ក្រុមសង្គមស៊ីវិលជិត ៤០ (៣៦) អង្គការ និងសមាគម ចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមគ្នា នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែ កញ្ញា ដោយស្នើឲ្យអាជ្ញាធរ ដោះលែងសកម្មជន និងបញ្ឈប់ការបង្ក្រាបមកលើក្រុមយុវជន។ សំណើនេះធ្វើឡើង ក្រោយអាជ្ញាធរ នៃរបបក្រុងភ្នំពេញ បង្កើនការបង្ក្រាប និងចាប់ខ្លួនសកម្មជន និងក្រុមយុវជន ដែលតវ៉ាដោយសន្តិវិធី ចំពោះបញ្ហាអយុត្តិធម៌សង្គម និងបរិស្ថាន។
ក្រុមសង្គមស៊ីវិល ៣៦ បង្ហាញការសោកស្ដាយ ជុំវិញការចាប់ខ្លួនសកម្មជនជាយុវជនក្មេងៗចំនួន ៧ នាក់ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ ហើយសូមអំពាវនាវឲ្យអាជ្ញាធរទម្លាក់ចោលរាល់បទចោទប្រកាន់ទាំងអស់ មកលើយុវជនទាំងអស់នោះ។
យុវជនទាំងអស់នោះ រួមមាន សមាជិកក្រុមយុវជនខ្មែរថាវៈ លោក ថា ឡាវី ដែលត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួន នៅពេលដែលលោកបំរុងចេញពីរ៉ឺម៉កកង់បី ដើរទៅកាន់ទីលានប្រជាធិបតេយ្យ ដើម្បីចូលរួមតវ៉ាដោយអហិង្សា អំពាវនាវសូមឱ្យមានការដោះលែងមេដឹកនាំសហជីព លោក រ៉ុង ឈុន ។ សមាជិកក្រុមយុវជនខ្មែរថាវៈ ម្នាក់ទៀត កញ្ញា អេង ម៉ាឡៃ (ហៅ សូ មេត្តា) ត្រូវបាននគរបាលតាមដាន ក្រោយពីចូលរួមតវ៉ាអហិង្សា ហើយត្រូវបានចាប់ខ្លួន ក្រោយពេលដែលកញ្ញា ចាកចេញពីការិយាល័យឧត្តមស្នងការនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ទទួលបន្ទុកផ្នែកសិទិ្ធមនុស្ស (UNOHCHR)។
យុវជនចំនួន ៣នាក់ទៀត រួមមានកញ្ញា ឡុង គន្ធា កញ្ញា ភួន កែវរស្មី និងលោក ថុន រដ្ឋា ត្រូវបាននគរបាលចាប់ខ្លួន កាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី៣ ខែកញ្ញា នៅពេលដែលអ្នកទាំងបី គ្រោងនឹងរៀបចំយុទ្ធនាការមួយ ដែលយុវនារីម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកទាំងបី នឹងដើរចេញពីវត្តភ្នំឆ្ពោះទៅកាន់គេហដ្ឋានរបស់លោក ហ៊ុន សែន នៅក្បែរវិមានឯករាជ្យ ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយអំពីបញ្ហានៃការចាក់ដីលុបបឹងតាមោក។ តុលាការចោទប្រកាន់ពួកគាត់ពីបទ ញុះញង់ឱ្យប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋជាអាទិ៍ ឬញុះញង់ឱ្យមានភាពវឹកវរដល់សង្គម។
