សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ផ្ដន្ទាទោសសកម្មជនបក្សប្រឆាំង នៅខេត្តបាត់ដំបង ២នាក់ នៅថ្ងៃទី០៣ មីនានេះ ឲ្យជាប់ពន្ធនាគារ ៣ឆ្នាំ តែអនុវត្តទោស ១ឆ្នាំ និងពិន័យថវិកាចូលរដ្ឋ ក្នុងម្នាក់ ចំនួនប្រាំមួយលាន (៦.០០០.០០០) រៀល ពីបទប្រមាថព្រះមហាក្សត្រ។ សង្គមស៊ីវិល ថា ការផ្ដន្ទាទោសនេះ មានលក្ខណៈធ្ងន់ធ្ងរ។
សកម្មជនបក្សប្រឆាំងទាំង ២នាក់ ដែលរងការកាត់ទោស គឺលោក គង់ ប៊ុនហ៊ាង អាយុ ៦៧ឆ្នាំ និង លោក ហង្ស សេង អាយុ ៧០ឆ្នាំ។ អ្នកទាំងពីរ ត្រូវបាននគរបាលចាប់ខ្លួនពីផ្ទះ នៅខេត្តបាត់ដំបងបញ្ជូនភ្លាមៗ ទៅឃុំក្នុងមណ្ឌលកែប្រែទី១ ឬពន្ធនាគារព្រៃស នៅភ្នំពេញ ពាក់ព័ន្ធនឹងការជជែកគ្នា តាមទូរស័ព្ទ ហើយនិយាយប៉ះពាល់ក្នុងបទប្រមាថព្រះមហាក្សត្រ កាលពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២០។
ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ប្រពន្ធរបស់សកម្មជនទាំងពីរ បានចាកចោលផ្ទះរាងខ្លួន និងឡើងមក សុំផ្ទះបងប្អូន នៅភ្នំពេញ ស្នាក់នៅ ជាមួយគ្នា ដើម្បីចូលសួរសុខទុក្ខប្ដី ក្នុងពន្ធនាគារព្រៃស។ តែយ៉ាងណា គាត់មិនបានដឹងពីការប្រកាសសាលក្រមនេះទេ។
ប្រពន្ធរបស់លោក គង់ ប៊ុនហ៊ាង គឺ លោកស្រី សេន ស៊ី និងប្រពន្ធរបស់ លោក ហង្ស សេង គឺ លោកស្រី ហឿន សារិន សោកស្ដាយចំពោះចៅក្រម ដែលបានសម្រេចក្ដីបែបនេះ។ អ្នកទាំងពីរ ទាមទារឲ្យតុលាការ ដោះលែង លោក គង់ ប៊ុនហ៊ាង និង លោក ហង្ស សេង វិញ ដោយអះអាងថា ការចោទប្រកាន់កន្លងមក ជារឿងអយុត្តិធម៌។ ស្ត្រីទាំងពីរនាក់ អះអាងថា ប្ដីរបស់ពួកគាត់ មានជំងឺធ្ងន់ធ្ងរ រាងកាយទ្រុឌទ្រោម និងមានជំងឺវង្វេង ច្រើនឆ្នាំហើយ និងគ្មានលទ្ធភាពបង់ប្រាក់ពិន័យទេ៖ « គាត់ចាស់ៗ ហើយ គាត់ឈឺ។ ទន់ខ្លួន ស្វិតដៃ ស្វិតជើង ហើយកន្លែងខ្លះ គាត់អត់ដឹងថា អ្នកណាទេ។ ថ្ងៃណាដែលគាត់វង្វេងហ្នឹង គាត់អត់ដឹងថា នរណាទេ។ មានអ្វីក្នុងខ្លួនក៏អត់សល់ដែរ។ គាត់ថា មិនមែនជារបស់គាត់។ ថ្ងៃណាខ្លះ គាត់វង្វេង គាត់ឈឺគាត់។ ដូចតាហ៊ាង ឈរមិនជាប់ផង ថ្ងៃសួរចម្លើយគាត់។ គាត់ហ្នឹង ឈរទន់ជើង ទន់ជង្គង់។ មិនដឹងធ្វើម្ដេចទៅ ហើយខ្ញុំ គ្មានលុយ គ្មានកាក់ ស្រែក៏គ្មាន អ្វីក៏គ្មាន។ កំពុងជំពាក់គេ ជំពាក់ដល់កហើយ។ ខ្ញុំកំពុងតែវេទនា។ មិនដឹងថា គិតយ៉ាងម្ដេចទេខ្ញុំ។ ខ្ញុំគ្មានលុយទេ បើថា ឲ្យគាត់បង់លុយ ខ្ញុំគ្មានទេ»។
