អាជ្ញាធររបបក្រុងភ្នំពេញបានចាប់ខ្លួនពលរដ្ឋដាក់ពន្ធនាគារជាបន្តបន្ទាប់ ក្នុងរយៈពេលជាងមួយខែចុងក្រោយនេះ។ ក្នុងចំណោមអ្នកដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួននោះ ក៏មានព្រះសង្ឃមួយអង្គផងដែរ គឺព្រះភិក្ខុ កើត សារ៉ាយ ដែលត្រូវបានក្រុមមន្ត្រីសង្ឃ និងអាជ្ញាធរចាប់ផ្សឹកទាំងបង្ខំ ដើម្បីយកព្រះអង្គទៅឃុំឃាំងក្នុងពន្ធនាគារ។ តើព្រះភិក្ខុ កើត សារ៉ាយ ជានរណា ហើយព្រះអង្គមានការប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងដូចម្តេចខ្លះចំពោះជាតិ?
តំណាងក្រុមយុវជនខ្មែរថាវរៈ ព្រះភិក្ខុ កើត សារ៉ាយ ធ្លាប់មានថេរៈដីកាប្រាប់អាស៊ីសេរីមុនពេលចាប់ខ្លួនថា ព្រះអង្គបានដឹងរួចជាស្រេចហើយថា អាជ្ញាធររបបលោក ហ៊ុន សែន ប្រាកដជាចាប់ព្រះកាយព្រះអង្គ ព្រោះព្រះអង្គនៅតែប្រកាន់ជំហរធ្វើបាតុកម្មដោយសន្តិវិធី ដើម្បីទាមទារយុត្តិធម៌សង្គម។ ទោះជាយ៉ាងណា ព្រះអង្គមិនភ័យខ្លាចនឹងការធ្វើទុកបុកម្នេញនេះឡើយ ព្រោះព្រះអង្គសង្កេតឃើញថា ពលរដ្ឋទូទៅភ័យខ្លាចលែងហ៊ានបញ្ចេញមតិរឿងជាតិ ហើយប្រទេសកម្ពុជាទាំងមូលកំពុងរួមរឹតដោយបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច និងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស«អាត្មាចង់ឱ្យប្រជាពលរដ្ឋចេះក្លាហាន ចេះប្រើសមាសភាពក្នុងនាមជាម្ចាស់ប្រទេស ម្ចាស់ទឹកដី ត្រូវមានសិទ្ធិក្នុងការបង្ហាញអំពីអារម្មណ៍ និងទឹកចិត្តរបស់ខ្លួនឯងទៅកាន់រដ្ឋាភិបាល ជាពិសេសតំណាងរាស្ត្រហ្នឹង។ កត្តាទីពីរ អាត្មាមើលឃើញថា ស្ថានភាពឥលូវនេះ ប្រទេសកម្ពុជារបស់យើងហ្នឹងកំពុងតែជួបវិបត្តិធំៗពីរហើយ។ ទីមួយទាក់ទងនឹងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច ហើយទីពីរទាក់ទងនឹងសិទ្ធិ យុត្តិធម៌សម្រាប់ពលរដ្ឋនាពេលបច្ចុប្បន្ន។ ដូច្នេះ កត្តាទាំងពីរហ្នឹងហើយដែលឱ្យអាត្មាមើលឃើញថា វាលែងជាពេលដែលអាត្មាគួរអង្គុយនៅស្ងៀមទៀតហើយ»។
