មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាល បញ្ចេញព័ត៌មានលម្អិតនៃឯកសារពាក់ព័ន្ធនឹងកិច្ចសន្យាជួលដីឲ្យក្រុមហ៊ុនចិន UDG ដែលទើបត្រូវសហរដ្ឋអាមេរិកដាក់ទណ្ឌកម្មចូលក្នុងបញ្ជីខ្មៅ។ ការជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាលបង្ហាញតម្លាភាពជុំវិញករណីវិនិយោគរបស់ក្រុមហ៊ុនមួយនេះ កើតមានឡើង ក្រោយក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា ឬ CDC និងប្រមុខការពារជាតិ បានចេញមុខការពារគម្រោងវិនិយោគរបស់ក្រុមហ៊ុនចិននេះ ថាធ្វើឡើងត្រឹមត្រូវស្របតាមច្បាប់នៅកម្ពុជា។
អ្នកគ្រប់គ្រងគម្រោងធុរកិច្ច និងសិទ្ធិមនុស្សនៃមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា CCHR លោក វណ្ណ សូផាត ចាត់ទុកទង្វើរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ការពារគម្រោងវិនិយោគរបស់ក្រុមហ៊ុនចិន UDG ថាគ្រាន់តែជាការដោះស្រាយមួយឲ្យរួចផុតពីការពិត។ លោកថា សង្គមស៊ីវិល និងសហរដ្ឋអាមេរិក បានរកឃើញថា ក្រុមហ៊ុនចិនមួយនេះ ទទួលបានដីសម្បទានពីរដ្ឋាភិបាលលើសពីទំហំច្បាប់អនុញ្ញាត។ លោកស្នើឲ្យស្ថាប័នរដ្ឋពាក់ព័ន្ធ ជាពិសេសក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា CDC បញ្ចេញព័ត៌មានលម្អិតពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងរ៉ាវជួលដីឲ្យក្រុមហ៊ុននេះ ដែលរដ្ឋាភិបាលថា មិនមែនជាលក្ខណៈដីសម្បទាននោះ រួចបង្ហោះនៅលើគេហទំព័រ និងបណ្ដាញសង្គម ដើម្បីឲ្យសាធារណជនបានដឹង៖ « យើងសង្កេតឃើញថា រឿងទាំងអស់នេះ សុទ្ធតែស្ថិតក្នុងភាពមួយដែលមិនច្បាស់លាស់ទាំងអស់។វាអត់មានតម្លាភាព ... ថាឥឡូវនេះត្រូវបញ្ចេញថា កិច្ចសន្យាជួលនេះ សូមឲ្យបញ្ចេញជាសាធារណៈមកថា កិច្ចសន្យាជួលនេះ ជាកិច្ចសន្យារបៀបយ៉ាងម៉េច ហើយទំហំដីប៉ុន្មាន រយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំ។ បើសិនជាយើងដោះស្រាយរៀងៗខ្លួនតាមដែលក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា »។
ដូចគ្នានេះដែរ នាយករងទទួលបន្ទុកផ្នែកឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សនៃអង្គការលីកាដូ លោក អំ សំអាត ថ្លែងថា លោកក៏ចង់ឃើញរដ្ឋាភិបាលបង្ហាញពីតម្លាភាពនៅក្នុងវិនិយោគដ៏ចម្រូងចម្រាសរបស់ក្រុមហ៊ុនចិនមួយនេះដែរ ដែលបានបង្កផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានច្រើនដល់ប្រជាកសិករខ្មែរនៅខេត្តកោះកុង៖ « នៅពេលដែលមានបញ្ហាហើយ ភាគីទាំងសង្ខាងតែងតែមានការបកស្រាយរៀងៗ ខ្លួន។ ប៉ុន្តែ អ្វីដែលជាការកត់សម្គាល់របស់ខ្ញុំ ខ្ញុំយល់ឃើញថា ដូចជាការផ្តល់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ច