ទីក្រុងប៉ោយប៉ែត កំពុងក្លាយជាទីប្រមូលផ្ដុំជនចំណាកស្រុកដ៏ធំជាងគេនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ចំនួនអ្នកធ្វើចំណាកស្រុកពីខេត្តក្រុងនានា បាននាំគ្នាទៅសំចតកកកុញនៅក្រុងប៉ោយប៉ែត ដើម្បីបន្តដំណើរឆ្លងដែនទៅរកការងារធ្វើនៅប្រទេសថៃ។ ប៉ុន្តែ ការឆ្លងដែនទៅស្រុកថៃ ដោយខុសច្បាប់ អាចធ្វើឲ្យពួកគាត់ជួបប្រទះគ្រោះថ្នាក់ច្រើន។
សំឡេងអប់រំរបស់អាជ្ញាធរ៖ «សំណូមពរថា ធ្វើម៉េចឲ្យបងប្អូនយើងទាំងអស់នេះ មេត្តាពិចារណាគិតគូរឲ្យមែនទែនអំពីបញ្ហា ទីមួយ គឺបញ្ហាជីវិតខ្លួនឯង យើងស្វែងរកការងារដើម្បីអី? ដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត ឥឡូវការងារយើងមានធ្វើនៅក្នុងស្រុក មានទាំងប្រាក់បៀវត្សប្រហាក់ប្រហែលគ្នា ហើយមានសិទ្ធិសេរីភាពពេញលេញ»។
រយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃជាប់គ្នានេះ ក្រុមអាជ្ញាធរខ្មែរនៅក្រុងប៉ោយប៉ែត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ បានចុះទៅហាមឃាត់ជនចំណាកស្រុកខ្មែរជាច្រើនរយនាក់ មិនឲ្យឆ្លងដែនខុសច្បាប់ទៅរកការងារធ្វើនៅស្រុកថៃ។ វិធានការនេះ មានសកម្មភាពមមាញឹកច្រើននៅក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរនេះ ស្របពេលដែលពលរដ្ឋខ្មែរជាច្រើនពាន់នាក់ បានធ្វើដំណើរពីខេត្តក្រុងផ្សេងគ្នា ទៅកកកុញនៅក្រុងប៉ោយប៉ែត។
នៅលើសួនស្មៅក្រោមម្លប់ឈើ និងនៅអមផ្លូវដើរជាច្រើនកន្លែងក្នុងក្រុងប៉ោយប៉ែត គេសង្កេតឃើញពលរដ្ឋខ្មែរក្នុងសម្លៀកបំពាក់ចម្រុះពណ៌ មានថង់ដាក់ខោអាវ និងកូនក្មេងតូចៗជាច្រើននាក់ផង បានរង់ចាំបន្តដំណើរឆ្លងដែនទៅរកការងារធ្វើនៅប្រទេសថៃ។ ប៉ុន្តែក្រុមអាជ្ញាធរចម្រុះ ក្នុងនោះមានទាំងមន្ត្រីតុលាការ នគរបាលយុត្តិធម៌ និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានក្រុងប៉ោយប៉ែត បានចុះទៅហាមឃាត់មិនឲ្យឆ្លងដែនទៅរកការងារធ្វើនៅស្រុកថៃ។
សំឡេងអប់រំរបស់អាជ្ញាធរ៖ «អ៊ីចឹងទេ ក្នុងនាមអាជ្ញាធរក្រុង សុំអំពាវនាវឲ្យបងប្អូនសុទ្ធតែពេញកម្លាំងពលកម្មទាំងអស់ ហើយបើរោងចក្រឃើញសប្បាយចិត្តណាស់។ បងប្អូនទៅធ្វើការនៅស្រុកគេ ក៏ធ្វើបាន ធ្វើការនៅស្រុកយើងក៏ធ្វើកើត។ មួយទៀតសំខាន់បំផុតដែលរាជរដ្ឋាភិបាលកំពុងមានកង្វល់ ពេលបងប្អូនទៅធ្វើការនៅស្រុកគេនេះ ទីមួយជួបបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរច្រើនជាងគេបំផុត គឺបន្ទុកសារធាតុញៀន ពេលបងប្អូនទៅធ្វើការនៅស្រុកគេ។ គេត្រូវការកម្លាំងបងប្អូនឲ្យធ្វើការឲ្យបានច្រើនម៉ោង»។
