សកម្មជនការពារធនធានធម្មជាតិ រិះគន់រដ្ឋាភិបាលចំពោះការបង្ហាញតួលេខមាសដែលជាទុនបម្រុងរបស់ជាតិ ថា មានដល់ទៅជាង ៣៦តោន។ អ្នករិះគន់ថា របបក្រុងភ្នំពេញ មិនបានបង្ហាញឯកសារភស្តុតាងច្បាស់លាស់ពីចំនួនតួលេខនេះ ខណៈកម្ពុជាបន្តខ្ចីបុលលុយពីបរទេស និងជាប់ជំពាក់បំណុលវ័ណ្ឌក។ ការលើកឡើងនេះ ជាការឆ្លើយតបទៅនឹងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដែលអះអាងថា រដ្ឋាភិបាលមិនមែនអត់មារយាទដូចស្រីកញ្ជើធ្លុះ ក្នុងការគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ចជាតិនោះឡើយ។
ស្ថាបនិកចលនាមាតាធម្មជាតិ លោក អាឡិកហាន់ដ្រូ ហ្គន់សាឡេស ដេវិតសុន (Alejandro Gonzalez Davidson) ហៅកាត់ថា អាឡិច អះអាងថា មាសដែលជាទុនបម្រុងរបស់ជាតិ កំពុងស្ថិតនៅក្នុងភាពមន្ទិលសង្ស័យ ពីចំនួនតួលេខដែលធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា និងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បញ្ចេញរួមគ្នាឱ្យពលរដ្ឋឃើញ ខុសពីចំនួនតួលេខដែលមានក្នុងបញ្ជីមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF)។
លោក អាឡិច ចោទជាចម្ងល់ថា ហេតុអ្វីបានជា ការបង្ហាញតួលេខនេះមានភាពខុសគ្នា? លោកថា ដើម្បីឱ្យសាធារណជនជឿជាក់បាន លុះត្រាតែលោក ហ៊ុន សែន និងធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា បង្ហាញអំណះអំណាង និងភស្តុតាងច្បាស់លាស់ជាជាងសរសេរសារខ្លីនៅលើហ្វ៊េសប៊ុក និងឱ្យធនាគារជាតិ ចេញសេចក្ដីបញ្ជាក់ត្រឹម១ទំព័រ ដើម្បីបន្សាបចម្ងល់សាធារណជននោះ។ ស្ថាបនិកចលនាមាតាធម្មជាតិ រូបនេះថ្លែងថា លោកកំពុងស្វែងរកព័ត៌មានបន្ថែមពីភាគីអន្តរជាតិ ពោលគឺពីរដ្ឋាភិបាលប្រទេសស្វីស និងរដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេស ដើម្បីបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាមានមាសដូចដែលនាយករដ្ឋមន្ត្រីអះអាងថា មានជាង ៣៦តោនមែនឬយ៉ាងណា៖ «អ្វីដែលបានកើតឡើងនៅប្រទេសមួយចំនួនដូចជា អ៊ីរ៉ាក់ និងប្រទេសមួយចំនួននៅមជ្ឈិមបូព៌ា ឃើញថា នៅពេលដែលអ្នកកាន់អំណាចអស់អំណាចដោយសារកត្តាណាមួយ ឃើញមាសរបស់រដ្ឋដែលទុកនៅក្នុងធនាគារជាតិបាត់បង់អស់រលីង ឬក៏បន្ធូរបន្ថយដោយសារអ្នកកាន់អំណាចរត់ចោលស្រុក ក៏យកមាសទៅជាមួយ។ ខ្ញុំថារឿងនេះសំខាន់ណាស់ដែលយើងទាំងអស់គ្នាត្រូវតែតាមដាន ថា តើមាសរបស់រដ្ឋឬមាសរបស់ប្រជាជនខ្មែរទាំងអស់គ្នា មានប៉ុន្មានឬទុកកន្លែងណាឱ្យច្បាស់លាស់ កុំឱ្យថ្ងៃនេះ ៣៦ . ៥ តោន ស្រាប់តែ២ឆ្នាំទៀតលោក ហ៊ុន សែន គាត់អស់អំណាចដោយសារកត្តាណាមួយ ហើយរដ្ឋាភិបាលថ្មីទៅរកមាសនៅអង់គ្លេសនៅស្វីស ឃើញតែមានតែ ៥តោន»។
