តើ​គ.ជ.ប​មាន​ដំណោះស្រាយ​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​ចំណាក​ស្រុក​ចូលរួម​បោះឆ្នោត​ឬ​ទេ?

អាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាន​មួយ​ចំនួន និង​មន្ត្រី​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) បង្ហាញ​កង្វល់​ថា ចំនួន​អ្នក​ទៅ​បោះឆ្នោត​ជ្រើស​រើស​តំណាង​រាស្ត្រ​អាណត្តិ​ទី៥ ដែល​នឹង​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ចុង​ខែ​កក្កដា ខាង​មុខ នឹង​ថយ​ចុះ បើ​ទោះ​បី​ជា​បញ្ជី​ឈ្មោះ​អ្នក​បោះឆ្នោត​បាន​កើន​ឡើង​ជាង​កាល​ពី​ការ​បោះឆ្នោត​មុនៗ​ក៏ដោយ។

0:00 / 0:00

ការ​ថយ​ចុះ​អ្នក​ទៅ​បោះឆ្នោត​នោះ ដោយសារ​តែ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ជាច្រើន​បាន​ចាក​ចេញ​ពី​ស្រុក​ទៅ​ធ្វើ​ការងារ​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស ដែល​មិន​អាច​ត្រឡប់​មក​បោះឆ្នោត​វិញ​បាន។

តើ​មាន​ដំណោះ​ស្រាយ​យ៉ាង​ណា នៅ​ពេល​ដែល​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​ត្រូវ​ការ​ចូលរួម​បោះឆ្នោត?

បច្ចុប្បន្ន ពី​មួយ​ថ្ងៃ​ទៅ​មួយ​ថ្ងៃ ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ដែល​ខ្វះខាត​ជីវភាព​រស់នៅ ដោយសារ​តែ​គ្មាន​ការងារ​ធ្វើ បាន​សម្រេច​ចិត្ត​ចាក​ចេញ​ពី​គ្រួសារ​ទៅ​រក​ការងារ​ធ្វើ​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​ជា​បន្តបន្ទាប់។

ក្រុម​អ្នក​ចំណាក​ស្រុក​ទាំង​នោះ ខ្លះ​ជ្រើស​យក​ការងារ​ជា​កម្មករ​នៅ​ឯ​ប្រទេស​ថៃ ខ្លះ​ទៅ​ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី និង​ខ្លះ​ទៀត​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង​ជាដើម។ កម្មករ​ជាច្រើន កំពុង​នាំគ្នា​ទៅ​ធ្វើ​ការ​នៅ​ប្រទេស​ថៃ បើ​ទោះ​បី​ជា​ការ​ចូល​ទៅ​ធ្វើ​ការ​នោះ​មិន​ស្រប​ច្បាប់​ក៏ដោយ។

នៅ​ឃុំ​ត្រពាំងធំ នៃ​ស្រុក​ប្រាសាទបាគង ចម្ងាយ​ប្រមាណ​ជាង ២០​គីឡូម៉ែត្រ ភាគ​ខាង​កើត​ពី​ទី​រួម​ខេត្ត​សៀមរាប គឺ​ប្រជាពលរដ្ឋ​នៅ​តាម​ភូមិ​ជាច្រើន​បាន​នាំគ្នា​ចំណាក​ស្រុក​ជា​បន្តបន្ទាប់។

ស្ត្រី​អ្នក​ភូមិ​អន្លង់ពីរ នៃ​ឃុំ​ត្រពាំងធំ ម្នាក់ គឺ​លោកស្រី ប៉ូ មី។ លោកស្រី​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ប្ដី​របស់​គាត់​បាន​ទៅ​ធ្វើ​ការ​សំណង់​នៅ​ឯ​ប្រទេស​ថៃ ជិត ២​ឆ្នាំ​ហើយ។ លោកស្រី​មិន​ប្រាកដ​ថា តើ​ប្ដី​របស់​លោកស្រី​អាច​នឹង​វិល​ត្រឡប់​មក​បោះឆ្នោត​នា​ខែ​កក្កដា ខាង​មុខ​បាន​ដែរ​ឬ​យ៉ាង​ណា​ទេ?៖ «ប្ដី​ខ្ញុំ​ម៉ៅការ​មាន​មុខ​របរ​ដែរ ប៉ុន្តែ​កម្មករ​ដែល​ធ្វើ​ជាមួយ​គាត់​ទៅ​ថៃ គាត់​ក៏​ទៅ​ថៃ ដែរ។ ប្ដី​ខ្ញុំ​ដល់​ពេល​ភ្ជុំ ដាច់​អាណត្តិ បើ​គេ​ត​ឱ្យ​ទៅ​វិញ បើ​គេ​អត់​ត​ឈប់​ទៅ។ ទៅ​ច្រើន​ត្រឹម ៥០-៦០​នាក់​អី។ ភូមិ​គេ​ទៅ​ស្ងាត់​ពី​ផ្ទះ»