ចៅក្រម គឺលោក កុល កំពូល និងតំណាងអយ្យការ លោក សំ ឫទ្ធីវាសនា បានបើកសវនាការសកម្មជនបក្សប្រឆាំងទាំង ២នាក់ កាលពីថ្ងៃទី១៦ កុម្ភៈ។ អាស៊ីសេរី មិនអាចសុំការបញ្ជាក់បន្ថែមពីមេធាវីការពារក្ដីឱ្យសកម្មជនទាំង ២នាក់ គឺលោកមេធាវី ឡុង លន់ បានទេ នៅថ្ងៃទី០៣ មីនា។ ចំណែកអ្នកនាំពាក្យសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ លោក អ៊ី រិន្ទ ក៏មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយបានដែរ នៅថ្ងៃជាមួយគ្នា។
ទោះជាយ៉ាងណា សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាជាប់ឆ្នោត និងជាអនុប្រធានប្រតិបត្តិខេត្តបាត់ដំបង លោក ឌឹម សារឿន ធ្លាប់បញ្ជាក់ថា សកម្មជនទាំង២នាក់ ជាមនុស្សចាស់ទុំ និងមានឥទ្ធិពល នៅមូលដ្ឋាន។ លោក បន្តថា លោក គង់ ប៊ុនហ៊ាង គឺជាអតីតសមាជិកគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ីនប៉ិច ដូច្នេះ លោក គ្មានចេតនា ក្នុងការប្រមាថព្រះមហាក្សត្រទេ។
មន្រ្តីសិទ្ធិមនុស្ស យល់ថា បទប្រមាថព្រះមហាក្សត្រ ក្នុងក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ប៉ះពាល់ដល់សេរីភាពភាពបញ្ចេញមតិ របស់ពលរដ្ឋ។ អ្នកនាំពាក្យសមាគមអាដហុក លោក ស៊ឹង សែនករុណា សង្កេតឃើញថា ពលរដ្ឋភាគច្រើន មិនទាន់មានចំណេះដឹងទូលាយ និងមិនទាន់យល់ដឹងពីច្បាប់ ឬទោសទណ្ឌ នៃបទល្មើសនេះទេ។ លោក នៅតែទាមទារឲ្យកែប្រែមាត្រានេះ ដើម្បីបើកលំហសេរីភាពបញ្ចេញមតិរបស់ពលរដ្ឋឡើងវិញ៖ « គាត់អត់ទាន់បានយល់ដឹង អត់ទាន់បានយល់ពីច្បាប់អ្វីទាំងអស់ហ្នឹង គឺជាផ្នែកមួយ ដែលប្រឈមខ្លាំង ជាងគេ»។
របបឯកបក្ស បានធ្វើវិសោធនកម្ម មាត្រា ៤៣៧ (ស្ទួន) នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ក្នុងបទប្រមាថព្រះមហាក្សត្រ កាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៨។ ច្បាប់នេះ មានចរិតផ្ដន្ទាទោសពលរដ្ឋធ្ងន់ធ្ងរ និងបានបើកឱកាសឲ្យមន្ត្រីមានសមត្ថកិច្ច អាចបកស្រាយយ៉ាងទូលាយពីអត្ថន័យ នៃការប្រមាថព្រះមហាក្សត្រ។
មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជារកឃើញថា រយៈពេល៣ឆ្នាំ ចាប់តាំងពីវិសោធនកម្មមាត្រានេះមក រហូតដល់ឆ្នាំ២០២០ មានបុគ្គលចំនួន៨រូប រងការចោទប្រកាន់ពីបទនេះ។ អ្នកទាំងនោះ រួមមាន លោក សម រង្ស៊ី ប្រធានស្ដីទីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ជាប់ចោទ បទប្រមាថព្រះមហាក្សត្រ ច្រើនជាងគេ គឺចំនួនបី ករណី៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។