អាជ្ញាធររបបលោក ហ៊ុន សែន បង្ក្រាបនិងចាប់ខ្លួនពលរដ្ឋបីនាក់ តាមការគំរាមរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ក្នុងពេលដែលពួកគេមានគ្នាប្រមាណជិត ២០នាក់ ព្យាយាមទៅប្រមូលផ្តុំស្រែកតវ៉ានិងដាក់ញតិ្តជូនស្ថានទូតចិនក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ ដើម្បីសំដែងក្តីបារម្ភពីឥទ្ធិពលចិននៅកម្ពុជា។ ការតវ៉ាដាក់ញត្តិនេះ ធ្វើឡើងចំថ្ងៃខួប ២៩ឆ្នាំ នៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស នៅព្រឹកថ្ងៃទី២៣ ខែតុលានេះ។ ក្រោយការបង្ក្រាបនៅមុខស្ថានទូតចិននោះ ក្រុមអ្នកតវ៉ា បានបន្តទៅប្រមូលផ្តុំគ្នាតវ៉ា និងដាក់ញត្តិជូនស្ថានទូតអាមេរិក និងស្ថានទូតបារាំង ហើយគ្មានការបង្ក្រាបដោយហិង្សា និងការចាប់ខ្លួនដូចនៅមុខស្ថានទូតប្រទេសកុម្មុយនិស្តចិននោះទេ។
ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណជិត ២០នាក់ ភាគច្រើនជាស្ត្រីនិងយុវជន ក្នុងនោះក៏មានជនពិការផងដែរ នៅតែបន្តជម្នះទៅប្រមូលផ្តុំគ្នានៅមុខស្ថានទូតចិន ដើម្បីដាក់ញត្តិ និងបានស្រែកថា ពួកគេមិនស្វាគមន៍វត្តមានកងទ័ពចិននៅកម្ពុជានោះទេ និងទាមទារឲ្យក្រុងភ្នំពេញ និងប្រទេសហត្ថលេខីទាំងអស់ គោរពនិងអនុវត្តតាមកិច្ចព្រមព្រៀងសនិ្តភាពទីក្រុងប៉ារីសឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។
ទោះជាយ៉ាងណា ការតវ៉ារបស់ពួកគេ មិនបានប៉ុន្មាននាទីផង ត្រូវបានកងកម្លាំងចម្រុះ និងក្រុមកងសន្តិសុខក្រុងភ្នំពេញរាប់សិបនាក់ ដែលបានដាក់ពង្រាយការពារនៅមុខស្ថានទូតចិន តាំងពីព្រឹកព្រលឹម និងដឹកនាំដោយអភិបាលរងក្រុងភ្នំពេញ លោក មាន ចាន់យ៉ាដា នោះ បានប្រកាសទុកពេល ៥នាទីឲ្យបញ្ឈប់ការតវ៉ាជាបន្ទាន់ ដោយគ្មានមូលហេតុ៖ «ជម្រាបជូនបងប្អូនដែលឈរលើកបដាតវ៉ានៅទីនេះ ត្រូវធ្វើការរំសាយក្នុងរយៈពេល៥នាទី ។ ត្រឹម៥នាទី ត្រូវរំសាយចេញពីទីតាំងនេះ ឲ្យអស់។ សូមផ្ទៀងនាទីទៅ»។
នៅពេលក្រុមអ្នកតវ៉ា មិនព្រមបំបែកនោះ ក្រុមកងសន្តិសុខបានឃាត់ខ្លួន លោកស្រី លឹម សាន លោកស្រី យ៉យ ស្រីមុំ និង លោក តុន និមល។ ចំណែកស្ត្រីអ្នកតវ៉ាផ្សេងទៀត ត្រូវកងសន្តិសុខ ប្រើហិង្សារុញច្រាន និងចាប់សែងលោកស្រី សាត ផា ដែលមានរបួសជើងដើរស្ទើររមិនរួចនោះ ទៅទម្លាក់ចោលនៅតាមចិញ្ចើមផ្លូវ ខណៈស្ត្រីម្នាក់ទៀត ត្រូវរបួសបណ្ដាលឲ្យសន្លប់មួយស្របក់។
