ស្របពេលដែលជនជាតិដើមភាគតិចកួយ នៅឃុំម្លូព្រៃពីរ ស្រុកឆែប ខេត្តព្រះវិហារជិតប្រមូលផលស្រូវ ស្រាប់តែមានតំណាងក្រុមហ៊ុនចិនម្នាក់ឈ្មោះ ឈាង គង់នូវ ហៅ ម៉ៅ បានឃុបឃិតគ្នា ជាមួយអភិបាលរងខេត្តព្រះវិហារ លោក ឃឹម បញ្ញា និងអាជ្ញាធរភូមិឃុំគំរាម ពលរដ្ឋប្ដឹងទៅតុលាការ និងបង្ខំឱ្យធ្វើកិច្ចសន្យា ប្រសិនបើពុំចែកស្រូវ៥០ភាគរយ ឱ្យទៅពួកគេពេលពលរដ្ឋប្រមូលផលនៅឆ្នាំនេះ។ ការទាមទារនេះធ្វើឡើង ដោយចោទពលរដ្ឋថា អាស្រ័យផលលើដី ក្រុមហ៊ុនដោយខុសច្បាប់។
សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចកួយ ប្រមាណ ២០០គ្រួសារ ដែលមានវិវាទដីធ្លីរ៉ាំរ៉ៃ ជាមួយ ក្រុមហ៊ុនចិន ហេង ហ្វូ (Hengfu Group Sugar Industry)រស់នៅភូមិប្រើសក្អក និងភូមិបុស្ស ឃុំម្លូព្រៃពីរ ស្រុកឆែប បង្ហាញការឈឺចាប់ និងសោកស្ដាយ ដោយពួកគាត់ថា ថ្មីៗនេះ តំណាងក្រុមហ៊ុនចិន ឈ្មោះ ឈាង គង់នូវ បានឃុបឃិតជាមួយអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធគំរាមពលរដ្ឋឱ្យឈប់អាស្រ័យផលលើដីស្រែរបស់ពួកគាត់ទៀត ហើយ ផលស្រូវ ដែលនឹង ប្រមូលនៅឆ្នាំនេះ ត្រូវបែងចែក ៥០ភាគរយឱ្យក្រុមហ៊ុន។
តំណាងសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចកួយរស់នៅភូមិបុស្ស ឃុំម្លូព្រៃពីរ ស្រុកឆែប លោក ខាំ សុភ័ក្រ ប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរី នៅថ្ងៃទី១៤ ខែតុលា ថា លោកសោកស្ដាយ និងឈឺចាប់ ជាខ្លាំងនៅពេលដែលប្រជាសហគមន៍ខំធ្វើស្រែ និងជិតទទួលផលបែរជាក្រុមហ៊ុន និងអាជ្ញាធរឱ្យពលរដ្ឋធ្វើកិច្ចសន្យាបញ្ឈប់ការអាស្រ័យផលដីនោះទៀត ហើយបែងចែកផលស្រូវពាក់កណ្ដាល ឱ្យទៅ ក្រុមហ៊ុន ។ លោកថា ប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើនមិនគាំទ្រ និងធ្វើតាមការគំរាមកំហែងនេះឡើយ។
លោក ខាំ សុភ័ក្រ៖«គេថាបើអូនឯង អត់ធ្វើកិច្ចសន្យាឱ្យគេ កិច្ចសន្យាចែកផលស្រូវឱ្យគ្នាហ្នឹងណា គេនឹងគំរាមទៅប្រព័ន្ធតុលាការ។ គេថា ចោទប្រកាន់យើងពីបទចូលទៅប្រើប្រាស់ដីក្រុមហ៊ុន ។ បើពួកខ្ញុំមតិភាគច្រើន ប្រជាពលរដ្ឋ មិនឱ្យទេ ព្រោះពួកគាត់ខំធ្វើចេញពីញើសពីឈាម ហើយ អស់កម្លាំងកាយ គេមិនបានធ្វើអីសោះមកយកជាៗ»។