ចំណែកឯព្រះសង្ឃ ជាសកម្មជនយុវជន ព្រះនាម កើត សារាយ និងអនុប្រធានសមាគមសម្ព័ន្ធនិស្សិតបញ្ញាវ័ន្តខ្មែរ លោក មាន ព្រហ្មមុន្នី ក៏ត្រូវបាននគរបាលចាប់ខ្លួន ពាក់ព័ន្ធនឹងគម្រោងប្រមូលផ្តុំគ្នាតវ៉ាអហិង្សានៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យ ដើម្បីអំពាវនាវសុំឱ្យមានការដោះលែងអ្នកដែលត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ និងឃុំខ្លួន រួមានប្រធានសហជីព លោក រ៉ុង ឈុន ប្រធានគណបក្សខ្មែរឈ្នះ លោក សួង សុភ័ណ្ឌ និងសមាជិកក្រុមយុវជនខ្មែរថាវរៈ លោក ហ៊ុន វណ្ណៈ និងអ្នកនាង ឈឿន ដារ៉ាវី។
នគរបាល ក៏បានចាប់ខ្លួនយុវជននៅខេត្តសៀមរាប អាយុ ២២ ឆ្នាំ ម្នាក់ ឈ្មោះ គា សុគន្ធ ដែលជាអ្នកនិពន្ធបទចម្រៀងរ៉ែប កាលពីថ្ងៃសុក្រ ទី៤ ខែកញ្ញា។ លោក ត្រូវបានតុលាការចោទប្រកាន់នៅថ្ងៃបន្ទាប់ ពីបទញុះញង់ ពាក់ព័ន្ធនឹងបទចម្រៀងរ៉េបមួយបទ ដែលលោកបាននិពន្ធ ហើយផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈ នៅលើគេហទំព័របណ្តាញសង្គម យូធូប កាលពី ៤ខែមុន ដែលមានចំណងជើងថា៖ " ដីខ្មែរ"។ បទចម្រៀងនេះ រៀបរាប់អំពីកង្វល់របស់យុវជន ជុំវិញបញ្ហាព្រំដែន និងមានអ្នកចុចមើលយ៉ាងច្រើន។
មុននឹងការចាប់ខ្លួនទាំងនេះ កាលពីខែ សីហា មានមនុស្សចំនួន ៦នាក់ ផ្សេងទៀត ក៏ត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួន និងចោទប្រកាន់ពីបទញុះញង់ និងឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្ន ពាក់ព័ន្ធនឹងការអំពាវនាវសុំឱ្យមានការដោះលែង លោក រ៉ុង ឈុនដែរ។ អ្នកទាំងនោះ រួមមាន លោក ជុំ ពុទ្ធី លោក ឈួ ផេង កញ្ញា ស កណិកា អ្នកនាង ឈឿន ដារ៉ាវី និងលោក ហ៊ុន វណ្ណៈ និងប្រធានគណបក្សខ្មែរឈ្នះ លោក សួង សុភ័ណ្ឌ។
ជារួមគិតពីចុងខែ កក្កដា ដល់ថ្ងៃទី ០៩ ខែ កញ្ញា ត្រឹមរយៈពេល ១០ ថ្ងៃនេះ អាជ្ញាធរបានចាប់មនុស្ស ១៦ នាក់ហើយ ដោយចោទប្រកាន់ពីបទចោទស្រដៀងៗគ្នា។
ការចាប់ខ្លួនទាំងទាំងនេះ រងការរិះគន់ជុំទិសពីយុវជន អ្នកឃ្លាំមើលសង្គម មន្រ្តីឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ពីអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ និងពីរដ្ឋាភិបាលប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យសេរី។
ប្រធានក្រុមអ្នកវិភាគវ័យក្មេង កញ្ញា លី ស្រីស្រស់ សរសេរសារលើគណនីហ្វេសប៊ុករបស់កញ្ញា ថាបើសិនគ្រាន់តែការធ្វើបាតុកម្ម និងការតវ៉ាដោយសន្តិវិធី អាចរាប់ថាជាការធ្វើបដិវត្តន៍ដែរនោះ នោះយើងមិនចាំបាច់និយាយពីប្រជាធិបតេយ្យអ្វីនោះទេ។ កញ្ញាបន្ថែមថា ធំៗអស់ហើយ អាយុក៏ច្រើន រៀនក៏បានច្រើន អ្នកខ្លះមានទាំងអនុបណ្ឌិត បណ្ឌិត ហើយបទពិសោធន៍ធ្វើការងាររដ្ឋក៏មិនតិចឆ្នាំនោះដែរ រីឯចំណេះដឹងប្រវត្តិសាស្រ្តក៏សមរម្យ តើពេលណាបានអស់លោកអ្នកឈប់លាបពណ៌ពលរដ្ឋខ្លួនឯង?
