ស្របគ្នានេះ ក្រសួងការងារ និងបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជា ក៏បានចេញលិខិតមួយ អំពាវនាវឲ្យកម្មករទាំងអស់កុំស្តាប់ការញុះញង់របស់អ្នកនយោបាយ ចូលរួមធ្វើបាតុកម្ម ដោយត្រូវរក្សាភាពនឹងនរ និងបន្តការងាររបស់ខ្លួនជាធម្មតា។ អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិការងារ បញ្ជាក់ថា កម្មករក៏ដូចពលរដ្ឋទូទៅដែរ គឺមានសិទ្ធិចូលរួមធ្វើបាតុកម្មអហិង្សាដូចគ្នា តាមច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ហើយស្នើសុំឲ្យស្ថាប័នសាធារណៈ ឬបុគ្គលសាធារណៈ ត្រូវរក្សាជំហរឲ្យបានអព្យាក្រឹត។
ក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ អំពាវនាវដល់អង្គការ សហជីព និងកម្មករនិយោជិក និងនិយោជកទាំងអស់ ត្រូវរក្សាភាពនឹងនរ ស្ងៀមស្ងាត់ កុំចូលរួមបាតុកម្មតាមការញុះញង់ និងអូសទាញរបស់អ្នកនយោបាយ។
ការអំពាវនាវនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ បានកំណត់យកថ្ងៃទី៧ ខែកញ្ញា ធ្វើបាតុកម្មអហិង្សានៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យ ដែលគេជឿថា កម្មកររោងចក្រអាចជាកម្លាំងចលករមួយចូលរួមក្នុងហ្វូងបាតុកម្មនោះ។
ក្រសួងការងារ និងបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈ ស្នើសុំឲ្យកម្មករអត់ធ្មត់ ទុកឲ្យគណបក្សនយោបាយទាំងពីរដែលមានអាសនៈនៅក្នុងរដ្ឋសភា ដោះស្រាយតាមនីតិវិធី និងស្របច្បាប់ជាធរមាន ហើយកម្មករទាំងអស់ត្រូវបន្តបំពេញភារកិច្ចតាមតួនាទីរៀងៗខ្លួន ចៀសវាងការចូលរួមតាមការញុះញង់អូសទាញ និងការឃោសនារបស់អ្នកនយោបាយ ដែលធ្វើឲ្យបាត់បង់សណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណៈ ប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពរបស់កម្មករ។
យ៉ាងណា ប្រធានសហភាពសហជីពកម្ពុជា លោក រ៉ុង ឈុន ជឿថា លិខិតអំពាវនាវរបស់ក្រសួងការងារ នៅពេលនេះ គ្មានប្រសិទ្ធភាពទប់ស្កាត់ចរន្តកម្មករ កម្មការិនី មិនឲ្យចូលរួមបាតុកម្មអហិង្សា ដើម្បីទាមទារឲ្យមានការបង្កើតគណៈកម្មការពិសេសស៊ើបអង្កេតការបោះឆ្នោតនោះទេ៖ «ការចូលរួមមហាបាតុកម្មអហិង្សានេះ ត្រូវបានច្បាប់ធានា ដូច្នេះហើយ គ្មានអ្វីដែលខុសច្បាប់ ហើយយើងគិតថា ការអំពាវនាវបានត្រឹមតែជាការអំពាវនាវទេ ប៉ុន្តែ មិនអាចទប់ទល់នឹងចរន្តរបស់បងប្អូនកម្មករ និយោជិក ដែលបម្រើការងារនៅតាមបណ្ដាខេត្ត និងនៅរាជធានីភ្នំពេញ»។