នៅថ្ងៃទី១៣ ខែតុលា អភិបាលរងខេត្ត លោក ឃឹម បញ្ហា បានដឹកនាំអាជ្ញាធរភូមិឃុំ និងតំណាងក្រុមហ៊ុន លោក ឈាង គង់នូវ រួមនិងទាហាន ៣នាក់ កាន់កម្លាំង និងប៉ូលិស ២នាក់ ចុះជួប ពលរដ្ឋមកពីភូមិបុស្ស និងភូមិប្រើសក្អក ជាង ១០០នាក់ នៅលើដីដែលមានជម្លោះ ស្ថិតនៅកសិដ្ឋានក្រុមហ៊ុនទី១០ និងទី១១ នៅភូមិប្រើសក្អក នៅឃុំម្លូព្រៃពីរ ស្រុកឆែប។ ពលរដ្ឋឱ្យដឹងថា ជំនួបនេះអភិបាលរងខេត្ត លោក ឃឹម បញ្ហា និងតំណាងក្រុមហ៊ុន លោក ឈាង គង់នូវ បានគំរាមឱ្យពលរដ្ឋធ្វើកិច្ចសន្យាឈប់អាស្រ័យផលលើដីនោះទៀត ដោយថា ដីនោះ គឺជាដីរបស់ក្រុមហ៊ុន។ ប្រសិនបើពលរដ្ឋណា មិនព្រមធ្វើកិច្ចសន្យានឹងប្រឈមចំពោះមុខច្បាប់។
ជនជាតិភាគតិចកួយ លោក សឿន ថា រស់នៅភូមិប្រើសក្អក ឃុំម្លូព្រៃពីរ ដែលបានចូលរួម ក្នុងជំនួបនោះដែរ លើកឡើងថា ពលរដ្ឋមួយចំនួនតូចបានព្រមធ្វើកិច្ចសន្យា ឈប់អាស្រ័យផលលើដីនោះទៀត ហើយសន្យា ផ្ដល់ផលស្រូវ៥០ភាគរយ ឱ្យទៅខាង តំណាងក្រុមហ៊ុន ព្រោះពួកគាត់ភ័យខ្លាច ការគំរាមកំហែងរបស់អាជ្ញាធរ។
លោក សឿន ថា៖ «ប្រជាពលរដ្ឋខ្លះព្រមចែកឱ្យ ព្រោះគេថា បើមិនចែកគេ ប្រឈមមុខនឹងតុលាការផ្សេងៗ។ ព្រោះពេលគេមកមានទាំងកងកម្លាំងទាហាន និងប៉ូលិសចុះមកជួបពលរដ្ឋ ហើយថា ពេលយើងច្រូតស្រូវ គេនឹងមកចាប់ គេអត់ឱ្យយើងច្រូតទេ អភិបាលរងខេត្តក៏គាត់ថាអ៊ីចឹងដែរ។ អ៊ីចឹងប្រជាពលរដ្ឋគាត់បង្ខំចិត្តត្រូវតែចែកឱ្យខ្លះ»។
ទោះជាយ៉ាងណា លោក សឿន ថា និងពលរដ្ឋមួយចំនួនទៀត មិនព្រមធ្វើកិច្ចសន្យាតាមការចង់បានរបស់តំណាងក្រុមហ៊ុនជាដាច់ខាត ដោយលោកយល់ថា នេះជាទង្វើកេងប្រវ័ញ្ចកម្លាំងពលកម្មពលរដ្ឋ និងអយុត្តិធម៌។ លោកថា ដីដែលពលរដ្ឋ អាស្រ័យផលនេះ គឺជាដីចាស់ដែលពួកគាត់អាស្រ័យផល ជាយូរមកហើយ ប៉ុន្តែត្រូវបានក្រុមហ៊ុន យកកាលពីឆ្នាំ២០១២ ហើយពេលនេះ ក្រុមហ៊ុនក៏បានក្ស័យធនលែងដំណើរ។
លោក សឿន ថា៖«សម្រាប់ខ្ញុំយល់ថា វាអយុត្តិធម៌មែនទែនព្រោះអី?ព្រោះពួកគាត់មិនបាន ចំណាយដើមទុនមួយកាកមួយសេន បែរជាចង់ឱ្យពួកយើង ចែកផលស្រូវ ទៅពួកគាត់ ដែលពួកយើងខំថែអស់រាបខែជិតចូល ១ឆ្នាំហើយ។ ឧទាហរណ៍ ប្រសិនបើពួកគាត់វិញ យើងសុំឱ្យគាត់ចែក ខ្ញុំគិតថាប្រាកដជាពួកគាត់មិនព្រមទេ»។
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៩ ក្រុមហ៊ុនស្ករអំពៅចិន ឈ្មោះ ហេង ហ្វូ (Hengfu Group Sugar Industry) បានផ្អាកដំណើរ ការដាំដើមអំពៅ ដោយទុកឱ្យដីទំនេរ ចោល ហើយក្រោយមក ជនជាតិភាគតិចកួយ ដែលនៅទីនោះ បានចាប់ផ្ដើមអាស្រ័យផលឡើងវិញ សម្រាប់ធ្វើស្រូវ និងដាំដំឡូងជាង ៣ឆ្នាំមកហើយ ដោយពុំមានការរារាំងពីសំណាក់ក្រុមហ៊ុននោះទេ។ ក៏ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ២០២៤ ស្រាប់តែមាន បុគ្គលឈ្មោះ ឈាង គង់នូវ អះអាងថា ជាតំណាងក្រុមហ៊ុនហើយបានឈូសឆាយ ដំណាំ ពលរដ្ឋ រួមនឹងគំរាមមិនឱ្យពលរដ្ឋអាស្រ័យផលលើដីនោះទៀត។