ឬក៏ការជួលដីរបស់រដ្ឋអី វាគួរតែមានព័ត៌មានជាតម្លាភាពដើម្បីឲ្យសាធារណជន ឬក៏ អង្គការសង្គមស៊ីវិល ទទួលព័ត៌មានជាក់លាក់អំពីការជួលដីរបស់រដ្ឋ ឬក៏សម្បទានដីសេដ្ឋកិច្ច ... ពីព្រោះកន្លងមកគឺមិនមានព័ត៌មានជាក់លាក់ណាមួយនោះទេ ហើយក្រុមហ៊ុន UDG នេះ តាំងពីដើមឡើយ គឺទាំងប្រជាពលរដ្ឋនៅទីនោះ ទាំងអង្គការសង្គមស៊ីវិល គឺយល់ថា វាជាការផ្តល់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចនោះ »។
សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រកាសដាក់ទណ្ឌកម្មលើក្រុមហ៊ុនចិន UDG ចូលក្នុងបញ្ជីខ្មៅបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិ និងហាមប្រាមមិនឲ្យជនជាតិ ឬក្រុមហ៊ុនអាមេរិកាំង បណ្តាក់ទុន ឬរកស៊ីជាមួយ កាលពីថ្ងៃទី១៥ កញ្ញា ក្រោយរកឃើញថា ក្រុមហ៊ុននេះជាក្រុមហ៊ុនរបស់រដ្ឋអំណាចចិន ហើយបានពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើរំលោភសិទ្ធិមនុស្សច្បាមយកដីធ្លីពីប្រជាកសិករខ្មែរ និងអំពើពុករលួយ ក្នុងគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍តំបន់តារាសាគរ ខេត្តកោះកុង។ ភ្លាមៗក្រោយពីការដាក់ទណ្ឌកម្មនេះ ស្ថាប័នជំនាញរបស់រដ្ឋាភិបាល និងប្រមុខការពារជាតិ លោក ទៀ បាញ់ ជាជាងឈរនៅខាងពលរដ្ឋខ្មែរជាតិសាសន៍ខ្លួនឯង បានចេញមុខមកការពារឲ្យក្រុមហ៊ុនចិនមួយនេះថា ក្រុមហ៊ុនចិននេះ វិនិយោគត្រឹមត្រូវស្របតាមច្បាប់របស់កម្ពុជាទាំងអស់។ ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា CDC បដិសេធរាល់ការរកឃើញរបស់អាមេរិកជុំវិញក្រុមហ៊ុនមួយនេះ ដូចជាករណីដែលថា ការផ្តល់ទីតាំងឲ្យក្រុមហ៊ុន UDG នេះ ធ្វើការអភិវឌ្ឍន៍មានទំហំលើសពីចំនួនដីសម្បទានដែលច្បាប់កំណត់ឲ្យត្រឹមតែ ១ម៉ឺនហិកតារ។ ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍ CDC អះអាងថា គម្រោងវិនិយោគរបស់ក្រុមហ៊ុនចិននេះ មិនមែនជាករណីទទួលបានដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចឡើយ តែជាការជួលទីតាំង។ យ៉ាងណា ស្ថាប័ននេះ ពុំបានបញ្ជាក់លម្អិតពីរយៈពេលជួល និងចំណូលបានមកពីការជួលដីឲ្យក្រុមហ៊ុនចិននេះឡើយ។
អគ្គលេខាធិការក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា CDC លោក សុខ ចិន្តាសោភា ចុចផ្ដាច់ទូរស័ព្ទក្រោយអាស៊ីសេរីព្យាយាមសាកសួរពីរឿងនេះកាលពីថ្ងៃទី២៤ កញ្ញា។ មន្ត្រីក្រោមឱវាទរបស់លោក ក៏សុទ្ធតែមិនលើកទូរស័ព្ទ។