សហភាពសហជីពកម្ពុជា ដែលមានសមាជិកក្នុងសហព័ន្ធចំនួន៦ និងមានសមាជិកគាំទ្រប្រមាណ ៥ម៉ឺន ៥ពាន់នាក់ គឺអាចមានសមាជិកគាំទ្រជាកម្មករ និងមន្ត្រីរាជការជាគ្រូបង្រៀន ដែលមានលំនៅឋាននៅតាមបណ្ដាខេត្តជិតៗភ្នំពេញ និងនៅតែរាជធានីភ្នំពេញ ប្រមាណ ២ម៉ឺន ៥ពាន់នាក់ នឹងចូលរួមធ្វើបាតុកម្មអហិង្សានៅថ្ងៃទី៧ ខែកញ្ញា ខាងមុខនៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យ។ រីឯកម្មករ និងមន្ត្រីរាជការជាគ្រូបង្រៀននៅតាមបណ្ដាខេត្តឆ្ងាយៗ អាចនឹងចូលរួមគាំទ្រពីចម្ងាយ។
មិនខុសគ្នាដែរ ប្រធានសហជីពការងារកម្ពុជា លោក អាត់ ធន បញ្ជាក់ការសម្រេចចិត្តចូលរួមធ្វើបាតុកម្ម ឬមិនចូលធ្វើបាតុកម្ម ជាសិទ្ធិរបស់កម្មករ។ លោកបន្ថែមថា ពេលវេលានេះ រដ្ឋាភិបាល ឬស្ថាប័នរបស់រដ្ឋ មិនគួរចេញលិខិតហាម ឬរារាំងមិនឲ្យពលរដ្ឋចូលរួមធ្វើបាតុកម្ម ដោយអហិង្សានោះទេ។ ប៉ុន្តែ វិធីដែលបញ្ចៀសបញ្ហាផ្សេងៗ កើតឡើងជាចៃដន្យ ដូចជាការប្រើហិង្សាណាមួយនោះ គឺអ្នកនយោបាយត្រូវដោះស្រាយបញ្ហាដែលសេសសល់ជាមុនសិន៖ «កម្មករខ្លះគាត់ចង់ចូលរួម ព្រោះគាត់ជាប្រជាពលរដ្ឋ មិនមែនកម្មករអត់ធ្វើស្អីទេ គាត់មានសិទ្ធិបោះឆ្នោត មានបេះដូង គាត់មានទឹកចិត្ត គាត់មើលឃើញ នរណាមិនចង់ចូលរួម មិនចង់ទៅ នរណាភ័យខ្លាច គឺភ័យខ្លាចដូចកម្មករ»។
ត្បិតប្រធានសហជីពការងារកម្ពុជា មិនទាន់ដឹងពីចំនួនជាក់លាក់របស់សមាជិកគាំទ្រខ្លួន ចូលរួមធ្វើបាតុកម្មនៅថ្ងៃទី៧ ខែកញ្ញា ប៉ុន្តែតាមស្មាន កម្មករខ្លះអាចនឹងសម្រេចចិត្តឈប់ពីការងារ ឬព្យួរការងារមួយរយៈ ចូលរួមបាតុកម្មនោះ ដែលធ្វើឲ្យសង្វាក់ផលិតកម្មក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្មកាត់ដេរនៅកម្ពុជា អាចប៉ះពាល់ខ្លះដែរ។
តាមរបាយការណ៍ពីសមាគមកាត់ដេរកម្ពុជា មានកម្មករក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្មកាត់ដេរជាង ៦០ម៉ឺននាក់ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១២។ កាលពីដើមឆ្នាំ២០១៣ កន្លងទៅ សន្ទុះកម្មករធ្វើបាតុកម្ម បានស្ទុះឡើងគួរឲ្យកត់សម្គាល់ ងើបទាមទារឲ្យថៅកែរោងចក្រគោរពសិទ្ធិការងារនៅកន្លែងធ្វើការ និងទាមទារសុំដំឡើងប្រាក់ខែឲ្យបាន ១២០ដុល្លារ។
ការទាមទាររបស់កម្មករសុំឲ្យបានប្រាក់ខែខ្ពស់ គឺស៊ីនឹងគោលនយោបាយរបស់គណបក្សប្រឆាំង ដែលបានឃោសនាសន្យាដំឡើងប្រាក់ខែឲ្យកម្មករឲ្យបាន ១៥០ដុល្លារក្នុងមួយខែ ប្រសិនបើគណបក្សនេះឈ្នះឆ្នោត។ ប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលផ្ដួចផ្ដើមឲ្យមានបាតុកម្មប្រឆាំងនឹងលទ្ធផលបោះឆ្នោត បញ្ជាក់ថា គណបក្សខ្លួនឈ្នះបាន ៦៣អាសនៈក្នុងរដ្ឋសភា ហើយថា គ.ជ.ប មិនអព្យាក្រឹត និងទាមទារឲ្យមានការបង្កើតគណៈកម្មការឯករាជ្យស៊ើបអង្កេតភាពមិនប្រក្រតីនៃការបោះឆ្នោត។ កត្តានេះ អាចធ្វើឲ្យកម្មករដែលចង់បានប្រាក់ខែខ្ពស់ ដូចការសន្យារបស់គណបក្សប្រឆាំង ហ៊ានចេញមុខធ្វើបាតុកម្ម។
