សូមអញ្ជើញលោកអ្នកនាងស្តាប់កិច្ចសម្ភាសន៍របស់ លោក តាំង សារ៉ាដា ជាមួយ លោក ស៊ែមម៊ូអែល ប៉េរេស (Samuel Perez) ឧត្ដមនាវីឯក និងជាឧបការីរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស ទទួលបន្ទុកកិច្ចការយោធា បន្ទាប់ពីលោកបានវិលត្រឡប់ពីប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងបេសកកម្មសហប្រតិបត្តិការជាមួយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដើម្បីបោសសម្អាតគ្រាប់មីន។ លោក ប៉េរេស ថ្លែងថា សហរដ្ឋអាមេរិក នឹងបង្កើនភាពជាដៃគូជាមួយកម្ពុជា ដើម្បីធានាថា ពលរដ្ឋកម្ពុជា នឹងរស់នៅលែងមានការភ័យខ្លាចគ្រាប់មីនតទៅទៀត។
លោក តាំង សារ៉ាដា៖ សួស្តី លោកឧត្ដមនាវីឯក ប៉េរេស! បន្ទាប់ពីបំពេញបេសកកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា ស្ដីពីបញ្ហាសម្អាតគ្រប់មីន និងយុទ្ធភណ្ឌមិនទាន់ផ្ទុះ តើលោកមានការវាយតម្លៃខ្លាំងយ៉ាងណាដែរ?
លោកឧត្ដមនាវីឯក ប៉េរេស៖ ការវាយតម្លៃដំបូងរបស់ខ្ញុំ គឺខ្ញុំមិនសប្បាយចិត្ត ដែលឃើញការលំបាក និងឧបសគ្គទាំងឡាយរបស់ក្រុមអ្នកដោះមីននៅប្រទេសកម្ពុជា។ ទំហំគ្រាប់មីនដ៏ច្រើនដែលបង្កប់ក្នុងអំឡុងពេលសង្គ្រាមនៅទីនោះ គឺនៅគរពាសពេញផ្ទៃប្រទេស។ បញ្ហាមួយទៀតដែលខ្ញុំមិននឹកស្មានដល់នោះ គឺភូមិសាស្ត្រនៅទីនោះមានលក្ខណៈលំបាកខ្លាំងណាស់។ គេប្រាប់ខ្ញុំជាច្រើនលើកមកហើយថា យើងមានសម្ព័ន្ធមិត្ត ឬដៃគូដ៏ល្អជាមួយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ ទស្សនកិច្ចរបស់ខ្ញុំទៅកាន់កម្ពុជា អាចឲ្យខ្ញុំវាយតម្លៃបានថា មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ពិតជាខិតខំប្រឹងប្រែងបង្ហាញពីឆន្ទៈរបស់ខ្លួន ក្នុងការបង្កើនភាពជាដៃគូ ហើយសុខចិត្តធ្វើអ្វីៗតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន ដើម្បីឲ្យប្រាកដថា យើងធ្វើកិច្ចការប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងសុវត្ថិភាពសម្រាប់សង្គម។
លោក តាំង សារ៉ាដា៖ ចុះតើហេតុអ្វីបានជាប្រទេសកម្ពុជា ចំណាយពេលវេលាយូរម្ល៉េះក្នុងការសម្អាតគ្រាប់មីនឲ្យអស់ពីប្រទេស?
