អ្នកវិភាគ លើកឡើងថា ក្រុមហ៊ុនចិនមួយចំនួនដែលរកស៊ីនៅកម្ពុជា ភាគច្រើនបានរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស ធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរបាត់បង់ដីធ្លី និងផ្ទះសម្បែង ប៉ុន្តែមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលបានថ្លែងការពារថា ក្រុមហ៊ុនចិនទាំងនោះបានគោរពច្បាប់ត្រឹមត្រូវ។
អ្នកវិភាគសង្គមលោក បណ្ឌិត មាស នី អះអាងថា ការវិនិយោគរបស់ក្រុមហ៊ុនចិនមួយចំនួននៅកម្ពុជា មិនមានការសិក្សាឲ្យបានស៊ីជម្រៅទេ ជាពិសេសផលប៉ះពាល់មកលើពលរដ្ឋខ្មែរដែលរស់នៅក្បែរតំបន់ដែលចិន កំពុងវិនិយោគ រហូតដល់មានការតវ៉ាជាញឹកញាប់។
លោកថា លោកមិនជំទាស់នឹងវត្តមានរបស់អ្នកវិនិយោគនៅកម្ពុជាទេ ប៉ុន្តែខាងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាហាក់បីដូចជាពុំមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ ក្នុងការគ្រប់គ្រងអ្នកវិនិយោគទុនមិនពីប្រទេសចិន។ លោកបញ្ជាក់ថា ភាពចន្លោះប្រហោងនេះហើយបានបង្កឲ្យក្រុមហ៊ុនមួយចំនួនរបស់ចិនមិនខ្វល់ពីបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស៖ «យើងមើលដូចជាក្រុមហ៊ុនចិននៅបុទុមសាគរ កន្លែងកំពុងផែទឹកជ្រៅរបស់ក្រុមហ៊ុនយូឌីជី (UDG) ហ្នឹងក៏ យើងឃើញមានថា ទំនាស់ជាមួយប្រជាពលរដ្ឋក៏មិនទាន់ឃើញមានចប់នៅឡើយ។ នៅខាងកំពង់សោម យើងឃើញថា មានបញ្ហាច្រើនដែរ។ នៅភ្នំពេញ ក៏នៅតែមានការបណ្តេញចេញ ពីព្រោះការបណ្តេញចេញពីលំនៅឋាន ក៏មាន។ បើយើងទៅមើលទៅតាមតំបន់ខេត្តវិញ ក៏មានក្រុមហ៊ុនចិនខ្លះ ធ្វើការវិនិយោគទៅលើដីដែលមានផលប៉ះពាល់ដីពលរដ្ឋហ្នឹង ក៏មិនទាន់បានដោះស្រាយផងដែរ»។
គេហទំព័ររបស់ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជាបានឲ្យដឹងថា ប្រទេសចិនគឺជាប្រទេសស្ថិតនៅក្នុងលំដាប់កំពូលគេ ក្នុងចំណោមបណ្ដាប្រទេសនានាដែលបានមកបណ្ដាក់ទុននៅកម្ពុជា។ គម្រោងវិនិយោគមកពីប្រទេសចិនស្មើនឹង ៣៥ភាគរយ នៃគម្រោងវិនិយោគមកពីបរទេសសរុបចាប់ពីឆ្នាំ ២០១៦ដល់ឆ្នាំ ២០១៩ កន្លងទៅនេះ។
ប្រទេសចិនបានវិនិយោគចំនួន ៧,៩ពាន់លានដុល្លារអាមេរិកក្នុងចំណោមគម្រោងវិនិយោគបរទេសសរុបចំនួន ២២ពាន់លានដុល្លារសម្រាប់កម្ពុជា។ ចំណែកអ្នកឃ្លាំមើលផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍សង្គមលោក បណ្ឌិត សេង សារី ក៏អង្កេតឃើញថា ក្រុមហ៊ុនចិនដែលមករកស៊ីនៅកម្ពុជា ក្នុងបីវិស័យ រួមមានវិស័យវាយនភណ្ឌ កាស៊ីណូ និងកសិកម្ម។ ការវិនិយោគលើវិស័យទាំងនោះគេ សង្កេតឃើញថា មានការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស៖ «ក្រុមហ៊ុនចិនមួយចំនួន យើងទទួលស្គាល់ថា មិនសូវជាផ្តល់នៅ ការគោរពនៅសិទ្ធិមនុស្ស ឬក៏មិនផ្ដល់លក្ខខណ្ឌការងារមួយចំនួនធំ ហើយអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលក៏ធ្លាប់រិះគន់រឿងហ្នឹងច្រើនដែរ។ មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះក៏យើងឃើញថា ក៏នៅតែមានការតវ៉ា ជាដើម»។