យ៉ាងណា ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាសហជីពជាតិកម្ពុជា លោក សោម អូន បញ្ជាក់ថា កម្មករមិនត្រូវចូលរួមធ្វើបាតុកម្មរបស់គណបក្សប្រឆាំងទេ ព្រោះបាតុកម្មនោះមិនមែនជាបាតុកម្មទាមទារប្រាក់ខែឡើយ ប៉ុន្តែ ជាបាតុកម្មដែលកើតចេញពីអ្នកនយោបាយ ដែលចង់កេងចំណេញអ្វីមួយ។
លោក សោម អូន គាំទ្រទាំងស្រុងចំពោះលិខិតអំពាវនាវរបស់ក្រសួងការងារ ដោយបញ្ជាក់ថា ប្រសិនកម្មករចាកចេញពីរោងចក្រទៅចូលរួមធ្វើបាតុកម្មនោះ អាចប៉ះពាល់នឹងសន្តិសុខការងាររបស់កម្មករ៖ «កម្មករយើងគួរណាតែទុកឲ្យរឿងហ្នឹងឲ្យអ្នកនយោបាយដោះស្រាយទៅ ហើយយើងធ្វើការធម្មតា កុំចូលរួម ព្រោះអីសំខាន់បំផុតយើងធ្វើការក្នុងវិស័យឯកជន ប្រសិនបើយើងនាំគ្នាចាកចេញពីកន្លែងធ្វើការមកចូលរួមធ្វើមហាបាតុកម្ម អ៊ីចឹង វាធ្វើឲ្យសង្វាក់ផលិតមិនអាចដើរបាន អ៊ីចឹងបើមិនអាចដើរបាន វាពាក់ព័ន្ធនឹងការបញ្ជាទិញ អ៊ីចឹងវាអាចនឹងប៉ះពាល់សន្តិសុខការងាររបស់យើង»។
ចំពោះគំនិតប្រធានផ្នែកកម្មវិធីការងារនៃមជ្ឈមណ្ឌលអប់រំច្បាប់ សម្រាប់សហគមន៍ លោក មឿន តុលា យល់ថា កម្មករមានសិទ្ធិពេញលេញក្នុងការចូលរួមធ្វើបាតុកម្ម។ លោកបញ្ជាក់ថា ការអំពាវនាវមិនឲ្យកម្មករចូលរួមបាតុកម្ម គឺជាការរំលោភសិទ្ធិនយោបាយរបស់បុគ្គល ហើយស្នើសុំឲ្យស្ថាប័នសាធារណៈ ឬបុគ្គលសាធារណៈ ដែលមានចរិតលម្អៀង ត្រូវរក្សាជំហរឲ្យបានអព្យាក្រឹត៖ «ក្នុងនាមជាម្ចាស់ឆ្នោត ក្នុងនាមជាម្ចាស់ប្រទេស គាត់មានសិទ្ធិពេញលេញចូលរួមធ្វើបាតុកម្មជាមួយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ នៅពេលខាងមុខ។ ដូច្នេះ ក្រសួងមិនអាចទៅហាមឃាត់មិនឲ្យចូលរួមធ្វើបាតុកម្មបានទេ អាហ្នឹងជាសិទ្ធិស្របច្បាប់របស់គាត់តែម្តង»។
គណបក្សប្រឆាំងបានកំណត់យកថ្ងៃទី៧ ខែកញ្ញា ជាថ្ងៃធ្វើបាតុកម្មអហិង្សា ដោយមានបន្ថែមការជួបជុំស្មិងស្មាធិ៍ទូទាំងប្រទេស ដើម្បីទាមទារឲ្យបង្កើតគណៈកម្មការស៊ើបអង្កេតភាពមិនប្រក្រតីនៃការបោះឆ្នោត។ បាតុកម្មលើកដំបូងនេះ គម្រោងអាចមានមនុស្សចូលរួមប្រមាណជាង ២ម៉ឺននាក់។ ច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញត្រង់មាត្រា៣៧ បានចែងថា ពលរដ្ឋទាំងពីរភេទមានសិទ្ធិធ្វើកូដកម្មបាតុកម្មដោយសន្តិវិធី ត្រូវយកមកអនុវត្តនៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃច្បាប់។ គម្រោងធ្វើបាតុកម្មអហិង្សានេះ ក្រុមកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធជាង ២ពាន់នាក់ ត្រូវបានហ្វឹកហាត់ពីរបៀបបង្ក្រាបក្រុមបាតុករជាចំហ ស្របពេលដែលក្រុមបាតុករច្រើនពាន់នាក់ ក៏ត្រៀមយុទ្ធសាស្ត្របង្វឹកឲ្យអារម្មណ៍ស្ងប់ និងសង្កត់ចិត្តឲ្យធ្ងន់ កុំឲ្យប៉ះទង្គិចជាមួយសមត្ថកិច្ច៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។