លោក ហ៊ុន សែន នៅថ្ងៃទី២៣ កក្កដា សរសេរសារបង្ហោះលើហ្វ៊េសប៊ុករបស់លោកថា រយៈពេលចុងក្រោយនេះ មានពលរដ្ឋមួយចំនួនចង់ដឹងអំពីមាសដែលជាទុនបម្រុងរបស់ជាតិ។ លោកថា ការចង់ដឹងមួយចំនួនធំមានភាពសុចរិត ប៉ុន្តែមួយចំនួនតូចជាជនអាក្រក់ដែលកំពុងប្រើប្រាស់ការបាត់បង់ដំណឹងអំពីមាស ដើម្បីវាយប្រហាររដ្ឋាភិបាល ថាចង់បន្លំយកមាសក្នុងពេលមានជំងឺឆ្លងកូវីដ១៩ ព្រោះមិនដែលឮលោកនិយាយអំពីមាស។
លោក ហ៊ុន សែន បានអួតនៅលើហ្វ៊េសប៊ុក ដោយបង្ហាញការពន្យល់ពីលិខិតរបស់ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា ដោយលោកថា ពលរដ្ឋប្រាកដជាយល់ និងអបអរសាទរចំពោះទុនបម្រុងរបស់ជាតិដែលកើនឡើងជាលំដាប់។ លោកបញ្ជាក់ក្នុងសំណេរនោះទៀតថា ប្រហែលមួយឆ្នាំមុន លោកធ្លាប់ប្រកាសថា មាសរបស់កម្ពុជាមាន៣០តោន តែតាមតួលេខថ្មីនេះ បានកើនដល់៣៦.៥តោនឯណោះ។
ព្រមគ្នាក្នុងថ្ងៃដដែល ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា ក៏បានចេញសេចក្ដីបញ្ជាក់មួយដែរថា បច្ចុប្បន្នទុនបម្រុងអន្តរជាតិរបស់កម្ពុជាគិតត្រឹមចុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២០ មានចំនួន ១៩.៥ ប៊ីលានដុល្លារ។ ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាអះអាងថា ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា រក្សាមាស ៣៦.៥តោន ដែលក្នុងនោះរួមមាន មាសដែលជាកេរ្តិ៍មរតកតាំងពីមុនសម័យសង្គ្រាមមានចំនួន១២.៤ តោន ដែលកំពុងរក្សាទុកនៅប្រទេសស្វីស (Switzerland) មាសចំនួន១៤.១តោន កំពុងវិនិយោគនៅធនាគារកណ្ដាលអង់គ្លេស និងមាសចំនួន១០តោន ត្រូវបានរក្សាទុកនៅក្នុងកម្ពុជា។
ការចេញផ្សាយបញ្ជាក់ពីតួលេខពីរឿងមាសនេះ គឺធ្វើឡើង១ថ្ងៃ ហាក់ជាការឆ្លើយតបទៅនឹងស្ថាបនិកចលនាមាតាធម្មជាតិ លោក អាឡិច ដែលបានបង្ហោះចម្ងល់នៅលើហ្វ៊េសប៊ុកលោកចោទសួរចំៗ ទៅលោក ហ៊ុន សែន ជុំវិញការបាត់ដំណឹងអំពីមាសនៅកម្ពុជា ហើយមានអ្នកចែករំលែកនិងស៊ែរ (Share) រាប់រយនាក់។