ព្រះភិក្ខុ កើត សារ៉ាយ បានចាប់ផ្តើមលេចធ្លោក្នុងការងារសង្គម តាំងពីចុងឆ្នាំ ២០១៩ រហូតមក។ កាលពី ខែ តុលា ឆ្នាំ ២០១៩ ព្រះអង្គបាននិមន្តដោយថ្មើរជើងលើចម្ងាយផ្លូវជាង២ រយគីឡូម៉ែត្រ (២៣០) ជាមួយក្រុមយុវជនមាតាធម្មជាតិ ពីភ្នំពេញឆ្ពោះទៅខេត្តព្រះសីហនុ ដើម្បីទាមទារឱ្យអាជ្ញាធររុះរើសំណង់កាស៊ីណូខុសច្បាប់មួយកន្លែងនៅលើកោះរ៉ុងសន្លឹម។ ក្រោយមក អំឡុងខែឧសភាឆ្នាំ២០២០ ព្រះអង្គបានចូលរួមជាមួយយុវជន និងព្រះសង្ឃមួយចំនួនទៀត ធ្វើកូដកម្មបង្អត់អាហារនៅទីរួមខេត្តបាត់ដំបង ដើម្បីស្នើសុំឱ្យធនាគារ និងគ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ពន្យាពេលសងបំណុលដល់ពលរដ្ឋ ដែលកំពុងអត់ការងារធ្វើ និងរងគ្រោះដោយសារតែវិបត្តិជំងឺកូវីដ-១៩។ ព្រះអង្គបានលេចព្រះភក្ត្រលើបណ្តាញសារព័ត៌មាន និងហ្វេសប៊ុក (Facebook) ជាហូរហែរ តាមរយៈថេរៈដីការិះគន់ភាពអយុត្តិធម៌សង្គម និងការតាំងចិត្តរបស់ព្រះអង្គក្នុងការងារសង្គម។
ព្រះអង្គបានរិះគន់ចំៗថា ប្រជាជាតិខ្មែរនាពេលបច្ចុប្បន្ន កំពុងតែបែកបាក់សាមគ្គីគ្នា និងខ្វះស្មារតីជាតិនិយមរួម ហើយនិន្នាការបែបនេះ កំពុងធ្វើឱ្យជាតិខ្មែរធ្លាក់ទន់ខ្សោយ«ខ្មែរចាប់ផ្តើមលែងជឿទុកចិត្តគ្នា ព្រោះតែការប្រកាន់បុគ្គលនិយម ប្រកាន់បក្ខពួកនិយម លែងមើលឃើញនូវផលប្រយោជន៍ជាតិ ហើយជាតិនៅពេលនេះ ទាំងអធិបតេយ្យភាពត្រូវគេកំពុងតែរំលោភបំពានបណ្តើរៗ។ ប្រជាពលរដ្ឋរងភាពអយុត្តិធម៌ស្រែកយំពេញប្រទេស។ កម្មករ ពលករ កសិករ រងសម្ពាធផ្នែកជីវភាពសព្វបែបសព្វយ៉ាង។ អ្វីដែលអាត្មាបារម្ភជាងគេនោះ នៅពេលដែលប្រទេសរបស់យើងចាប់ផ្តើមទន់ខ្សោយ ប្រទេសជិតខាងដែលមានប្រវត្តិសាស្ត្រចង់បានទឹកដីរបស់យើងហ្នឹង គឺគេនឹងឆ្លៀតឱកាសហើយ»។
ព្រះភិក្ខុ កើត សារ៉ាយ ព្រះជន្ម២៨ វស្សា មានស្រុកកំណើតនៅភូមិសំរោង ឃុំសំរោង ស្រុកសូទ្រនិគម ខេត្តសៀមរាប។ ព្រះអង្គមានបងប្អូនបង្កើតចំនួន៦ នាក់ ស្រី៣ ប្រុស៣ ហើយព្រះអង្គជាកូនពៅនៅក្នុងគ្រួសារ ដែលមានឪពុកម្តាយជាកសិករ និងលក់ដូរនំចំណីបន្តិចបន្តួច។ ព្រះអង្គបានចូលសាងផ្នួសតាំងពីអាយុ១៣ ឆ្នាំ ហើយបើគិតជាសរុបមកដល់នឹងពេលអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួន ព្រះអង្គបួសបានចំនួន១៥ វស្សា។ ព្រះអង្គបានចូលសិក្សានៅពុទ្ធិកបឋមសិក្សាវត្តខ្នាចរមាស និងពុទ្ធិកវិទ្យាល័យអ៊ឹងធួន មុននឹងបន្តការសិក្សានៅសាខាពុទ្ធិកសាកលវិទ្យាល័យព្រះសីហនុរាជខេត្តបាត់ដំបង បានឆ្នាំទី០២ ផ្នែកអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ។