លោកឧត្ដមនាវីឯក ប៉េរេស៖ កម្ពុជា ជាប្រទេសដែលលំបាកក្នុងការកម្ចាត់មីន ដោយសារតែភូមិសាស្ត្រមានភាពស្មុគស្មាញ។ ទីពីរ ដោយសារទីនោះមានមីនច្រើនណាស់ រាប់លានគ្រាប់ឯណោះ កាលពីសម័យ "ក៥" មីនត្រូវបានគេបង្កប់ពាសពេញដីតាំងពីខាងជើងរហូតដល់ត្បូង។ មីនខ្លះត្រូវបានកប់ ហើយដោះពីកន្លែងមួយទៅដាក់កន្លែងមួយទៀត។ ហេតុដូច្នេះហើយ យើងពិបាកដឹងណាស់ថា មីនទាំងនោះនៅទីណាពិតប្រាកដ ហើយក៏គ្មានឯកសារបញ្ជាក់ឲ្យបានច្បាស់ថែមទៀត។ ដូច្នេះ លក្ខខណ្ឌទៅទីនោះ ដោយសារតែមានមីនមានរហូតដល់ទៅរាប់លានគ្រាប់។ ទី២ គ្មានឯកសារបញ្ជាក់ថា មីនទាំងនោះនៅទីណាពិតប្រាកដ ហើយទី៣ វាជាតំបន់ដែលមានភូមិសាស្ត្រដ៏លំបាក។ ដូច្នេះវាជាបញ្ហាមួយដែលយ៉ាប់សម្អាតមីនខ្លាំងណាស់។
លោក តាំង សារ៉ាដា៖ ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៩៣ មក សហរដ្ឋអាមេរិក បានផ្តល់ថវិកាប្រហែល ១០០លានដុល្លារហើយក្នុងការសម្អាតគ្រាប់មីន តើបានលទ្ធផលអ្វីខ្លះហើយ?
លោកឧត្ដមនាវីឯក ប៉េរេស៖ លទ្ធផល? ជាលទ្ធផល យើងកំពុងធ្វើឲ្យប្រទេសកម្ពុជា មានសុវត្ថិភាពជាងមុនសម្រាប់មនុស្សទូទៅ។ ខ្ញុំបានចុះទស្សនកិច្ចតាមភូមិជាច្រើននៅទីនោះ ហើយពួកយើងបានកម្ចាត់មីនមួយគ្រាប់ដែលអាចជួយយ៉ាងហោចណាស់ដល់អ្នកស្រុកចំនួន ៨គ្រួសារនៅទីនោះ។ ដូច្នេះ គ្រួសារទាំងនោះត្រូវបានជួយសង្គ្រោះដោយក្រុមអ្នកដោះមីន។ ក្រុមអ្នកដោះមីនទាំងនោះជាពលរដ្ឋខ្មែរដែលធ្វើការឲ្យអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ហើយខ្ញុំមានក្តីរំភើបណាស់ដែលបានឃើញការងារដ៏អស្ចារ្យរបស់ពួកគេ។
លោក តាំង សារ៉ាដា៖ តើលោករំពឹងថាគ្រាប់មីននៅកម្ពុជា នឹងសម្អាតឲ្យអស់នៅពេលណាដែរទេ?
លោកឧត្ដមនាវីឯក ប៉េរេស៖ ខ្ញុំគិតថា នេះមិនមែនជាសំណួរដ៏ល្អនោះទេ។ សំណួរដែលល្អនោះ គួរសួរថា តើពេលណាដែលយើងអាចធ្វើឲ្យកម្ពុជា មានសុវត្ថិភាពដោយគ្មានគ្រាប់មីនវិញ? ប្រសិនបើយើងមើលទៅប្រទេសអឺរ៉ុបភាគខាងលិចវិញ ទីនោះមានយុទ្ធភណ្ឌមិនទាន់ផ្ទុះរាប់តោនដែលបន្សល់ទុកពីសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី១ កាលពី ១០០ឆ្នាំមុន ហើយក្រោយមកក៏មានយុទ្ធភណ្ឌមិនទាន់ផ្ទុះទៀត ដែលសល់សង្គ្រាមលោកលើកទី២ កាលពី ៧០ឆ្នាំមុន ដែលបន្សល់នៅទីនោះ ហើយនៅតែបង្កភាពអន្តរាយ។ ប៉ុន្តែប្រទេសទាំងនោះមានរូបមន្តក្នុងការដោះស្រាយ ហើយយើងក៏ត្រូវធ្វើដូច្នេះដែរ គឺយើងត្រូវសម្អាតតំបន់ទាំងនោះ ហើយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានធ្វើកិច្ចការរបស់ខ្លួនដ៏អស្ចារ្យក្នុងការសម្អាតតំបន់ដែលមានគ្រាប់មីនជាអត្ថិភាព បង្កើតប្រព័ន្ធទិន្នន័យ និងបង្កើនការយល់ដឹងដល់ប្រជាពលរដ្ឋតាមមូលដ្ឋាន នៅពេលដែលពួកគេជួបប្រទះគ្រាប់មីន។
លោក តាំង សារ៉ាដា៖ គ្រាប់មីន គ្រាប់បែក ឬគ្រាប់បែកចង្កោម ភាគច្រើនត្រូវគេដឹងថាផលិតនៅប្រទេសរុស្ស៊ី ចិន និងសហរដ្ឋអាមេរិក តើមានការទាមទារណាមួយដើម្បីប្រទេសទាំងនោះទទួលខុសត្រូវចំពោះផលិតផលរបស់ខ្លួន ដែលបណ្ដាលឲ្យប្រជាជនកម្ពុជា ប្រមាណ ៤ម៉ឺននាក់របួស ហើយរាប់ពាន់នាក់ទៀតបាត់បង់ជីវិតដែរទេ?