ការណ៍នេះ បានបង្កជាអំពើហិង្សា រវាងពលរដ្ឋ និងបក្ខពួក លោក ឈាង គង់នូវ ជាបន្តបន្ទាប់។ជាក់ស្ដែង កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែកុម្ភៈ តំណាងអយ្យការអមសាលាដំបូងខេត្តព្រះវិហារ លោក ថុល គឹមហ៊ឹង បានចេញដីកាកោះហៅ តំណាងសហគមន៍ ៤នាក់ ដើម្បីសាកសួរពីបទរារាំងការអនុវត្តការងាររបស់ក្រុមហ៊ុន និងញុះញង់ពលរដ្ឋឱ្យចូលកាន់កាប់ដីរដ្ឋខុសច្បាប់។ ការប្តឹងផ្តល់នេះកើតឡើង ដោយសារជនជាតិដើមភាគតិចកួយ ជិត១០០នាក់ រស់នៅឃុំម្លូព្រៃពីរ ស្រុកឆែប បានឃាត់គ្រឿងចក្រ ក្រុមហ៊ុនមិនឲ្យឈូសឆាយដីស្រែចម្ការរបស់ពួកគាត់ រហូតឈានដល់ប្រើអំពើហិង្សា។
ទន្ទឹងនឹងនេះ តំណាងសហគមន៍ លោក ខាំ សុភ័ក្រ អះអាងថា អាជ្ញាធរភូមិឃុំ និងថ្នាក់ខេត្ត តែងតែចេញមុខការពារក្រុមហ៊ុន រីឯពលរដ្ឋត្រូវបាន ចោទជាហូរហែថា បានចូលទៅកាន់កាប់ដី និងអាស្រ័យផល លើដីក្រុមហ៊ុនខុសច្បាប់។ លោកស្នើឱ្យអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធដោះស្រាយករណីនេះឱ្យបានត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌។ លោកថា ជាច្រើនឆ្នាំមកនេះ ជនជាតិដើមភាគតិចកួយពួកគាត់ ប្រឹងត្រដររស់ទាំងលំបាក ក្រោយពីក្រុមហ៊ុនរំលោភយកដីអស់ ហើយពេលនេះ ក្រុមហ៊ុន បានក្ស័យធន ហើយគួរតែផ្ដល់ដីនោះជូនពួកគាត់វិញ។
វិទ្យុអាស៊ីសេរីពុំអាចទាក់ទងអភិបាលខេត្តព្រះវិហារ លោក គីម រិទ្ធី និងអភិបាលរងខេត្ត លោក ឃឹម បញ្ញា ដើម្បីឆ្លើយតបជុំវិញរឿងនេះបានទេនៅថ្ងៃទី១៤ ខែតុលា ដោយហៅទូរស័ព្ទចូលតែគ្មានអ្នកទទួល។ រីឯអភិបាលស្រុកឆែប លោក ឡង់ សុបិន និងមេឃុំម្លូព្រៃពីរ លោក កាន់ សុវណ្ណាគា ក៏ពុំអាចទាក់ទងបានដែរ នៅថ្ងៃដដែលនេះ។
ដោយឡែក មេភូមិប្រើសក្អក លោក សៀ មើរ ប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរី នៅថ្ងៃទី១៤ ខែតុលា ថា ករណីដែលឱ្យប្រជាពលរដ្ឋចំនួនពីរភូមិ គឺភូមិបុស្ស និងភូមិ ប្រើសក្អក ធ្វើកិច្ចសន្យាបញ្ឈប់ការស្រ័យផលលើដីនោះ និងផ្ដល់ផលស្រូវមួយចំណែក ឱ្យទៅក្រុមហ៊ុននោះ គឺជាការពិត ព្រោះ លោកថា ដីនោះរដ្ឋាភិបាល បានប្រគល់ទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនជាយូរមកហើយ ប៉ុន្តែពលរដ្ឋនាំគ្នាមកអាស្រ័យផល អំឡុងពេលក្រុមហ៊ុនផ្អាកដំណើរការ។
