ពលរដ្ឋ​នៅ​កំពង់ឆ្នាំង​បារម្ភ​ថា​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ធ្វើ​ឡើងដោយ​​មិន​សម្ងាត់

ប្រជាពលរដ្ឋ​កម្ពុជា បាន​ឆ្លង​កាត់​ការ​បោះឆ្នោត​ជ្រើសតាំង​តំណាងរាស្ត្រ និង​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃុំ សង្កាត់​ច្រើន​អាណត្តិ​មក​ហើយ ក៏​ប៉ុន្តែ​អ្នក​បោះឆ្នោត​នៅ​តែ​មាន​ភាព​ស្រពិចស្រពិល​អំពី​នីតិវិធី​នៃ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​នៅ​ឡើយ។

0:00 / 0:00

ប្រជាពលរដ្ឋ​មួយ​ចំនួន​ក្នុង​ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២១ កក្កដា បញ្ជាក់​ថា ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​កម្ពុជា ពេល​បច្ចុប្បន្ន គឺ​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​មិន​សម្ងាត់ ត្រឹមត្រូវ និង​យុត្តិធម៌។ សង្គម​ស៊ីវិល​បញ្ជាក់​ថា ប្រការ​ដែល​ម្ចាស់​ឆ្នោត​យល់​ឃើញ​បែប​នេះ គឺ​ផ្អែក​ទៅ​លើ​អ្វី​ដែល​ពួកគាត់​បាន​មើល​ឃើញ​ជាក់​ស្ដែង គួប​ផ្សំ​នឹង​កង្វះ​ខាត​ព័ត៌មាន​ទាក់ទង​នឹង​ការ​បោះ​ឆ្នោត​នៅ​តាម​មូលដ្ឋាន​ឲ្យ​បាន​ទូលំទូលាយ​ ដូច​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជាតិ​អាណត្តិ​ទី​១ ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩៣។

ប្រជាពលរដ្ឋ​មួយ​ចំនួន​ក្នុង​ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង បញ្ជាក់​ស្រដៀង​គ្នា​ថា ពួកគាត់​នៅ​តែ​ស្រពិចស្រពិល​អំពី​របៀប​នៃ​ការ​បោះឆ្នោត និង​មាន​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ចំពោះ​ភាព​សម្ងាត់​ក្នុង​ការ​គូស​សន្លឹក​ឆ្នោត​របស់​ពួក​គាត់ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៨ កក្កដា ខាង​មុខ។ ក្ដី​បារម្ភ​នេះ ក៏​ព្រោះ​តែ​មាន​មេភូមិ អនុ​ភូមិ ឬ​ចៅសង្កាត់ តាម​ដាន​ដឹង​ថា គ្រួសារ​ណា​មាន​និន្នាការ និង​បោះឆ្នោត​គាំទ្រ​គណបក្ស​ណា​មួយ​នោះ។

ប្រជាពលរដ្ឋ​ម្នាក់​ឈ្មោះ អុន ចាន់វាសនា រស់​នៅ​ឃុំ​តាំងក្រសាំង ស្រុក​ទឹកផុស មាន​ប្រសាសន៍​ថា បើ​ទោះ​បី​ជា​អាជ្ញាធរ​អះអាង​ថា មិន​បាន​គំរាម​កំហែង ឬ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ការិយាល័យ​បោះឆ្នោត​ដើម្បី​តាមដាន​ប្រជាពលរដ្ឋ ក៏​ប៉ុន្តែ​សកម្មភាព​តាមដាន និង​ការ​ប្រើ​ពាក្យ​សម្ដី​មួយ​ចំនួន​របស់​អាជ្ញាធរ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ការ​សម្រេច​ចិត្ត​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ភ័យ​ខ្លាច​រួច​ទៅ​ហើយ៖ «បើ​តាម​ភូមិ​ខ្លះ​គេ​ដឹង គេ​អាច​ដឹង ព្រោះ​មេ​ភូមិ​គាត់​ប្រកាន់​គណបក្ស​តែ​ម្ដង អ៊ីចឹង​គឺ​គាត់​អាច​ដឹង​ថា ចំនួន​មនុស្ស​នៅ​ក្នុង​ផ្ទះ​នេះ​គឺ​អាច​បោះ​ឆ្នោត​ឲ្យ​គណបក្ស​នេះ​អ៊ីចឹង»