អធិការនគរបាលក្រុងប៉ោយប៉ែត លោក អ៊ុំ សុផល បញ្ជាក់ថា ចាប់តាំងពីក្រោយថ្ងៃបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីជាតិខ្មែរបានបញ្ចប់ទៅ ចំនួនប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរធ្វើចំណាកស្រុកពីខេត្តក្រុងនានាមកក្រុងប៉ោយប៉ែត មានចំនួនច្រើនពាន់នាក់។ ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា រហូតដល់ថ្ងៃទី២៤ ខែមេសា កងកម្លាំងសមត្ថកិច្ចបានធ្វើការឃាត់ និងអប់រំពួកគេបានចំនួនជិត ១ពាន់នាក់ កុំឲ្យឆ្លងដែនទៅរកការងារធ្វើនៅស្រុកថៃ និងលើកទឹកចិត្តឲ្យពួកគាត់ងាយទៅរកការងារធ្វើនៅក្នុងស្រុកខ្មែរវិញ៖ «ទីមួយ យើងយកទៅសួរនាំដើម្បីឲ្យដឹងថា មេខ្យល់ថាគាត់នាំមក តើគាត់នៅស្រុកណា ភូមិឃុំណា ហើយសួរគាត់តើមកនេះអស់តម្លៃប៉ុន្មាន? មេខ្យល់គេយកតម្លៃប៉ុន្មាន។ ទី២ លោកអភិបាលក្រុង គាត់ប្រគល់តួនាទី បើគាត់សុខចិត្តទៅធ្វើការ យើងនឹងទាក់ទង តែបើគាត់អាចមកកន្លែងអធិការបានឲ្យគាត់មក»។
ឆ្លើយតបទៅនឹងការលើកឡើងរបស់អាជ្ញាធរក្រុងប៉ោយប៉ែត នេះ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាអ្នកចំណាកស្រុកទាំងនោះ ថ្លែងថា ពួកគាត់ចង់ធ្វើការនៅក្នុងស្រុកដែរ ប៉ុន្តែបញ្ហាសំខាន់ គឺប្រាក់ខែនៅតាមរោងចក្រនោះមានចំនួនតិចតួចជាងប្រទេសថៃ។
លោកស្រី ហាក់ ឡាប អាយុ ៣៥ឆ្នាំ ចំណាកស្រុកមកពីខេត្តកំពង់ស្ពឺ ឲ្យដឹងថា លោកស្រី និងកូនតូច បានទៅសំចតនៅក្រុងប៉ោយប៉ែត អស់រយៈពេលពីរថ្ងៃ ដើម្បីឆ្លងដែនចូលទៅរកការងារធ្វើនៅស្រុកថៃ។ ប៉ុន្តែ ត្រូវអាជ្ញាធរហាមឃាត់ និងប្រាប់គាត់ឲ្យទៅរកការងារធ្វើនៅក្នុងស្រុកវិញ។ បញ្ហានេះ លោកស្រីបានបដិសេធថាមិនអាចធ្វើបាននោះទេ ដោយសារតែការងារនៅស្រុកខ្មែរទទួលបានប្រាក់ឈ្នួលទាបជាងការងារនៅស្រុកថៃ៖ «ខ្ញុំអត់ទៅនោះទេ កូនខ្ញុំច្រើន កូនខ្ញុំបីនាក់ កូនប្អូនខ្ញុំពីរនាក់ កូនបងខ្ញុំនេះពីរនាក់ ធ្វើម៉េច? យកកូនទៅណា បើយកកូនមកបាត់ ហើយនៅស្រុកអត់មានការងារ ធ្វើស្រែភ្លឺក៏អត់ដែរ ខ្ញុំអស់ឡើង ៥០ម៉ឺនរៀល ហើយទៅផ្ទះវិញក៏អត់មានលុយដែរ មានតែដើរសុំទានគេ»។
ពលករចំណាកស្រុកម្នាក់ទៀត មកពីខេត្តតាកែវ ឈ្មោះ គៀត ឌឿង អាយុ ៤០ឆ្នាំ រៀបរាប់ថា ដោយសារតែការធ្វើស្រែពុំទទួលបានផល និងខ្លួនជំពាក់លុយគេផងនោះ លោកសម្រេចចិត្តថានឹងទៅរកការងារធ្វើនៅស្រុកថៃ៖ «ខ្ញុំធ្វើស្រែខាត ឃើញគេមក មកតាមគេ ធ្វើស្រែខាត ៦-៧លាន រកការងារធ្វើនៅស្រុកថៃ បានលុយសងគេឥឡូវ...»។
អភិបាលក្រុងប៉ោយប៉ែត លោក ង៉ោ ម៉េងជ្រួញ ថ្លែងថា ក្រុមអាជ្ញាធរបានចុះទៅផ្សព្វផ្សាយអប់រំប្រជាពលរដ្ឋឲ្យយល់ដឹងពីការធ្វើចំណាកស្រុកខុសច្បាប់។ នៅក្រុងប៉ោយប៉ែត មានតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសមានរោងចក្រចាំទទួលយកពលរដ្ឋទាំងនោះទៅធ្វើការ។ លោកបន្តថា នៅក្រុងប៉ោយប៉ែត មានរោងចក្រចំនួន ៦កន្លែង ក្នុងនោះមានរោងចក្រពីរកំពុងដំណើរការ ហើយត្រូវការជ្រើសរើសកម្មករជាង ១ពាន់នាក់៖ «រោងចក្រអេសស៊ីហ្វាដូ និងរោងចក្រហាយថិច។ ហាយថិច គឺរោងចក្រកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ រោងចក្រស៊ីហ្វាដូ ជារោងចក្រអេឡិចត្រូនិក។ រោងចក្រ ៤ទៀត មានបីកំពុងសាងសង់។ យើងកំពុងបំផុសចលនាឲ្យគាត់ ព្រោះធ្វើនេះជាសិទ្ធិសេរីភាពរបស់គាត់ យើងអត់បង្ខំគាត់ទេ គាត់ចង់ធ្វើនៅរោងចក្រណា ឬក៏គាត់មិនធ្វើនៅរោងចក្រ ឬក៏ធ្វើនៅកន្លែងណាទៀតក៏បានដែរ ឲ្យតែនៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា»។