ចំណែក​ស្ត្រី​ឈ្មោះ ចាន់ សារិត នៅ​ភូមិ​អន្លង់ពីរ ដែរ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ប្ដី​របស់​គាត់​ទើប​តែ​ទៅ​ធ្វើ​ការ​នៅ​ប្រទេស​ថៃ។ ការ​ចូល​ទៅ​ធ្វើ​ការ​នោះ គឺ​មិន​ស្រប​ច្បាប់​ទេ ក៏ប៉ុន្តែ​ប្ដី​របស់​លោកស្រី​នៅ​តែ​ទៅ​តាម​គេ ដោយសារ​តែ​ជីវភាព​គ្រួសារ​ខ្វះខាត៖ «បើ​ប្ដី​ខ្ញុំ​វិញ​មាន​តែ​ស្រូវ​ស៊ី។ ដី​ស្រែ​កន្លះ​ហិកតារ ហូប​អត់​គ្រប់​ទេ ឃើញ​តែ​ជំពាក់​គេ ដល់​ពេល​បាន​ច្រូត​មក​ក៏​សង​គេ​អស់ នៅ​សល់ ២-៣​ការុង ស៊ី​ក៏​អត់​គ្រប់​រាល់​តែ​ឆ្នាំ។ អា​កង់​ក៏​គ្មាន​ជិះ ក៏​នឹក​ឃើញ​ថា​ទៅ​ឯណោះ​ចុះ​ក្រែង​បាន​ខ្លះ»

នៅ​ឃុំ​ត្រពាំងធំ ដែល​មាន​ភូមិ​ទាំងអស់​ចំនួន​៩ គឺ​មាន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ចាក​ចេញ​ពី​ផ្ទះ​ទៅ​រក​ការងារ​ធ្វើ​កាន់​តែ​ច្រើន​ឡើងៗ។

ជំទប់​ទី១ ឃុំ​ត្រពាំងធំ លោក ផម ចេស បាន​សម្ដែង​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ចំពោះ​ការ​ចំណាក​ស្រុក​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ទាំង​នោះ។ លោក ផម ចេស ជឿ​ថា ក្រុម​អ្នក​ភូមិ​ដែល​ចំណាក​ស្រុក​ទៅ​ធ្វើ​ការ​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​ទាំង​នោះ អាច​នឹង​ធ្វើ​ឱ្យ​បាត់​ចំនួន​អ្នក​បោះឆ្នោត​ជ្រើស​រើស​តំណាង​រាស្ត្រ​អាណត្តិ​ទី​៥ ដែល​នឹង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នៅ​ចុង​ខែ​កក្កដា ខាង​មុខ៖ «ចំណាក​ស្រុក​ច្រើន​ជាង​គេ គឺ​មាន​ភូមិ​កូន​សត្វ អា​នោះ​សឹង​តែ​ថា ៥០% ហើយ​ក្រៅ​ពី​នោះ​ប្រហែល​ជា ៣០% ទេ បើ​នៅ​ភូមិ​ភ្នំដី ចំណាក​ស្រុក​ដែរ ប៉ុន្តែ​វិល​មក​វិញ​ខ្លះ​ហើយ។ ខ្ញុំ​មិន​សង្ឃឹម​ទេ​ថា​នឹង​បោះឆ្នោត​បាន ១០០% ទេ អ្នក​ដែល​ទៅ​ប្រទេស​ក្រៅ។ ១០០ បាន​តែ ១០ មក​បោះឆ្នោត​ទេ ក្រៅ​ពី​នោះ​អត់​ហើយ»

