បទ​បញ្ជា និង​នីតិវិធី​បោះឆ្នោត​តាម​ការ​គ្រោង​ទុក៖ «អ៊ីចឹង​ទេ នៅ​សល់​រយៈពេល​នៃ​ការ​ឃោសនា​បោះឆ្នោត​ដែល​នៅ​សល់​ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ខាង​មុខ​នេះ នឹង​ត្រូវ​បញ្ចប់​នៅ​ត្រឹម​ថ្ងៃ​ទី២៦ ខែ​កក្កដា ខាង​មុខ​នេះ។ ខ្ញុំ​សូម​អំពាវនាវ​ដល់​គណបក្ស​នយោបាយ និង​សកម្មជន​ទាំងអស់ ជា​ពិសេស​សូម​មេត្តា​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​គោរព​បទ​បញ្ជា និង​នីតិវិធី​នៃ​ច្បាប់​បោះឆ្នោត និង​ក្រម​សីលធម៌ និង​ស្នើ​ផ្តល់​កិច្ច​សហការ​បាន​ល្អ​ជាមួយ​គណៈកម្មការ​បោះឆ្នោត​គ្រប់​ជាន់​ថ្នាក់ ក៏​ដូច​ជា​អាជ្ញាធរ ដើម្បី​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​ថែ​រក្សា​សន្តិសុខ​សុវត្ថិភាព និង​សណ្ដាប់ធ្នាប់​ក្នុង​ពេល​ឃោសនា​ឲ្យ​បាន​ល្អ ដើម្បី​បន្ត​ឈាន​ទៅ​ថ្ងៃ​បោះឆ្នោត​ទៀត ឲ្យ​សម្រេច​បាន​ជោគជ័យ​នេះ​ទាំងអស់​គ្នា»

ទោះ​ជា​បែប​ណា អង្គការ​ប្រជាធិបតេយ្យ និង​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ក្នុង​ប្រតិបត្តិការ ដ្រាក បាន​រក​ឃើញ​ថា យុទ្ធនាការ​ឃោសនា​ជាង ៣​សប្ដាហ៍​ទៅ​នេះ បក្ស​កាន់​អំណាច​បាន​ប្រើប្រាស់​ធនធាន​រដ្ឋ មាន​រថយន្ត​រដ្ឋ សម្ភារៈ​រដ្ឋ ធ្វើ​ជា​មធ្យោបាយ​ឃោសនា។ ជាង​នេះ ក៏​បាន​ប្រើប្រាស់​មន្ត្រី​រាជការ អាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាន ឲ្យ​ចេញ​ឃោសនា និង​ប្រើប្រាស់​កង​កម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​ឲ្យ​ការពារ​ក្បួន​ឃោសនា។ ជា​ពិសេស​បាន​ប្រើប្រាស់​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ មាន​វិទ្យុ ទូរទស្សន៍ និង​សារព័ត៌មាន​នានា​ផ្តាច់​មុខ​សម្រាប់​ឃោសនា​ឲ្យ​បក្ស​កាន់​អំណាច៕

កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖

ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។