របាយការណ៍សហជីពកម្មករឲ្យដឹងថា ស្ទើរតែគ្រប់រោងចក្រដែលគ្រប់គ្រងដោយជនជាតិចិន តម្រូវឲ្យក្រុមកម្មករធ្វើការថែមម៉ោងឲ្យបានច្រើន បង្ខំអោយក្រុមកម្មករធ្វើការហួសកម្លាំង ជេរប្រមាថ និងបញ្ឈប់កម្មករ មេដឹកនាំសហជីពដោយគ្មានហេតុផល ប្រសិនណាបើមានពួកគេហ៊ានចេញមុខការពារផលប្រយោជន៍ដល់ក្រុមកម្មករ។
ប្រធានសហភាពការងារកម្ពុជាលោក អាត់ ធន់ មានប្រសាសន៍ថា ក្រុមហ៊ុនចិនភាគច្រើនមិនគោរពលក្ខខណ្ឌការងារ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងក្រុមហ៊ុនផ្សេងៗទៀត។
លោកបញ្ជាក់ថា កន្លងមកក្រុមហ៊ុនរោងចក្រកាត់ដេរសំលៀកបំពាក់ដែលគ្រប់គ្រងដោយជនជាតិចិន តែងតែបញ្ឈប់មេដឹកនាំសហជីព បណ្ដេញកម្មករដោយគ្មានហេតុផល និងកេងប្រវ័ញ្ចកម្លាំងពលកម្មរបស់ក្រុមកម្មករ ដែលបណ្ដាលអោយមានការផ្ទះការតវ៉ា ដើម្បីទាមទារលក្ខខណ្ឌការងារជាញឹកញាប់។
លោកនិយាយថា មូលហេតុដែលជនជាតិចិនមិនសូវគោរពលក្ខខណ្ឌការងារដោយសារតែពួកគេអាងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានជាខ្នងបង្អែក តែងតែជួយការពារក្រុមហ៊ុនទាំងនោះនៅពេលមានផ្ទុះការតវ៉ាម្តងៗ៖ «ខ្ញុំ មិនដឹងថា វប្បធម៌នៅក្នុងប្រទេសកុម្មុយនិស្ត និងប្រទេសសេរី យ៉ាងម៉េច ប៉ុន្តែគឺហាក់បីដូចជាមិនសូវមានអ្នកខ្លាចច្បាប់អីទេ។ ភាគច្រើនបើកាលណាមានរឿងអីទៅគឺគេត្រូវពឹងពាក់រាជការ ដើម្បីដោះស្រាយ។ ដូចថាមានរឿងអីគេ ច្រើនតែមិនសូវដោះស្រាយជាមួយកម្មករទេ។ បើមើលពីជនជាតិផ្សេងៗ គេរកវិធីដោះស្រាយច្រើនជាង»។
ទាក់ទងនឹងការលើកឡើងរបស់មន្ត្រី សហជីព និងអ្នកវិភាគនេះ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលលោក ផៃ ស៊ីផាន បញ្ជាក់ថា ការលើកឡើងរបស់អ្នកវិភាគ និងមន្ត្រីសហជីពគឺជារឿងនយោបាយ ដើម្បីបន្ទាបកិត្តិយសគណបក្សគ្រប់គ្រងអំណាចប៉ុណ្ណោះ។
លោកបញ្ជាក់ថា ក្រុមហ៊ុនចិនទាំងអស់ដែលមកវិនិយោគនៅកម្ពុជាប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលរកឃើញថា បានរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស បរិស្ថាន ដីធ្លីរបស់ពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិការងាររបស់កម្មករ នោះរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នឹងចាត់វិធានការតាមច្បាប់។ ប៉ុន្តែកន្លែងមកក្រុមហ៊ុនចិនទាំងនោះគោរពច្បាប់ត្រឹមត្រូវ៖ «បើសិនជារំលោភសិទ្ធិការងាររបស់កម្មករ គឺកម្មករអាចប្ដឹង ហើយអ្នកចុះអធិការកិច្ចនឹងចាត់វិធានការ។ ពីព្រោះអ្នកមកវិនិយោគ មិនមែនមានសេចក្ដីថា មានសិទ្ធិ រហូតដល់មិនគោរពច្បាប់រដ្ឋ ឯណា គឺមិនមែនទេ។ អ្នកដែលលើកឡើង ហ្នឹងគ្រាន់តែជានិន្នាការ នយោបាយទេ។ ការវិនិយោគនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា គឺស្ថិតនៅក្រោមអំណាចច្បាប់របស់កម្ពុជា»។
អាស៊ីសេរីបានព្យាយាមទាក់ទងប្រធានសមាគមខ្មែរចិន ប្រចាំនៅកម្ពុជាលោក ពុង ឃាវសែ តែត្រូវជំនួយការរបស់លោកនិយាយថា លោកកំពុងជាប់រវល់។
មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលបានលើកឡើងថា ទីណាមានក្រុមហ៊ុនចិនវិនិយោគ ទីនោះជួបប្រទះនៅការ រំលោភសិទ្ធិមនុស្ស និងការបណ្ដេញប្រជាពលរដ្ឋចេញពីលំនៅឋាន ហើយទាមទារឲ្យរបបក្រុងភ្នំពេញពិចារណាឡើងវិញ ចំពោះក្រុមហ៊ុនវិនិយោគរបស់ប្រទេសចិននៅកម្ពុជា៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។