ញោមស្រីរបស់ព្រះអង្គ កើត សារ៉ាយ គឺលោកស្រី ចាប យ៉ែម រៀបរាប់ថា ព្រះអង្គ កើត សារ៉ាយ មាននិស្ស័យនឹងព្រះពុទ្ធសាសនាណាស់ ដោយបានសុំឪពុកម្តាយទៅបួសតាំងពីក្មេង ហើយលោកស្រី និងប្តីក៏បានបំពេញបំណងរបស់កូន។ លោកស្រីថា មុនដំបូងព្រះអង្គបួសរៀននៅស្រុកកំណើត ហើយក្រោយមកបានផ្លាស់ទៅគង់នៅវត្តដំរីស ឯក្រុងបាត់ដំបង។ លោកស្រីឱ្យដឹងទៀតថា ព្រះអង្គ កើត សារ៉ាយ ធ្លាប់ប្រាប់ថា ចង់បួសរៀនដោយមិនកំណត់វស្សានោះឡើយ។
ឧបាសិកាវ័យ៧៥ វស្សារូបនេះ មានប្រសាសន៍ទៀតថា លោកស្រីតក់ស្លុតជាខ្លាំង នៅពេលដឹងថា លោកកូនត្រូវអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួន ព្រោះតែឈឺឆ្អាលការងារសង្គម ក៏បុន្តែលោកស្រីគោរពការសម្រេចចិត្តរបស់លោកកូន កើត សារ៉ាយ «អារម្មណ៍ជាម្តាយ មានការតក់ស្លុតដែរ ប៉ុន្តែក្នុងនោះក៏យើងកាត់(ចិត្ត)ទៅ ធ្វើម៉េច បើកូនត្រូវតម្រូវចង់ធ្វើអ៊ីចុះហើយ មិនដឹងទៅឃាត់លោកយ៉ាងម៉េចបាន។ គ្រាន់តែធ្វើនេះ វាត្រឹមត្រូវរបស់លោកហើយ»។
ព្រះភិក្ខុ ឡុញ សុខជា គង់នៅវត្តក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ មានព្រះថេរៈដីកាថា ព្រះអង្គបានរាប់អានគ្នាជាមួយព្រះអង្គ កើត សារ៉ាយ រយៈពេល១១ ឆ្នាំមកហើយ។ ព្រះអង្គបន្តថា ភិក្ខុអង្គនេះ មានទេពកោសល្យ រៀនឆាប់ចេះឆាប់ចាំ និងពូកែវោហារ តែមិនសូវស្តាប់យោបល់អ្នកដទៃនោះទេ ហើយក៏មិនសូវសង្វាតរៀនសូត្រតាមមេរៀនដែលគ្រូដាក់ឱ្យដែរ។ ទោះជាបែបនេះក្តី ព្រះអង្គ ឡុញ សុខជា សង្កេតឃើញថា ព្រះអង្គ កើត សារ៉ាយ មានគំនិតជឿនលឿន មិនមែនអភិរក្សនិយមនោះទេ«លោកមានគំនិតជឿនលឿន ច្នៃប្រឌិត យោងតាមការសិក្សា ហើយយោងតាមការវិភាគរបស់លោកកន្លងមក។ អាត្មាសំឡឹងមើលឃើញថា លោកជាអ្នកមានភាពជឿនលឿនដែរនៅក្នុងការវិវឌ្ឍខ្លួន ដោយយកទ្រឹស្តីពុទ្ធសាសនាផ្សារភ្ជាប់នឹងសង្គម សាកលភាវូបនីយកម្មរបស់យើងសព្វថ្ងៃហ្នឹង»។
