Trerkizovo, mà người Việt ở Nga quen gọi là Trerkizov hay chợ Vòm, là khu chợ bán buôn sầm uất và đông đúc, nằm ở phía Bắc thủ đô Matxcơva, cung cấp hàng hoá đầu mối cho tất cả mọi thành phốở Cộng Hoà Liên Bang Nga.
Nguồn sống của người Việt
Chợ Vòm cũng chính là nơi buôn bán là nguồn sống của người Việt ở Mátxcơva cũng như trên toàn liên bang Nga. Không có gì quá đáng nếu bảo rằng tại chợ Vòm thì trên là trời và dưới là công-te-nơ. Có từ 40 ngàn đến 60 ngàn gian hàng bán buôn, hay còn gọi là bán sĩ, dưới dạng công-te-nơ. Bạn hàng Việt Nam chiếm trên dưới 10 ngàn công-te-nơ tại chợ Vòm này.
Năm 2007, chính quyền địa phương Moscow đã từng ban hành lệnh giải tán khu Chợ Vòm mà họ gọi địa bàn hình sự phức tạp với nhiều hàng lậu, hàng độc hại, nhiều đối tượng không có giấy tờ hợp lệ. Nhiều người Việt ở chợ Vòm cũng nằm trong danh sách phạm pháp như đã nói.
Hơn 200 nghìn người đang sinh sống nhờ cái chợ này một cách trực tiếp, còn gián tiếp mà sống nhờ cái chợ này có thể nói là rất nhiều.
Lan Hương, Matxcơva
Nhưng sau đó thì chuyện đóng cửa đã không xảy ra, bà con người Việt ở Moscow vẫn tiếp tục đánh hàng về bán như bao nhiêu sắc dân ngoại quốc khác ở chợ Vòm. Nhà báo Lan Hương, sinh sống lâu năm tại Mowcow, mô tả khu chợ bán buôn khổng lồ này:
"H ơn 200 nghìn ng ười đang sinh s ống nh ờ cái ch ợ này m ột cách tr ực ti ếp, còn gián ti ếp mà s ống nh ờ cái ch ợ này có th ể nói là r ất nhi ều. Bi ết bao nhiêu nhà máy t ại Trung Qu ốc, Vi ệt Nam, Th ổ Nhĩ Kỳ, v.v… đã tiêu th ụ hàng hoá s ố l ượng r ất l ớn trong nhi ều năm qua nh ờ khu ch ợ Vòm này, và nó to ả đi nuôi s ống r ất là nhi ều ng ười buôn bán nh ỏ ở kh ắp các thành ph ố c ủa C ộng Hoà Liên Bang Nga này."
Thế rồi lại có tin là bắt đầu tuần này lệnh giải tán và cưỡng chế tiểu thương ra khỏi khu chợ Vòm phải được thực hiện. Báo bản địa còn trích dẫn lời bà Carina Tasian, viên chức trong cơ quan thi hành án của Mowcow, rằng người nào chống lại lệnh cưỡng chế ra khỏi chợ Vòm sẽ bị truy tố hình sự. Nhà báo Lan Hương kể tiếp:
"Vi ệc đóng c ửa ch ợ Vòm s ẽ gây ảnh h ưởng đ ến đ ời s ống m ưu sinh buôn bán c ủa không ph ải ch ỉ có ng ười Vi ệt mà c ủa vài trăm nghìn ng ười thu ộc nhi ều s ắc t ộc khác nhau. Tin đóng c ủa ch ợ Vòm đ ối v ới ng ười Vi ệt còn kh ủng khi ếp h ơn là cái tin kh ủng ho ảng kinh t ế tài chính th ế gi ới t ừ năm 2008."
Thực ra từ ngày 16 tháng Sáu, thị trưởng Matxcơva, ông Luzcov, đã tuyên bố sẽ cho đóng cửa khu Chợ Vòm trong năm nay nhưng chưa hoạch định ngày giờ cụ thể. Tuy nhiên ngay từ đầu tháng các đơn vị cảnh sát ở Moscow phối hợp đi kiểm tra giấy tờ hàng hoá các thứ tại khu Chợ Vòm.
Đối với toàn thể người Việt buôn bán tại chợ Vòm, lệnh đóng của thị trưởng Moscow nhiều phần chính là bản án khai tử khu chợ Vòm trong những ngày tới.
Tin đóng của chợ Vòm đối với người Việt còn khủng khiếp hơn là cái tin khủng hoảng kinh tế tài chính thế giới.
Lan Hương, Matxcơva
Theo lời nhà báo Lan Hương, chợ Vòm vẫn mở cửa trong những ngày qua nhưng chuyện buôn bán gần như không còn bình thường nữa. Cho đến lúc này thì nhiều người Việt Nam đang tất tả chạy ngược chạy xuôi để tìm cách tuồn hàng họ và tiền bạc vốn liếng ra khỏi nơi đây bởi nguy cơ sạch vốn và trắng tay đang đến gần:
"Cái tin b ảo r ằng ngày th ứ Hai này có c ưỡng ch ế ng ười buôn bán ra kh ỏi ch ợ thì Lan H ương hoàn toàn không có nghe th ấy, ch ỉ nghe r ằng có th ể có l ực l ượng c ảnh sát đ ặc bi ệt đ ến ki ểm tra hàng hoá và gi ấy t ờ tuỳ thân c ủa nh ững ng ười bán hàng ở đây mà thôi. Nh ưng b ởi vì hàng hoá ở đây không có g ắy t ờ xu ất x ứ, ng ười bán hàng ở đây cũng không có gi ấy t ờ c ần thi ết đ ể ch ứng minh hàng đó thu ộc s ở h ữu c ủa h ọ.
