ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវអភិវឌ្ឍន៍ បានព្យាករកំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ជាមធ្យមប្រមាណ ៧% នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៣ ដែលមានអត្រាខ្ពស់នៅក្នុងតំបន់។ កំណើននេះបានមកពីលទ្ធផលសម្រេចបានលើសពីការរំពឹងទុកនៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម សំណង់ និងទេសចរណ៍។ ការរើបឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ចសកល ដូចជានៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពអឺរ៉ុប ក៏ជាកត្តាសំខាន់ជំរុញកំណើននៃការព្យាករសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា នេះដែរ។
វិស័យឧស្សាហកម្មត្រូវគេរំពឹងថា នឹងមានកំណើនប្រមាណ ១០% នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៣ នៅពេលដែលតម្រូវការផលិតផលពីប្រទេសកម្ពុជា នៅអឺរ៉ុបរំពឹងថា នឹងកើនឡើងម្ដងបន្តិចៗដោយសារតែការទទួលបានការនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារនៅអឺរ៉ុបដោយមិនគិតពន្ធ។
របាយការណ៍របស់ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី ដែលចេញផ្សាយនៅខែមេសា ឆ្នាំ២០១៣ អំពីការព្យាករកំណើនសេដ្ឋកិច្ច បានឲ្យដឹងថា កំណើននេះបានជំរុញអត្រាភាពក្រីក្រ ទំនងជាបានធ្លាក់ចុះមកក្រោម ២០%។ ការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រត្រូវបានសម្រេចតាមរយៈការធានានិរន្តរភាពកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងការបំពេញការងារបានល្អប្រសើរនៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម និងការកាត់បន្ថយវិសមភាពចំណូល។
ក្រុមអ្នកវិភាគសេដ្ឋកិច្ចបានរកឃើញថា កម្ពុជាមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ប៉ុន្តែផលពីកំណើននេះមិនស្មើគ្នាឡើយរវាងអ្នករស់នៅជនបទ និងអ្នករស់នៅទីក្រុង ឬអាចនិយាយបានថា អ្នកមានទទួលបានផ្លែផ្កាពីកំណើនសេដ្ឋកិច្ចច្រើនជាងអ្នកក្រីក្រ។ បន្ថែមលើនេះ ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីបានបញ្ជាក់ថា អត្រាភាពក្រីក្រនៅកម្ពុជា មានប្រមាណ ៤០% ដែលមានប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា ប្រមាណ ៦លាននាក់មិនអាចរកចំណូលបាន ៥ពាន់រៀងក្នុងមួយថ្ងៃ។
ឆ្លើយតបទៅនឹងបញ្ហានេះ របាយការណ៍របស់ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីបានរកឃើញយន្តការមួយចំនួនដើម្បីលើកកម្ពស់ស្ថានភាពអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា គឺគាំទ្រដល់វិស័យឯកជនដែលក្រុមនេះនឹងបង្កើតការងារច្រើនសម្រាប់អ្នកក្រីក្រ និងការបែងចែកផលកំណើនសេដ្ឋកិច្ចដោយស្មើភាពគ្នា។
បច្ចុប្បន្នកំណើនឥណទានដែលផ្ដល់ឲ្យវិស័យឯកជនមានការកើនឡើងដល់ជាង ៣១% កាលពីឆ្នាំមុន។ ការកើនឡើងខ្លាំងនេះ ធនាគារជាតិកម្ពុជា មានការព្រួយបារម្ភអំពីកំណើនយ៉ាងគំហុកអាចប៉ះពាល់ដល់ស្ថានភាពអភិវឌ្ឍន៍ទៅវិញ។ ដើម្បីទប់ស្កាត់បញ្ហានេះ ធនាគារជាតិបានបង្កើនលក្ខខណ្ឌនៃទុនបម្រុងសម្រាប់ការដាក់ប្រាក់ជារូបិយប័ណ្ណបរទេសនៅតាមធនាគារពាណិជ្ជចំនួន ៥០ នៅប្រទេសកម្ពុជា ប្រមាណ ១២.៥% នៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១២។