លោកបន្តថា កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែតុលា កន្លងទៅនេះ អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន រួមនឹងអភិបាលរងខេត្ត លោក ឃឹម បញ្ញា បានសម្របសម្រួលឱ្យប្រជាពលរដ្ឋនាំគ្នា ធ្វើកិច្ចសន្យាប្រគល់ដីទាំងនោះឱ្យទៅក្រុមហ៊ុនវិញ ប្រសិនបើពុំធ្វើទេរឿងនេះកាន់តែធំ ឡើងទៅដល់តុលាការ អាចនឹងធ្វើឱ្យ ប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពពលរដ្ឋ។ ទោះជាបែបនេះក្ដី លោកពុំដឹងច្បាស់នោះទេថា តើមកដល់ពេលនេះ មានប្រជាពលរដ្ឋប៉ុន្មាននាក់ហើយនោះទេ ដែលធ្វើកិច្ចសន្យាជាមួយនឹងក្រុមហ៊ុន។
លោក ឃឹម បញ្ញា៖«ទាំងឃុំ ទាំងអភិបាលរងខេត្ត និងខ្ញុំ បានធ្វើកិច្ចសន្យាឱ្យបង ប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ។ បានអង្គខ្ញុំសុខចិត្តសម្របសម្រួល ឱ្យគាត់ធ្វើកិច្ចសន្យាទៅដើម្បីបញ្ឈប់កុំឱ្យទៅព្រួស ឬដាំដុះ ស្រូវ ឬក៏ដំឡូងនៅលើដីនោះទៀត កុំឱ្យថ្ងៃក្រោយ មានបញ្ហាពាក់ព័ន្ធទៀត។ អង្គខ្ញុំមិនដឹងធ្វើយ៉ាងម៉េចទេ»។
ទាក់ទិនរឿងនេះ អនុប្រធានផ្នែកសិទ្ធិមនុស្សដីធ្លី និងធនធានធម្មជាតិនៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក (Adhoc) លោក យិន ម៉េងលី ប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរី ថា ការណ៍ដែលអាជ្ញាធរ និងក្រុមហ៊ុនបង្ខំឱ្យប្រជាពលរដ្ឋធ្វើកិច្ចសន្យា និងបែងចែកផលស្រូវ មួយចំនួនឱ្យទៅក្រុមហ៊ុននេះ គឺជារឿងដែលពុំត្រឹមត្រូវ និងរំលោភសិទ្ធិជនជាតិដើមភាគតិច។ លោកបន្តថា អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធមិនត្រូវឃុបឃិតគ្នាជាមួយក្រុមហ៊ុនធ្វើបាបពលរដ្ឋនោះទេ ប៉ុន្តែ ត្រូវរកដំណោះស្រាយ ប្រកបដោយយុត្តិធម៌ ធ្វើយ៉ាងណាឱ្យពលរដ្ឋមានដីអាស្រ័យផលដើម្បីផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារបន្តទៀត។
លោក យិន ម៉េងលី៖«តួនាទីរបស់អាជ្ញាធរដែលជាអ្នកការពារ ដែលជាអ្នកតំណាង ឱ្យប្រជាពលរដ្ឋនឹងគប្បីតែសម្របសម្រួលធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋ ប្រមូលផលបានសិន ហើយយើងចាំដោះស្រាយដីធ្លីតាមក្រោយ ធ្វើយ៉ាងណាជៀសវាងបញ្ហាហិង្សា ធ្វើយ៉ាងណាជៀសវាង ការគំរាមប្រជាពលរដ្ឋ។ អីតិចប្ដឹងៗ ប្រជាពលរដ្ឋ ទៅតុលាការ វាពុំមែនជាការល្អទេ ព្រោះប្រជាពលរដ្ឋ និងអាជ្ញាធររស់កៀកគ្នា រាល់ថ្ងៃ។ អ៊ីចឹងអាជ្ញាធរគប្បីតែដឹងសុខទុក្ខផលលំបាក ប្រជាពលរដ្ឋ»។
មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលទទូចអាជ្ញាធរជួយដោះស្រាយបញ្ហាជនជាតិដើមភាគតិចឲ្យទទួលបានយុត្តិធម៌ និងធ្វើឲ្យស្ថានការណ៍ស្ងប់ស្ងាត់ជុំវិញវិវាទដីធ្លីដ៏រ៉ាំរ៉ៃ ព្រោះពួកគាត់បានធ្វើស្រែចម្ការលើដីនោះយូរមកហើយ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។