ដោយឡែក អ្នកនាំពាក្យក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ លោក មាស សុខសេនសាន្ត ព្យាយាមមិនឆ្លើយ ហើយរុញឲ្យទៅសួរក្រសួងកសិកម្ម ពាក់ព័ន្ធនឹងព័ត៌មានពីចំណូលរដ្ឋទទួលបានពីការជួលដី និងរយៈពេលពិតប្រាកដនៃការជួលដីឲ្យក្រុមហ៊ុនចិន UDG នេះ បើទោះបីជាកន្លងមកលោកធ្លាប់អះអាងថា ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចតែងបង្ហាញតម្លាភាពគ្រប់បែបយ៉ាងនោះ។ រីឯអ្នកនាំពាក្យក្រសួងកសិកម្ម លោក ស្រី វុឌ្ឍី និងអ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថាន លោក នេត្រ ភត្រា មិនឆ្លើយតបសំណួរអាស៊ីសេរី ជុំវិញបញ្ហាផ្តល់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចឲ្យក្រុមហ៊ុនចិនដ៏ចម្រូងចម្រាសមួយនេះ។
ក្រុមហ៊ុនគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋអំណាចចិន ឈ្មោះ UDG នេះ រងការសង្ស័យថា កំពុងធ្វើការជាសម្ងាត់ដើម្បីបម្រើមហិច្ឆតាយោធាឲ្យបក្សកុម្មុយនិស្តចិន ក្រោមរូបភាពជាការវិនិយោគគម្រោងបង្កើតតំបន់ទេសចរណ៍តារាសាគរ នៅខេត្តកោះកុង តាមរយៈការសាងសង់ព្រលានយន្តហោះខ្នាតយក្ស កំពង់ផែទឹកជ្រៅ និងបនល្បែងកាស៊ីណូជាដើម។ គម្រោងខ្នាតយក្សនេះ ចូលរួមបម្រើឲ្យផ្នែកមួយនៃគំនិតផ្ដួចផ្ដើមខ្សែក្រវាត់ និងផ្លូវ ឬ BRI របស់ចិន។ ទន្ទឹមនឹងការដាក់ទណ្ឌកម្មនេះថ្មីៗ នេះ ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក ក៏ទើបតែបានចាត់វិធានការក្ដៅប្រឆាំងក្រុមហ៊ុនចិន សរុបមិនតិចជាង ២០ក្រុមហ៊ុននោះទេ ដែលភាគច្រើនគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋអំណាចចិន ដាក់ឈ្មោះថា CCCC ហើយលួចអនុវត្តគម្រោងការសម្ងាត់ដើម្បីពង្រីកឥទ្ធិពលយោធាឲ្យមហាយក្សចិននៅលើឆាកអន្តរជាតិ។
បើទោះជាមានព័ត៌មានសង្ស័យជាច្រើនជុំវិញមហិច្ឆតារបស់មហាយក្សចិនប្រើប្រាស់ក្រុមហ៊ុនវិនិយោគរបស់ខ្លួនឲ្យលួចអនុវត្តគម្រោងការសម្ងាត់នេះតាមរយៈគម្រោងវិនិយោគនានាក៏ដោយ ក៏លោក ទៀ បាញ់ រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ បញ្ជាក់ប្រាប់អាស៊ីសេរីថា លោកមិនបារម្ភ ហើយក៏មិនចាត់វិធានការណ៍ត្រួតពិនិត្យលើក្រុមហ៊ុនចិនណាមួយដែលកំពុងវិនិយោគនៅកម្ពុជាឡើយ៖ « ខ្ញុំមិនដឹងជាទៅពិនិត្យធ្វើអីទេ ពីព្រោះការវិនិយោគអី គឺវាសុទ្ធសឹងតែមាននៅក្នុងច្បាប់ នៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយគេ។ គេមានភាពច្បាស់លាស់របស់គេ គេធ្វើអី ធ្វើត្រឹមណា ហើយទៅបម្រើការងារស្អីហ្នុង គឺដូចជាគ្មានស្អីទៅណាទេ។ ហើយទៅចោទគ្នាថា ខ្ញុំថា គឺគ្មានអីក្រៅពីការរារាំងកុំឲ្យមានការអភិវឌ្ឍន៍ រីកចម្រើនរបស់ប្រទេសណាក៏ដោយ មិនថាតែនៅកម្ពុជាទេ »។
ផ្ទុយពីការអះអាងនេះ សហរដ្ឋអាមេរិក ហៅសកម្មភាពវិនិយោគរបស់ក្រុមហ៊ុនចិននេះថា ជាការវិនិយោគប្រកបដោយអំពើកេងប្រវ័ញ្ច ដែលខ្លួនចាំបាច់ត្រូវតែបង្អាក់សកម្មភាពបែបនេះ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។