លោកឧត្ដមនាវីឯក ប៉េរេស៖ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់យើងនៅទីនេះ មិនមែនដើម្បីរកមុខបន្ទោសអ្នកណានោះទេ។ នៅពេលមានសង្គ្រាម មនុស្សតែងរងផលប៉ះពាល់ ហើយផលប៉ះពាល់នេះមានរូបភាពច្រើនយ៉ាងខុសៗគ្នា។ អ្នកខ្លះបាត់បង់ជីវិត អ្នកខ្លះដាច់ជើង អ្នកខ្លះបាត់បង់អនាគត និងបាត់បង់ផ្ទះសម្បែង។ ដូច្នេះហើយ យើងមិនបានស្វែងរកមុខថា អ្នកណាដែលត្រូវបន្ទោសនោះទេ។ អ្វីដែលយើងកំពុងផ្ដោតការយកចិត្តទុកដាក់នៅពេលនេះ គឺជួយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដោះមីនទាំងនោះ ហើយធ្វើឲ្យកម្ពុជា មានសុវត្ថិភាពខ្ពស់សម្រាប់មនុស្សទូទៅ និងសម្រាប់កុមារនៅថ្ងៃអនាគតជាពិសេស។
លោក តាំង សារ៉ាដា៖ មានព័ត៌មានថា មីនខ្លះត្រូវបានគេដោះរួច ហើយយកទៅកប់នៅកន្លែងផ្សេងវិញ។ តើរឿងនេះពិតដែរឬទេ?
លោកឧត្ដមនាវីឯក ប៉េរេស៖ ខ្ញុំអាចប្រាប់អ្នកបានថា អ្នកដែលធ្វើការដោះមីននៅកម្ពុជា ពួកគេពិតជាបានកម្ទេចមីនទាំងនោះចោល។ បន្ទាប់ពីពួកគេគូសសញ្ញាកំណត់ចំណាំនៅលើគ្រាប់មីនដែលគេដោះរួចនោះ មានអង្គការជាច្រើនដែលធ្វើកិច្ចការរបស់ខ្លួនតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិ បាននាំគ្នាឃ្លាំមើលការកម្ទេចគ្រាប់មីន ដែលពួកគេបានរកឃើញ។ វាមានគ្រោះថ្នាក់បំផុតនៅពេលគេដោះវាហើយ រួចយកទៅដាក់នៅកន្លែងផ្សេង។ ការកម្ទេចគ្រាប់មីនទាំងនោះចោល វាមានសុវត្ថិភាពជាង។ នេះហើយជារូបមន្តដែលយើងចង់បាន ហើយវាសមស្របទៅស្តង់ដារអន្តរជាតិទៅទៀត ដែលយើងចង់ឃើញមីនទាំងនោះ ត្រូវបានសម្អាតឲ្យអស់ពីផែនដី។
លោក តាំង សារ៉ាដា៖ សូមអគុណច្រើនលោកឧត្ដមនាវីឯក ប៉េរេស
លោកឧត្ដមនាវីឯក ប៉េរេស៖ បាទសូមអគុណណាស់ដែលបានផ្តល់ការសម្ភាសដល់ខ្ញុំ!
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។