លោកបញ្ជាក់ទៀតថា ប្រាក់ខែនៅតាមរោងចក្រដែលមាននៅក្នុងក្រុងប៉ោយប៉ែត មានកម្រិត ក្នុងនោះមានការបែងចែកទៅតាមកម្រិត ដូចជាថ្នាក់កម្មករ ថ្នាក់ជំនាញ និងថ្នាក់បច្ចេកទេស ជាដើម ហើយបញ្ហានេះ ជាសិទ្ធិរបស់ថៅកែរោងចក្រ។ ទោះយ៉ាងនេះ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាអ្នកចំណាកស្រុកទាំងនោះ បានបដិសេធថា ការងារនៅតាមរោងចក្រនៅស្រុកខ្មែរ មានប្រាក់ខែតិច ហើយពួកគេនៅតែមានបំណងឆ្លងដែនទៅរកការងារធ្វើនៅស្រុកថៃ។ អ្នករស់នៅក្រុងប៉ោយប៉ែត ដែលធ្លាប់ចេញចូលទៅក្នុងទឹកដីថៃ លើកឡើងពីមូលហេតុដែលប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនាំគ្នាទៅរកការងារធ្វើនៅស្រុកថៃ នោះថា ដោយសារតែទីផ្សារការងារនៅស្រុកខ្មែរតូចចង្អៀត និងទទួលបានប្រាក់កម្រៃទាបខុសពីការងារនៅស្រុកថៃ។
បញ្ហានេះ រដ្ឋាភិបាលពុំទប់ស្កាត់លំហូរជនចំណាកស្រុកឆ្លងដែនទៅរកការងារនៅស្រុកថៃ បាននោះទេ៖ «ដោយឡែកនៅក្នុងប្រទេសថៃ ទោះបីប្រជាពលរដ្ឋរាប់លាននាក់ត្រូវចូលទៅពាក់កណ្ដាលប្រទេស ក៏គេនៅមានការងារធ្វើដែរ ហើយការងារនៅស្រុកគេមានតម្លៃថ្លៃក្នុងមួយថ្ងៃ ៣០០បាត ទៅ ៥០០បាត មួយខែចាប់ពីជាង ១ម៉ឺនបាត ទៅពីរម៉ឺនបាត។ អ៊ីចឹង យើងប្រៀបធៀបការងារនៅក្នុងស្រុកយើង គឺមិនអាចស្មើការងារនៅស្រុកគេ គឺបានតម្លៃថោក អាជ្ញាធរធ្វើរបៀបហ្នឹងប្រៀបបានចាប់គោបញ្ចូលក្រោលបិទរបងមិនឲ្យស៊ីស្មៅ»។
គេកត់សម្គាល់ឃើញថា ប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនរយនាក់បានសម្រុកឆ្លងដែនចូលទៅរកការងារធ្វើនៅស្រុកថៃ។ ដោយឡែកនៅក្រុងប៉ោយប៉ែត ចំនួនពលរដ្ឋចំណាកស្រុកបានបន្តហូរចូលជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាអ្នកចំណាកស្រុកទាំងនោះ បញ្ជាក់ថា ពួកគាត់មិនអាចធ្វើការងារនៅស្រុកខ្មែរបានទេ ដោយសារតែប្រាក់ខែទាប មិនអាចផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃបាន។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ពួកគេលើកឡើងថា តម្លៃទំនិញនៅលើទីផ្សារមានតម្លៃខ្ពស់។ ពួកគាត់អះអាងថា សូម្បីសាច់គោមួយគីឡូក្រាមថ្លៃ ៣ម៉ឺន ៥ពាន់រៀលទៅហើយ ចំណែកឯប្រាក់ឈ្នួលនៅក្នុងស្រុកខ្មែរ ធ្វើការមួយថ្ងៃទិញសាច់គោនោះមិនបានកន្លះគីឡូផង។ បញ្ហានេះ ត្រូវបាននិយាយតគ្នា បើចង់ឲ្យប្រជាពលរដ្ឋចៀសវាងការធ្វើចំណាកស្រុកទៅរកការងារធ្វើនៅប្រទេសថៃ រដ្ឋាភិបាលគួរគិតគូរពង្រីកទីផ្សារពលកម្មនៅក្នុងស្រុក និងលើកកម្ពស់ប្រាក់ឈ្នួលឲ្យមានភាពប្រសើរឡើង បើពុំដូច្នេះទេ លំហូរពលករខ្មែរឆ្លងដែនទៅរកការងារធ្វើនៅប្រទេសថៃ មិនអាចទប់ស្កាត់ឲ្យមានប្រសិទ្ធភាពបាននោះទេ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។