ស្ត្រីតវ៉ាដែលរងរបួសម្នាក់ គឺលោកស្រី សាត ផា សោកស្ដាយយ៉ាងខ្លាំងដែលអាជ្ញាធររបប លោក ហ៊ុន សែន បង្ក្រាបដោយហិង្សា និងចាប់ខ្លួនពលរដ្ឋបីនាក់ ដោយគ្រាន់តែជួបជុំដាក់ញត្តិជូនស្ថានទូតចិន ដើម្បីឲ្យបញ្ឈប់មហិច្ឆតាសាងមូលដ្ឋានទ័ពនៅតំបន់តារាសាគរក្នុងខេត្តកោះកុង និងទាមទារឲ្យគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស៖ «ពួកខ្ញុំមានតែម្រាមដៃដប់មិនដូចអាជ្ញាធរទេ មានអាវុធមានដែកឆក់ ចាប់បង្ក្រាប ចាប់វាយ។ ខ្ញុំសូមបងសួងឲ្យអង្គការជាតិ និងអន្តរជាតិ ជួយដល់ប្រទេសកម្ពុជាខ្ញុំផង។ គ្រាន់តែពួកខ្ញុំមកដាក់ញត្តិទាមទារឲ្យគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសគេបានវាយខ្ញុំពីរដកទាំង ថ្ងៃនេះ ។ សាហាវណាស់របបលោក ហ៊ុន សែន បានតែចាប់ បានតែចង បានតែដាក់គុក។ស៊ីប្រាក់ខែរាស្ត្រ វាយរាស្ត្រ សម្លាប់រាស្ត្រ ហើយទាមទារយុត្តិធម៌អត់ដែលមានទេ។ ខ្ញុំឈឺចាប់ណាស់»។
ក្រៅពីអ្នកតវ៉ានោះ សូម្បីតែក្រុមអ្នកសារព័ត៌មាន ក៏ត្រូវបានសមត្ថកិច្ច គំរាមកំហែងនិងដកហូតទូរស័ព្ទ និងកាមេរ៉ាមិនឲ្យថតក្នុងពេលបង្ក្រាបនៅមុខស្ថានទូតចិននោះទេ។ អ្នកសារព័ត៌មាន ចាត់ទុកទង្វើរបស់អាជ្ញាធរថា ជាការគំរាមកំហែង បំភិតបំភ័យ និងបំបិទសេរីភាពសារព័ត៌មាន ដែលប្រាសចាកពីខ្លឹមសារនៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស និងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
ទាក់ទងនឹងករណីនេះ អ្នកនាំពាក្យនៃស្នងការដ្ឋាននគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ លោក សាន សុខសីហា ប្រាប់អាស៊ីសេរីនៅរសៀលថ្ងៃទី២៣ តុលាថា ការបំបែកនិងការឃាត់ខ្លួនទាំងបីនាក់នេះ គឺ ពាក់ព័ន្ធការតវ៉ាដោយគ្មានការជូនដំណឹង ឬការអនុញ្ញាតពីអាជ្ញាធររាជធានីភ្នំពេញ ។ លោក ថាអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច ត្រូវតែចាត់វិធានការដើម្បីការពារសន្តិសុខសុវត្ថិភាព និងសណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណៈជូន ស្ថានទូតបរទេសនូវកម្ពុជា។ លោក នៅមិនទាន់ដឹងថា សមត្ថកិច្ច នឹងដោះលែងពលរដ្ឋទាំង៣នាក់នោះវិញ ឬត្រូវបញ្ជូនទៅសាកសួរបន្តនៅតុលាការនោះឡើយ ព្រោះមកទល់ល្ងាចថ្ងៃដដែលនេះ សមត្ថកិច្ចជំនាញ កំពុងបន្តសាកសួរពលរដ្ឋទាំង ៣នាក់នោះបន្ថែមទៀត៖ «អ្នកដែលចូលរួមគឺនៅពេលដែលអត់មានរបាយការណ៍នៃការសុំការអនុញ្ញាតច្បាស់លាស់អ៊ីចឹង អត់ដឹងមកពីប្រភពណាច្បាស់លាស់ទេ ហើយនៅពេលដែល ចុងក្រោយសមត្ថកិច្ចឲ្យធ្វើការបំបែកក្រុម តែគាត់អត់ព្រម ទើបសមត្ថកិច្ចយើងធ្វើការបំបែក ហើយ ធ្វើការឃាត់ខ្លួនបីនាក់ដើម្បីសួរនាំ»។