លោក អាឡិច យល់ថា តាមដែលលោកតាមដានពីភាពមិនប្រក្រតីនៃការនាំចូលមាសសុទ្ធរាប់សិបតោនចូលកម្ពុជា រឿងនេះអាចពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើលាងលុយកខ្វក់។ លោកយល់ថា កន្លងមកកម្ពុជាទំនងមិនបានរាយការណ៍ទៅស្ថាប័នអន្តរជាតិ រួមទាំងមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) ថា ខ្លួនមានមាស៣០ តោននោះទេ ដែលក្នុងបញ្ជីឃើញមានសេចក្ដីរាយការណ៍ថា មានមាសត្រឹមតែ ១២.៤ តោនប៉ុណ្ណោះ។ លោកថាភាពខុសគ្នានេះ មានរហូតដល់ទៅជាង១៧.៥ តោន ដែលមានតម្លៃដល់ទៅប្រមាណ ១ពាន់លានដុល្លារ។
បើទោះជាលោក ហ៊ុន សែន និងធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា បច្ចុប្បន្នប្រកាសថា មានមាសសរុប៣៦.៥ តោនក្ដី ប៉ុន្តែកាលពីថ្ងៃទី៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៩ ក្នុងពិធីចែកសញ្ញាប័ត្រឱ្យនិស្សិត នៅរាជធានីភ្នំពេញ លោក ហ៊ុន សែន ប្រកាសថា កម្ពុជាមានមាស៣០តោន ក្នុងនោះ៣តោន រក្សាទុកនៅកម្ពុជា តែនៅពេលនេះ បែរជាលោកថា មាសរក្សាទុកនៅកម្ពុជាដល់ទៅ១០តោនទៅវិញ៖ «មាសមរតកដើមដែលតម្កល់នៅស្វីស ដែលគេប្រគល់ឱ្យមកវិញ ចំនួន១២តោន ដែលធនាគារជាតិទិញហើយទុកនៅប្រទេសអង់គ្លេស ទីក្រុងឡុងដ៍ ១៥តោន និងមាសដែលធនាគារជាតិតម្កល់ទុកនៅទីក្រុងភ្នំពេញ ៣តោនអ៊ីចឹង វាមាន៣០តោន។ តែអាហ្នឹងវាតិចតួចទេ បើគិតជាប្រាក់ដែលយើងមានតាំងពីប្រាក់បម្រុងសូន្យដុល្លារ រហូតទៅដល់១៥ពាន់លានយើងអត់ប៉ះពាល់ទេ»។
បើទោះជាលោក ហ៊ុន សែន អួតអាងថា កម្ពុជាមានកំណើនទុនបម្រុង និងមាសទាំងនេះក៏ដោយមួយរយៈចុងក្រោយនេះ កម្ពុជាបានខ្ចីបុលលុយពីអន្តរជាតិជាបន្តបន្ទាប់ ជាជាងយកទុនបម្រុងទាំងនេះមកប្រើ។ ជាក់ស្ដែង កម្ពុជាទើបបានខ្ចីលុយពីធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី (ADB) ដល់ទៅ២៥០លានដុល្លារ និងធនាគារពិភពលោក (World Bank) ចំនួន១រយលានដុល្លារ ដើម្បីយកមកស្រោចស្រង់សេដ្ឋកិច្ចដោយសារវិបត្តិជំងឺកូវីដ១៩ និងយកទៅកសាងផ្លូវថ្នល់ជនបទ។
អ្នកជំនាញ សង្ស័យថា ទុនបម្រុងអន្តរជាតិ ឬមាសទាំងនេះ អាចកំពុងស្ថិតក្នុងដៃរបស់បុគ្គលមានអំណាចទើបបានជារដ្ឋាភិបាលទៅខ្ចីបុលលុយពីបរទេស ហើយមិនហ៊ានយកលុយបម្រុងទាំងនេះមកប្រើដើម្បីដោះស្រាយជួយពលរដ្ឋក្រីក្ររងគ្រោះ ដោយសារតែវិបត្តិជំងឺកូវីដ១៩ ខណៈរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន សែន ហ៊ានចំណាយថវិកាតែបន្តិចបន្តួចគឺតែជាង ១ពាន់លានដុល្លារ សម្រាប់ដោះស្រាយវិបត្តិនេះ ហើយថវិកាចំណាយលម្អិតនោះទៀតសោត ក៏នៅមានភាពស្រពិចស្រពិលនៅឡើយ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។