នៅ​ខេត្ត​សៀមរាប គឺ​ស្រុក​ជាច្រើន​ដែល​កំពុង​មាន​បញ្ហា​ចំណាក​ស្រុក ទៅ​រក​ការងារ​ធ្វើ​នេះ។ ប្រធាន​គណៈកម្មការ​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​ខេត្ត​សៀមរាប លោក នឹម វ៉ាន់សំ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ក្នុង​ចំណោម​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ជិត ១​លាន​នាក់ ដែល​រស់នៅ​ខេត្ត​សៀមរាប គឺ​ចំនួន​ប្រមាណ​ជាង ៥៧​ម៉ឺន​នាក់ បាន​ចុះ​ឈ្មោះ​បោះឆ្នោត ក៏ប៉ុន្តែ​លោក​មិន​ដឹង​ថា នៅ​ក្នុង​ចំណោម​នោះ​មាន​អ្នក​ចុះ​ឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​ប៉ុន្មាន​នាក់ ដែល​ចេញ​ទៅ​ធ្វើ​ការ​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​នោះ​ទេ។

មិន​មែន​តែ​ខេត្ត​សៀមរាប ទេ ដែល​ប្រជាពលរដ្ឋ​បាន​ធ្វើ​ចំណាក​ស្រុក​ទៅ​ធ្វើ​ការ​ឯ​ក្រៅ​ប្រទេស​នោះ គឺ​នៅ​តាម​បណ្ដា​ខេត្ត​ជាច្រើន កំពុង​មាន​បញ្ហា​ដូច​គ្នា​ដែរ។

នាយក​ប្រតិបត្តិ​គណៈកម្មាធិការ​ដើម្បី​ការ​បោះឆ្នោត​ដោយ​សេរី និង​យុត្តិធម៌​នៅ​កម្ពុជា ខុមហ្វ្រែល (COMFREL) លោក គល់ បញ្ញា បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា លោក​យល់​ថា កម្មករ​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន​ដែល​ចេញ​ទៅ​ធ្វើ​ការ​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​នោះ គឺ​ខ្លះ​អាច​នឹង​មិន​បាន​ចូលរួម​បោះឆ្នោត​នៅ​ខែ​កក្កដា ខាង​មុខ​នេះ​ទេ។

ទោះ​យ៉ាង​ណា ខុមហ្វ្រែល មិន​អាច​បញ្ជាក់​អំពី​តួលេខ​ច្បាស់​លាស់ ដែល​ថា តើ​នឹង​មាន​កម្មករ​ខ្មែរ​ចំនួន​ប៉ុន្មាន​នាក់ ដែល​មិន​បាន​ចូលរួម​ការ​បោះឆ្នោត ដោយសារ​តែ​ជាប់​ការងារ​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​នោះ​ទេ។ ខុមហ្វ្រែល គ្រាន់​តែ​ប៉ាន់​ប្រមាណ​ថា ក្នុង​ចំណោម​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​បោះឆ្នោត គឺ​ប្រហែល​ពី ៣០​ម៉ឺន ទៅ ៥០​ម៉ឺន​នាក់ ទំនង​ជា​មាន​បញ្ហា ដោយសារ​តែ​ចេញ​ទៅ​ធ្វើ​ការ​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស ហើយ​មិន​អាច​វិល​ត្រឡប់​មក​ចូលរួម​បោះឆ្នោត​បាន។

ទោះ​យ៉ាង​ណា គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត បាន​ចាត់​ទុក​ថា បញ្ហា​នេះ​មិន​មែន​ជា​រឿង​ថ្មី​ទេ។