ក្រោយអាជ្ញាធរបំបែកការប្រមូលផ្តុំនៅមុខស្ថានទូចចិននោះ ក្រុមអ្នកតវ៉ាមានគ្នាកាន់តែច្រើនឡើងប្រមាណ២រយ(២០០)នាក់ បានបន្តទៅប្រមូលផ្តុំគ្នាតវ៉ា និងដាក់ញត្តិជូនស្ថានទូតសហរដ្ឋអាមេរិក និងស្ថានទូតបារាំងវិញម្តង។ ចំណែកក្រុមស្ត្រីថ្ងៃសុក្រដែលជាប្រពន្ធកូនរបស់សមាជិកបក្សបក្សប្រឆាំងកំពុងជាប់ឃុំ ក៏បានធ្វើដំណើរចេញពីមុខតុលាការក្រុងភ្នំពេញ ទៅចូលរួមស្រែកតវ៉ានិងដាក់ញត្តិនៅស្ថានទូតអាមេរិក និងបារាំងផងដែរ ដើម្បីស្នើសុំឲ្យជួយអន្តរាគមន៍ដោះលែងអ្នកទោសនយោបាយ និងអ្នកទោសមនសិការ។ ក្រុមប្រពន្ធកូនបក្សប្រឆាំងទាំងនេះ ត្រូវបានសមត្ថកិច្ចចម្រុះជាច្រើននាក់ក្នុងនោះមានកម្លាំងនគរបាលជាស្ត្រីផង បានរាំរាំងពួកគេ មិនឲ្យតវ៉ានៅខាងមុខតុលាការដូចសព្វមួយដង។
នៅមុខស្ថានទូតប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យធំៗទាំងនេះ ក៏មានក្រុមអាជ្ញាធរចម្រុះរបបក្រុងភ្នំពេញរាប់សិបនាក់ ដាក់ពង្រាយត្រៀបត្រាដែរ ប៉ុន្តែពុំមានការបង្ក្រាបដោយហិង្សាលើពលរដ្ឋដូចនៅខាងមុខស្ថានទូតប្រទេសកុម្មុយនិស្តចិននោះទេ។
ពលរដ្ឋមួយរូបរស់នៅខេត្តកណ្ដាលដែលចូលរួមតវ៉ាដាក់ញត្តិ លោក មឹក ជា ខកចិត្តដែលស្ថានទូត ចិន មិនចេញមកទទួលញតិ្តរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដូចស្ថានទូតអាមេរិក និងស្ថានទូតបារាំង៖ «ប្រជាពលរដ្ឋយើងខ្ញុំ យកញត្តិទៅដាក់នៅស្ថានទូតចិនមិនបានសម្រេចទេ ដោយសារអាជ្ញាធរក្រុងភ្នំពេញបំបែកយ៉ាងចាស់ដៃ មិនឲ្យខ្ញុំចូលដាក់ញត្តិបាន។យើងខ្ញុំ ឈានជើងមកដាក់ញត្តិជូនស្ថានទូតអាមេរិកវិញ ដែលជាប្រទេសមួយកាន់ប្រជាធិបតេយ្យច្បាស់ លាស់គឺយើងមកដល់នេះសុខសាន្តតែម្ដង ដូច្នេះប្រទេសកុម្មុយនិស្ត និងប្រទេសសេរីខុសគ្នាឆ្ងាយ ដូចមេឃនិងដី»។
បន្ទាប់ពីទទួលញត្តិរបស់ពលរដ្ឋខ្មែររួច ស្ថានទូតអាមេរិក និងស្ថានទូតបារាំង បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ផ្សេងៗគ្នានៅលើទំព័រហ្វេសប៊ុក (Facebook)ផ្លូវការរបស់ស្ថានទូតពាក់ព័ន្ធនឹងខួបលើកទី២៩នៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ចំណែកស្ថានទូចចិន មិនបានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍នោះទេ។
ស្ថានទូតអាមេរិក លើកឡើងថា កាលពី ២៩ឆ្នាំមុន ប្រទេសកម្ពុជា និងសហរដ្ឋអាមេរិកបានចូលរួមជាមួយប្រទសចំនួន ១៧ ទៀត នៅក្នុងការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះបានធ្វើឲ្យមានឡើងនូវដំណើរការ និងស្ថាប័ន ដែលបញ្ចប់ជម្លោះ និងការបង្ហូរឈាមដែលបានអូសបន្លាយអស់រយៈពេលរាប់ឆ្នាំ ហើយបានធ្វើឲ្យប្រទេសកម្ពុជាដើរលើផ្លូវទៅរកសន្តិភាពឡើងវិញ។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះមានបំណងធានាឲ្យមានអធិបតេយ្យភាព ឯករាជ្យភាព និងអព្យាក្រឹតភាពរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។ ក្នុងរយៈពេលជិត ៣ ទសវត្សរ៍មកនេះ ក្នុងនាមជាមិត្ត និងជាដៃគូនៃប្រជាជនកម្ពុជា គឺសហរដ្ឋអាមេរិក