អ្នកវិភាគឯករាជ្យ លោកបណ្ឌិត ឡៅ ម៉ុងហៃឯណោះវិញ ក៏ប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុក ដើម្បីបញ្ចេញមតិរិះគន់ជុំវិញរឿងនេះដែរ។ លោកដកស្រង់សម្តីរបស់ទស្សនៈវិទូអង់គ្លេសលោក ចន ស្ទួតមៀល (John Stuart Mill) មកដាស់តឿនក្រើនរម្លឹកអាជ្ញាធរដែលរារាំងយុវជនថា “ហាមឃាត់ បង្ក្រាប ចាប់ដាក់គុក យុវជននិងពលរដ្ឋឯទៀត មិនឲ្យប្រើប្រាស់បាននូវសិទ្ធិចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងជីវភាពនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច និងវប្បធម៌របស់ប្រទេសជាតិ ដូចមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ គឺសម្លាប់សេចក្តីស្នេហាជាតិរបស់ពួកគេហើយ។ លោកបន្ថែមថា មនុស្សបើគេមិនឲ្យធ្វើអ្វីសោះសម្រាប់ប្រទេសគាត់ទេ មនុស្សនោះនឹងមិនស្រឡាញ់ប្រទេសគាត់នោះដែរ។ បើធ្វើតែរបៀបនេះ នឹងអាចនៅសល់តែអ្នកស្នេហាជាតិតែម្នាក់គត់យ៉ាងច្រើន គឺមេដឹកនាំផ្តាច់ការនោះឯង។
ចំណែកឯអ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្សប្រចាំកម្ពុជា អ្នកស្រី រ៉ូណា ស្មីត (Rhona Smith) និងអ្នករាយការណ៍ពិសេស ទទួលបន្ទុកផ្នែកអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សអ្នកស្រី ម៉ារី ឡល័រ (Mary Lawlor) សុទ្ធតែបង្ហាញអំពីកង្វល់ជុំវិញការចាប់ខ្លួនទាំងនេះដែរ។
អ្នកស្រី រ៉ូណា ស្មីត រម្លឹកអាជ្ញាធរកម្ពុជា អំពីកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវធានាឱ្យបាននូវការគោរព និងការពារសិទ្ធិទាំងនេះ ព្រមទាំងបង្កើតបរិយាកាសដែលពលរដ្ឋគ្រប់រូបអាចអនុវត្តសិទ្ធិទាំងនេះបាន។
អ្នកស្រី ម៉ារី ឡល័រ (Mary Lawlor) ឯណោះ បង្ហាញអំពីការតាមឃ្លាំមើលយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ ចំពោះបញ្ហាដែលកំពុងកើតឡើងនៅកម្ពុជា ជាពិសេសមួយរយៈពេលចុងក្រោយនេះ។
ប៉ុន្តែ ក្រសួងមហាផ្ទៃវិញ ចាត់ទុកសកម្មភាពរបស់ក្រុមយុវជនខ្មែរថាវរៈ និងយុវជនចលនាមាតាធម្មជាតិ ថាខុសច្បាប់ និងចោទថាធ្វើសកម្មភាពក្រោមរូបភាព ដែលមានអង្គការចាត់តាំងច្បាស់លាស់។ ក្រសួងមហាផ្ទៃ ថែមទាំងគម្រាមចាប់មនុស្សបន្ថែមទៀត។
អ្នកស្រី ម៉ារី ឡល័រ (Mary Lawlor) ចាត់ទុកសាររបស់អាជ្ញាធរ ថាជាការលាបពណ៌សកម្មភាពក្រុមយុវជនទាំងនោះ។ អ្នកស្រីព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង ដែលអាជ្ញាធរកម្ពុជាធ្វើដូច្នេះ។
ក្រុមសង្គមស៊ីវិលទាំង ៣៦ ព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង អំពីការប្រើប្រាស់បទល្មើសញុះញង់ ដោយអាជ្ញាធរ ដើម្បីបំបិទសិទិ្ធសេរីភាពរបស់ពលរដ្ឋក្នុងការបញ្ចេញមតិ និងចូលរួមក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាសង្គម។ ពួកគាត់អំពាវនាវ ឱ្យអាជ្ញាធរទំលាក់ចោលបទចោទប្រកាន់ទាំងនោះ និងបញ្ឈប់ការបំភិតបំភ័យ និងបង្ក្រាបលើក្រុមយុវជនដែលជាសកម្មជនសិទិ្ធមនុស្ស និងបរិស្ថានតទៅទៀត ហើយអាជ្ញាធរត្រូវធានា នូវការគោរពសិទិ្ធសេរីភាពជាមូលដ្ឋានរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ក្នុងការតស៊ូមតិដោយអហិង្សា ដើម្បីសិទិ្ធរបស់អ្នកទាំងនោះ ក្រុមគ្រួសាររបស់ពួកគេ និងសហគមន៍ដែលអ្នកទាំងនោះរស់នៅ ដែលសិទ្ធិទាំងនេះ មានធានាក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។