ប្រជាពលរដ្ឋ​ម្នាក់​ទៀត​ឈ្មោះ សេង ចន្ថា រស់​នៅ​សង្កាត់​កំពង់ឆ្នាំង ក្រុង​កំពង់ឆ្នាំង បាន​បញ្ជាក់​ស្រដៀង​គ្នា​ថា គេ​ច្រើន​តែ​តាម​ដាន​ទៅ​លើ​សកម្មជន ឬ​សមាជិក​គាំទ្រ​គណបក្ស​មួយ​ចំនួន​ដែល​ខ្លួន​ចូល​រួម​ក្នុង​បក្ស ក៏​ប៉ុន្តែ​មិន​បោះឆ្នោត​ឲ្យ​គណបក្ស​របស់​ខ្លួន៖ «មាន​ចលនា​អី​ទៅ​មើល​ទៅ​ថា​មនុស្ស​ហ្នឹង​ជា​គណបក្ស​នេះ​គណបក្ស​នោះ​គាត់​ដឹង»

ចំណែក​លោក មាស ឆែម រស់​នៅ​សង្កាត់​កំពង់ឆ្នាំង ក្រុង​កំពង់ឆ្នាំង ដែរ​នោះ បាន​បញ្ជាក់​ថា លោក​និង​គ្រួសារ​អញ្ជើញ​ទៅ​បោះឆ្នោត​ជា​រៀងរាល់​អាណត្តិ ក៏​ប៉ុន្តែ​លោក​មិន​បាន​ជ្រាប​ច្បាស់​អំពី​នីតិវិធី​នៃ​ការ​បោះឆ្នោត​អ្វី​នោះ​ទេ។

លេខាធិការ​នៃ​គណៈកម្មាធិការ​ដើម្បី​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​ដោយ​សេរី និង​យុត្តិធម៌​នៅ​កម្ពុជា ហៅ​កាត់​ថា ខុមហ្វ្រែល (Comfrel) ប្រចាំ​ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង លោក លាភ ប៊ុនលាង មាន​ប្រសាសន៍​ថា ភាព​ស្រពិចស្រពិល និង​ការ​យល់​ខុស​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ គឺ​បណ្ដាល​មក​ពី​ខ្វះ​ការ​អប់រំ និង​ផ្សព្វផ្សាយ​ឲ្យ​បាន​ទូលំទូលាយ​ដូច​កាល​ពី​ពេល​បោះឆ្នោត​អាណត្តិ​ទី​១ ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩៣៖ «ពេល​ដែល​គាត់​ទៅ​បោះឆ្នោត​គាត់​មាន​ការ​ភ័យខ្លាច គាត់​ព្រួយ​បារម្ភ​ទាំង​ការសម្ងាត់ ទាំង​ការ​គូស​ឲ្យ​អី​ហ្នឹង គណបក្ស​ផ្សេងៗ​ហ្នឹង​វា​មិន​សូវ​ជា​មាន​លទ្ធផល»