សេដ្ឋកិច្ចវិទូជាន់ខ្ពស់នៃធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី លោក ឌួង ពូលឡង់ មានប្រសាសន៍ថា ការដំឡើងទុនបម្រុងបរទេសនេះ គឺដាក់កំហិតឲ្យបណ្ដាធនាគារពាណិជ្ជផ្ដល់ប្រាក់កម្ចីដល់អតិថិជនតិចជាងមុន ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យនានានៅក្នុងវិស័យរូបិយវត្ថុនៅប្រទេសកម្ពុជា។
បន្ថែមលើនេះរបាយការណ៍បានបញ្ជាក់ថា ដើម្បីឲ្យកំណើនសេដ្ឋកិច្ចបែងចែកដោយស្មើភាពគ្នារវាងអ្នកមាននិងអ្នកក្រ គឺត្រូវកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ ប្រទេសកម្ពុជា ត្រូវការវិនិយោគទឹកប្រាក់ប្រមាណ ១៦ពាន់លានដុល្លារលើផ្នែកនេះ សម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ដែលកំពុងរីកចម្រើននាពេលបច្ចុប្បន្ន។
ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី បានរកឃើញថា ការកសាងភាពជាដៃគូរវាងវិស័យសាធារណៈ និងវិស័យឯកជន នឹងអាចប្រមូលធនធានដើម្បីបំពេញតម្រូវការហិរញ្ញប្បទានដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់នេះ។ គំនិតផ្ដួចផ្ដើមនេះ ត្រូវរំពឹងថា នឹងត្រូវរៀបចំឲ្យចេញជារូបរាងនៅឆ្នាំក្នុងឆ្នាំ២០១៣។
រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ លោកបណ្ឌិត ហង្ស ជួនណារ៉ុន មានប្រសាសន៍ថា ពិតហើយកំណើនសេដ្ឋកិច្ចប្រាកដជាមិនបែងចែកស្មើគ្នាបានឡើយនៅទូទាំងប្រទេស ប៉ុន្តែផលនៃកំណើននេះបានចែករំលែកកាន់តែទូលំទូលាយរវាងអ្នកនៅជនបទ តាមរយៈការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការទាក់ទាញក្រុមហ៊ុនវិនិយោគជាដើម។
លោកបណ្ឌិត ហង្ស ជួនណារ៉ុន មានប្រសាសន៍បន្ថែមថា គោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍វិស័យកសិកម្ម ដូចជាគោលនយោបាយលើកកម្ពស់នាំចេញអង្ករ ១លានតោន នឹងអាចជាយន្តការបែកចែកផលពីកំណើនសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយស្មើភាពគ្នា។
អ្នកវិភាគកសិកម្មយល់ឃើញថា បច្ចុប្បន្នការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ហាក់ដូចជានៅមានកម្រិតនៅឡើយ មានន័យថា មនុស្សមួយក្រុមតូចបានកេងចំណេញច្រើនពីរបរកសិកម្ម ហើយមនុស្សជាច្រើននាក់ផ្សេងទៀត ប្រកបរបរកសិកម្មគ្រាន់តែរស់សម្រាប់មួយឆ្នាំតែប៉ុណ្ណោះ។
ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា លោកបណ្ឌិត យ៉ង សាំងកុមារ មានប្រសាសន៍ថា ដើម្បីអភិវឌ្ឍស្ថានភាពចំណូលកសិករឲ្យមានជីវភាពថ្លៃថ្នូរ គឺការបង្វែរការធ្វើកសិកម្មបែបបុរាណមកធ្វើកសិកម្មបែបជំនួញ។
ក្រៅពីបញ្ហានេះ ស្ថានភាពចំណូលរបស់អ្នករងគ្រោះមួយក្រុម ដូចជាអ្នករត់ម៉ូតូឌុប អ្នកធាក់ស៊ីក្លូ អ្នកលក់បន្លែតូចតាចតាមផ្លូវ អ្នករើសអេតចាយ និងកម្មករគ្មានជំនាញ បានអះអាងថា ពួកគាត់ពិបាករកចំណូលដើម្បីរស់នៅប្រចាំថ្ងៃនៅពេលទំនិញប្រើប្រាស់មានតម្លៃកាន់តែខ្ពស់។
ការស្រាវជ្រាវជាករណីសិក្សារបស់វិទ្យាស្ថានបណ្ដុះបណ្ដុះ និងស្រាវជ្រាវដើម្បីអភិវឌ្ឍកម្ពុជា (CDRI) បានបង្ហាញថា ក្រុមអ្នករងគ្រោះបានអះអាងថា គាត់បានចំណាយពេលវេលាប្រមាណ ១០ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ និង ២៥ថ្ងៃក្នុងមួយខែ ដើម្បីរកចំណូលចិញ្ចឹមគ្រួសារដែលមានបន្ទុកច្រើន ហើយចំណូលរបស់គាត់បានធ្លាក់ចុះយ៉ាងហោចណាស់ ២០% ធៀបនឹងឆ្នាំមុន៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។