Tại vì mô hình làm ăn c ủa ch ợ Vòm r ất đ ặc bi ệt, h ọ c ất gi ữ tài s ản ti ền b ạc hàng hoá t ất c ả m ọi th ứ, c ả nh ững hàng đang bán hay hàng trong kho đ ều đ ược g ửi ở khu v ực ch ợ Vòm. G ởi ở đây là an toàn nh ất tránh m ọi r ủi ro nh ất."
Như vậy nếu chợ Vòm bị phong toả thì cũng đồng nghĩa là hàng họ tài sản của người Việt nói riêng ở chợ Vòm sẽ mất hết: "B ởi vì khi mà c ảnh sát h ỏi t ới thì h ọ không có b ất c ứ th ứ gi ấy t ờ nào đ ể ch ứng minh đ ược đây là hàng hoá mà h ọ đã mua, cho nên h ọ h ết s ức là lo âu."
Vì sao phải đóng cửa?
Trước đó, viện Tổng Công Tố Liên Bang Nga quyết định mở cuộc điều tra về những hành vi tiêu thụ hàng lậu của người Việt tại chợ Vòm. Báo còn nói rằng quyết định ấy được đưa ra sau khi cơ quan thẩm quyền ở Moscow đã cho lệnh tiêu huỷ khoảng sáu ngàn công te nơ trong chợ bị coi là chứa hàng độc hại.
Được hỏi hàng độc hại là gì và những số liệu vừa nêu có chính xác không, nhà báo Lan Hương trả lời:
"Báo chí c ủa Nga đã đ ưa tin r ất nhi ều v ề v ấn đ ề này. Th ực ra ch ủ c ủa nh ững công-te-n ơ này không ph ải là ng ười Vi ệt Nam, ho ặc có nh ưng mà r ất là ít. Ph ần l ớn qu ần áo tr ẻ em c ủa các ch ủ hàng ng ười Trung Qu ốc.
Lu ật c ủa Nga đòi h ỏi t ất c ả qu ần áo tr ẻ em ph ải có gi ấy ch ứng nh ận ch ất l ượng đ ặc bi ết và đ ược theo dõi c ẩn th ận. Th ế nh ưng nh ư đã trình bày toàn b ộ qu ần áo này ở ch ợ Vòm không có b ất c ứ m ột gi ấy t ờ nào và đã b ị niêm phong t ừ cu ối 2008 đ ầu 2009. Hàng không có lai l ịch cho nên các ch ủ c ủa nó cũng không dám nh ận nên ng ười ta g ọi đây là nh ững hàng vô th ừa nh ận, hàng nguy hi ểm. Thì cái l ượng hàng b ị tiêu hu ỷ này vào kho ảng h ơn 200 tri ệu rúp có nghĩa là kho ảng 70, 80 nghìn đôla M ỹ.
Khu ch ợ này ch ỉ cho thuê di ện tích đ ể bán hàng thôi, h ọ không ch ịu trách nhi ệm v ề v ấn đ ề hàng hoá trên khu ch ợ. Nh ững ng ười buôn bán ph ải ch ịu cái th ực t ế là b ị ki ểm tra hàng hoá mà không có gi ấy t ờ h ợp l ệ, không có ch ứng nh ận ch ất l ượng không có ngu ồn g ốc xu ất x ứ là cái vi ệc bình th ường x ưa nay ở ch ợ Vòm này, đòi h ỏi gi ấy t ờ đ ầy đ ủ là chuy ện không th ể có đ ược.
Ủy Ban Đi ều Tra thu ộc Vi ện T ổng Công T ố Liên Bang Nga đang m ở cu ộc đi ều tra v ề vi ệc t ại sao quy ết đ ịnh đóng c ửa khu ch ợ Vòm h ồi năm 2007 không đ ược thi hành, và vi ệc l ưu tr ữ s ố hàng đ ộc h ại t ại ch ợ Vòm di ễn ra nh ư th ế nào."
Mục Đời Sống Người Việt Khắp Nơi với câu chuyện chợ Vòm tại Moscow bị giải toả đến đây tạm ngưng.
Những bạn hàng được hỏi đến đều bảo với Thanh Trúc họ không còn lòng dạ nào để trò chuyện mà đang phải bằng mọi giá cứu lấy số hàng nằm trong các công te nơ nơi chợ Vòm trước khi bị kiểm tra bởi đó là nguồn sống của gia đình họ.
Hy vọng sẽ có thêm tin cập nhật về phản ứng của người Việt đang chạy chợ trong khu vực bán buôn rộng lớn này.
Thanh Trúc sẽ trở lại cùng quí vị tối thứ Năm tuần tới.