ក្រោយពីរបបលោក ហ៊ុន សែន ចាប់ខ្លួនលោក រ៉ុង ឈុន ដាក់ពន្ធនាគារ កាលពីថ្ងៃទី៣១ កក្កដានោះមក ក្រុមយុវជនខ្មែរថាវរៈរបស់ព្រះអង្គ កើត សារ៉ាយ បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ ក្នុងការធ្វើបាតុកម្មដោយសន្តិវិធី សុំឱ្យអាជ្ញាធរដោះលែងមេសហជីពរូបនេះវិញ។ ទោះជាយ៉ាងណា ការប្រមូលផ្តុំគ្នាជាច្រើនលើករបស់ក្រុមយុវជន និងពលរដ្ឋដែលស្រឡាញ់យុត្តិធម៌សង្គមនោះ ត្រូវបានក្រុមសន្តិសុខសាលារាជធានីភ្នំពេញបង្ក្រាបឥតលុះពេល រហូតឈានដល់ការប្រើហិង្សាលើក្រុមអ្នកតវ៉ា និងបៀតបៀនកេរ្តិ៍ខ្មាសក្រុមយុវតីផងដែរ។
ដោយសារមិនចង់ឱ្យអាជ្ញាធរ យកលេសរឿងការពារសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈដើម្បីបំបិទសិទ្ធិពលរដ្ឋនោះ ក្រុមយុវជនចម្រុះគ្នា បានផ្ញើរលិខិតជូនដំណឹងស្តីពីការធ្វើបាតុកម្មដោយសន្តិវិធី នៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យ ចាប់ពីថ្ងៃទី០៧ ដល់ថ្ងៃទី១៥ កញ្ញា។ ក៏ប៉ុន្តែ បាតុកម្មមិនទាន់នឹងកើតមានផង ស្រាប់តែអាជ្ញាធរបានចាប់ព្រះកាយព្រះអង្គ កើត សារ៉ាយ និងលោក មាន ព្រហ្មមុនី ដែលជាអនុប្រធានសមាគមសម្ពន្ធនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែរ ដោយចោទពីបទញុះញង់។ ក្រុមមន្ត្រីសង្ឃ និងអាជ្ញាធរ បានផ្សឹកព្រះភិក្ខុ កើត សារ៉ាយ ភ្លាមៗដោយបង្ខំ និងបញ្ជូនទៅឃុំខ្លួនក្នុងពន្ធនាគារព្រៃស។
ព្រះប្រធានលេខាធិការដ្ឋានគណៈសង្ឃនាយក ព្រះតេជព្រះគុណ ឃឹម សន មានថេរៈដីកាថា ការផ្សឹកនេះ គឺដោយសារព្រះអង្គ កើត សារ៉ាយ ចចេសមិនស្តាប់គណៈសង្ឃ ហើយប្រព្រឹត្តខុសវិន័យត្រង់ប្រការហាមអ្នកបួសចូលរួមធ្វើបាតុកម្ម។
ផ្ទុយពីការអះអាងនេះ ព្រះភិក្ខុ ឡុញ សុខជា មានថេរៈដីកាថា ទង្វើបែបនេះ គឺខុសទាំងពុទ្ធវិន័យ និងច្បាប់រដ្ឋ ហើយបង្ហាញច្បាស់ថា គណៈសង្ឃស្ថិតក្រោមឥទ្ធិពលនយោបាយ។ ព្រះអង្គទាមទារឱ្យអាជ្ញាធរដោះលែងព្រះអង្គ កើត សារ៉ាយ និងផ្តល់នីតិសម្បទាជាសង្ឃដល់ភិក្ខុអង្គនេះវិញជាបន្ទាន់«ការដែលយើងចាប់យកព្រះសង្ឃដែលកំពុងតែមានចេតនា មាននិស្ស័យនៅក្នុងពុទ្ធសាសនា មិនទាន់បានតាំងចិត្តលះបង់ យកទៅផ្សឹក គឺមិនបានដាច់ភេទជាព្រះសង្ឃទេ នៅតែជាព្រះសង្ឃដដែល។ អ៊ីចឹង ត្រូវតែផ្តល់នីតិសម្បទាហ្នឹងមកវិញ ដោយសារតែលោកមិនមានខុសវិន័យរហូតដល់ថ្នាក់ចាប់ផ្សឹកទេ។ លោកអត់បានបរាជិកទេ ទីមួយ។ ទីពីរ យោងតាមច្បាប់រដ្ឋ ក៏មិនមែនទោសព្រហ្មទណ្ឌអ្វីដែរ។ មន្ត្រីសង្ឃ ហើយនិងអាជ្ញាធររដ្ឋត្រូវតែគោរពច្បាប់ដែលស្របតាមបទដ្ឋានគតិយុត្តិអន្តរជាតិ សេចក្តីប្រកាសជាសកលស្តីពីសិទ្ធិមនុស្ស សិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយទាំងអស់ហ្នឹង»។