លោក​បន្ត​ថា នៅ​ពេល​ណា​ដែល​ប្រជាពលរដ្ឋ​មិន​យល់​ច្បាស់​អំពី​នីតិវិធី​បោះ​ឆ្នោត គឺ​ធ្វើ​ឲ្យ​ពួក​គាត់​ភ័យ​ខ្លាច និង​បារម្ភ​ពី​ការសម្ងាត់​ក្នុង​ការ​គូស​សន្លឹក​ឆ្នោត​របស់​ពួកគាត់។ ការ​ចុះ​បង្ហាត់​បង្ហាញ​ពី​របៀប​គូស​សន្លឹក​ឆ្នោត​របស់​គណបក្ស​នយោបាយ​ដល់​ពលរដ្ឋ​តាម​មូលដ្ឋាន គឺ​ជា​ប្រការ​មិន​ល្អ ព្រោះ​វា​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​អារម្មណ៍ និង​ឆន្ទ​ផ្ទាល់​របស់​ម្ចាស់​ឆ្នោត។

ឆ្លើយ​តប​នឹង​បញ្ហា​នេះ មេ​ភូមិ​កណ្ដាល សង្កាត់​កំពង់ឆ្នាំង លោក ចាន់ មុត មាន​ប្រសាសន៍​យ៉ាង​ខ្លី​ថា អាជ្ញាធរ​ពុំ​ដែល​មាន​ការ​តាមដាន ឬ​ក៏​គំរាម​កំហែង​អ្វី​នោះ​ទេ៖ «ការ​បោះឆ្នោត​ហ្នឹង គឺ​ជា​សិទ្ធិ​សេរី​ភាព​របស់​ប្រជាជន​យើង​ម្នាក់ៗ បង​ប្អូន​ស្រឡាញ់​ខាង​ណា​បង​ប្អូន​គូស​ខាង​ហ្នឹង គឺ​មិន​អាច​នរណា​ទៅ​ដឹង​ថា បង​ប្អូន​ស្រឡាញ់​ខាង​ណា​អី​ខាង​ណា​គឺ​អត់​ទេ»

ប្រធាន​គណៈកម្មការ​ខេត្ត​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង អ្នកស្រី នួន ចាន់នី មាន​ប្រសាសន៍​ថា បើ​ទោះ​បី​ជា​ពេល​នេះ​ពុំ​សូវ​មាន​វគ្គ​អប់រំ​ផ្សព្វផ្សាយ​នៅ​តាម​មូលដ្ឋាន​ផ្ទាល់ ក៏​ប៉ុន្តែ​បច្ចុប្បន្ន​ប្រទេស​កម្ពុជា មាន​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ទូលំទូលាយ ដូច្នេះ​អ្វី​ដែល​សង្គម​ស៊ីវិល​លើក​ឡើង គឺ​ខុស​ពី​ការ​ពិត៖ «ប៉ុន្តែ​ភាព​មន្ទិល​របស់​គាត់​ដែល​ថា មាន​មេភូមិ​មេឃុំ​អី​ទៅ​ឈរ​នៅ​ក្បែរ​ការិយាល័យ​បោះ​ឆ្នោត​ហើយ​ចាំ​គូស​អី​នោះ គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ក៏​មាន​សេចក្ដី​ណែនាំ​អំពី​ប្រការ​ហ្នឹង​ដែរ»

មន្ត្រី​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល និង​អ្នក​តាម​ដាន​ដំណើរ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​នៅ​កម្ពុជា បញ្ជាក់​ថា ការ​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​កម្ពុជា មិន​ទាន់​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​នឹង​ស្តង់ដារ​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​ពិត​ប្រាកដ​នៅ​ឡើយ។ នៅ​គ្រា​ដែល​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ពុំ​មាន​ជំនួយ និង​លទ្ធភាព​គ្រប់​គ្រាន់​ក្នុង​ការ​ផ្សព្វផ្សាយ គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត ដែល​ជា​អាជ្ញាធរ​ឯករាជ្យ គួរ​រៀបចំ​វេទិកា​អប់រំ និង​ផ្សព្វផ្សាយ​ព័ត៌មាន​ឲ្យ​បាន​ស៊ីជម្រៅ ដើម្បី​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ម្ចាស់​ឆ្នោត​ចេះ​ប្រើប្រាស់​សន្លឹក​ឆ្នោត​ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍ​ប្រទេសជាតិ៕

កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។