អគ្គលេខាធិការ គ.ជ.ប លោក ទេព នីថា បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា កន្លង​ទៅ​ប្រជាពលរដ្ឋ​មួយ​ចំនួន​នៅ​តំបន់​ប៉ោយប៉ែត ដែល​ចុះ​ឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​ហើយ បាន​ទៅ​ធ្វើ​ការ​នៅ​ប្រទេស​ថៃ ក៏ប៉ុន្តែ នៅ​ពេល​ដល់​ថ្ងៃ​បោះឆ្នោត គឺ​គាត់​មិន​សូវ​វិល​ត្រឡប់​មក​ទេ។ ចំណែក គ.ជ.ប និង​អាជ្ញាធរ តែង​ធ្វើ​ការ​ផ្សព្វផ្សាយ​នៅ​តាម​ច្រក​ព្រំដែន ទាំង​ផ្ទាល់​មាត់ និង​បិទ​ខិត្តប័ណ្ណ​ផ្សេងៗ ដើម្បី​ឱ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​ចេញ​ចូល​ព្រំដែន​បាន​ជ្រាប។ លោក ទេព នីថា បញ្ជាក់​ថា ចំពោះ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ដែល​ឆ្លង​ដែន​ទៅ​ធ្វើ​ការ​ព្រឹក វិល​វិញ​ល្ងាច គឺ​មិន​មាន​បញ្ហា​ទេ។ នៅ​ពេល​ដែល​បោះឆ្នោត គឺ​អាជ្ញាធរ​បាន​បិទ​ច្រក​ព្រំដែន​រហូត​ដល់​បោះឆ្នោត​ហើយ ទើប​បើក​វិញ ក៏ប៉ុន្តែ ចំពោះ​អ្នក​ទៅ​ធ្វើ​ការ​រយៈពេល​យូរ និង​ទៅ​ប្រទេស​ឆ្ងាយ ដូចជា​កូរ៉េ និង​ម៉ាឡេស៊ី ជាដើម​នោះ គឺ​នៅ​តែ​មិន​អាច​ដោះស្រាយ​បាន។

លោក ទេព នីថា៖ «តាម​ពិត​ទៅ បងប្អូន​ដែល​នៅ​ខាង​ក្រៅ​ភាគ​ច្រើន គាត់​ដឹង​ពី​កាល​បរិច្ឆេទ​នៃ​ការ​បោះឆ្នោត ក៏ប៉ុន្តែ លទ្ធភាព​ជាក់ស្ដែង គាត់​មិន​អាច​មក​កើត ទោះ​បី​ជា ឧទាហរណ៍​ថា អន្តរាគមន៍​ឱ្យ​ឈប់​សម្រាក ក៏​គាត់​មិន​អាច​មក​បាន​ដែរ ព្រោះ​ថា​តម្លៃ​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​ក៏​ថ្លៃ ហើយ​យើង​ក៏​ពុំ​ដែល​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍​ក្រៅ​ប្រទេស​ឱ្យ​គាត់​មក​បោះឆ្នោត​ទេ។ ភាគ​ច្រើន​នៅ​តាម​បណ្ដា​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន ក៏​គេ​មិន​អាច​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ឈប់​ដែរ។ ក៏ប៉ុន្តែ ច្បាប់​គេ​មាន​ចែង​ឱ្យ​ធ្វើ​ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស ក៏ប៉ុន្តែ​នៅ​ប្រទេស​យើង ពុំ​ទាន់​មាន​ច្បាប់​នោះ​ទេ ហើយ​ម្យ៉ាង​ទៀត តាម​បច្ចេកទេស​ការ​គ្រប់គ្រង​ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​មាន​ការ​លំបាក»

លោក ទេព នីថា បញ្ជាក់​ថា ទោះ​យ៉ាង​ណា ការ​បោះឆ្នោត​លើក​នេះ គ.ជ.ប នឹង​ប្រឹងប្រែង​ជំរុញ​អាជ្ញាធរ​នៅ​តាម​ព្រំដែន និង​ជូន​ព័ត៌មាន​ទៅ​តាម​ស្ថានទូត ដើម្បី​ប្រាប់​ដំណឹង​ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​អាច​វិល​ត្រឡប់​ឱ្យ​មក​ចូលរួម​បោះឆ្នោត។

គ.ជ.ប បាន​ឱ្យ​ដឹង​ថា ក្នុង​ចំណោម​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​សរុប​ជាង ១៤​លាន ៥​សែន​នាក់ គឺ​មាន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ចំនួន​ជាង ៩​លាន ៦​សែន​នាក់ មាន​ឈ្មោះ​នៅ​ក្នុង​បញ្ជី​បោះឆ្នោត​នា​ឆ្នាំ​២០១៣។ ចំនួន​អ្នក​មាន​ឈ្មោះ​នៅ​ក្នុង​បញ្ជី​បោះឆ្នោត​ឆ្នាំ​នេះ អាច​កើន​ឡើង​ប្រមាណ ៨០% បើ​ប្រៀបធៀប​ទៅ​នឹង​ឆ្នាំ​១៩៩៨ កន្លង​ទៅ៕

កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។