បច្ចុប្បន្ន ព្រះអង្គ កើត សារ៉ាយ កំពុងជាប់ឃុំក្នុងពន្ធនាគារព្រៃស ជាមួយសកម្មជនជាច្រើននាក់ផ្សេងទៀត ដោយជាប់ចោទពីបទញុះញង់ បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម ដែលប្រឈមនឹងការជាប់ពន្ធនាគាររហូតដល់២ ឆ្នាំ។ ព្រះភិក្ខុដែលធ្លាប់គ្រងស្បង់ចីវរចំនួន១៥ វស្សារូបនេះ ត្រូវអាជ្ញាធរបកស្បង់ចេញ និងតម្រូវឱ្យស្លៀកសម្លៀកបំពាក់អ្នកទោសក្នុងពន្ធនាគារ។
ទោះជាបែបនេះក្តី ព្រះអង្គ កើត សារ៉ាយ មានថេរៈដីកាក្នុងវីដេអូខ្លីមួយថា នៅពេលព្រះអង្គមានសេរីភាពវិញ ព្រះអង្គនឹងបន្តការងារសង្គមដោយមិនរួញរាឡើយ «ខ្ញុំមិនបានភ័យខ្លាចជាមួយនឹងការចាប់ខ្លួននេះនោះទេ ប៉ុន្តែខ្ញុំភ័យខ្លាច ខ្លាចពេលដែលមានជីវិត ប៉ុន្តែទឹកដីរបស់ពួកយើងត្រូវបានបន្តបាត់បង់ជាបន្តទៀត។ សូមបងប្អូនខ្មែរគ្រប់គ្នា កុំសោកសៅធ្វើអ្វី ទឹកភ្នែករបស់អ្នកគ្រប់គ្នា គឺស្រក់គ្រប់គ្រាន់ហើយសម្រាប់ទឹកដីដ៏កម្សត់មួយនេះ។ បើថ្ងៃនេះ ឬថ្ងៃស្អែក ខ្ញុំមានសេរីភាពមកវិញ ខ្ញុំនឹងបន្តកិច្ចការងារនេះដោយមិនរាថយឡើយ»។
ព្រះអង្គ កើត សារ៉ាយ មានបណ្តាំពីរយ៉ាងជាសំខាន់ គឺទីមួយ ព្រះអង្គចង់ឱ្យអ្នកនយោបាយបញ្ឈប់ការទាញយុវជនមកភ្ជាប់នឹងនិន្នាការនយោបាយរបស់ខ្លួន រហូតដល់ធ្វើឱ្យពួកគេភ័យខ្លាចមិនហ៊ានចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហាជាតិ។ ទីពីរ ព្រះអង្គផ្តាំផ្ញើរដល់ពលរដ្ឋខ្មែរទូទៅ កុំបោះបង់ចោលការតស៊ូដើម្បីយុត្តិធម៌សង្គម និងត្រូវធ្វើខ្លួនជាពលរដ្ឋសកម្ម ដើម្បីរួមចំណែកទទួលខុសត្រូវលើជោគវាសនារបស់ជាតិ។ ព្រះអង្គសង្កត់ធ្ងន់ថា កម្ពុជាជាប្រទេសរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់រូប ដូច្នេះមិនអាចឱ្យជនណាម្នាក់មកធ្វើជាម្ចាស់ប្រទេស ឬដឹងខុសត្រូវតែម្នាក់ឯងនោះឡើយ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។