មានការប្តេជ្ញាចិត្តចំពោះគោលការណ៍ទាំងនេះ។ លើសពីនេះ អាមេរិក សូមគាំទ្រប្រជាជនកម្ពុជាក្នុងការការពារគោលការណ៍ទាំងនេះ ទោះបីជាមានការដើរថយក្រោយនៃសេរីភាពជាមូលដ្ឋានក្តី។ ទន្ទឹមគ្នានេះ អាមេរិក សង្ឃឹមថា ប្រទេសកម្ពុជានឹងប្រើប្រាស់គ្រប់ឱកាស ដើម្បីបំពេញបានតាមគោលការណ៍ដែលមានចែងនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ ១៩៩១ នេះ។ បន្ថែមពីនេះ សហរដ្ឋអាមេរិក នៅតែមានការប្តេជ្ញាចំពោះកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ និងចំពោះប្រជាជនកម្ពុជា។
ចំណែកស្ថានទូតប្រទេសបារាំងវិញ បានលើកឡើងថា ទាំងក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន ក៏ដូចជាពេលកន្លងមក ប្រទេសបារាំងគាំទ្រដល់ប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីឱ្យមានការអភិវឌ្ឍមួយប្រកបដោយភាពសុខដុម និងគោរពសិទ្ធិរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ។
រីឯស្ថានទូតចិន មិនអាចសុំការឆ្លើយតបបាននៅឡើយទេ ដោយអាស៊ីសេរី បានព្យាយាមទូរស័ព្ទចូលជាច្រើនលើកតែពុំមានអ្នកទទួលនៅល្ងាចថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា។
នាយករងទទួលបន្ទុកផ្នែកឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សនៃអង្គការលីកាដូ (LICADHO) លោក អំ សំអាត មានប្រសាសន៍ថា ការបង្ក្រាប និងការចាប់ខ្លួនពលរដ្ឋនៅមុខស្ថានទូតចិននេះ គឺមិនខុសពីករណីមុនៗដែលក្រុមអង្គការជាតិនិងអន្តរជាតិ ចាត់ទុកថា ជាការបំបិទសិទ្ធិសេរីភាពជាមូលដ្ឋានរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត លោកពិនិត្យឃើញថា ការត្រៀមកម្លាំងបង្ក្រាបដ៏តឹងតែងនៅមុខស្ថានទូចចិននេះ គឺបន្ទាប់ពីលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន កាលពីប៉ុន្មានថ្ងៃមុននេះ បានប្រកាសព្រមានរួចស្រេចក្នុងការបង្ក្រាបលើប្រជាពលរដ្ឋណាដែលហ៊ានប្រមូលម្តុំមុខស្ថានទូចចិន៖ «យើងឃើញហើយថា ប្រទេសប្រកាន់ប្រជាធិបតេយ្យនិងការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស គេតែងតែទទួលយកអ្វីដែលជាការស្នើសុំនិងការទទូចឲ្យមានការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស ហើយនឹងលើកស្ទួយប្រជាធិបតេយ្យ»។
ក្រុមពលរដ្ឋ យល់ថា ការឆ្លើយតបរបស់ស្ថានទូតអាមេរិក និងស្ថានបារាំងនេះ គឺជាជោគជ័យមួយ របស់ពលរដ្ឋខ្មែរ ហើយពួកគេ អះអាងថា នឹងប្រមូលផ្តុំគ្នាតវ៉ាបន្តទៀត ប្រសិនបើអាជ្ញាធររដ្ឋាភិបាល មិនព្រមដោះលែងអ្នកដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួនទាំងបីនាក់នោះ ឲ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។