អង្គការតម្លាភាពកម្ពុជារកឃើញថាពលរដ្ឋខ្មែរជាយុវជនភាគច្រើនមិនខ្វល់រឿងនយោបាយ ដោយសារតែការរឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាពដែលបញ្ហានេះធ្វើពលរដ្ឋអសកម្មក្នុងចូលរួមការអភិវឌ្ឍជាតិ។មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលជំរុញដល់រដ្ឋាភិបាលទទួលយកអនុសាសន៍នៅក្នុងរបាយការណ៍នេះទៅពិនិត្យដោះស្រាយដោយបើកលំហសេរីភាពពលរដ្ឋ និងស្ដារប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញ។
អង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា(TI) បានចេញរបាយការណ៍ស្រាវជ្រាវមួយទាក់ទងការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងការចូលរួមផ្នែកនយោបាយដោយរកឃើញថា យុវជនខ្មែរ ៨២ ភាគរយ មិនចាប់អារម្មណ៍ទាល់តែសោះលើកិច្ចការនយោបាយ ហើយយុវជនតែ ១៧ ភាគរយប៉ុណ្ណោះ ចាប់អារម្មណ៍លើកិច្ចការនយោបាយដែលភាគច្រើនជាបុរសទទួលបានការអប់រំខ្ពស់នៅទីប្រជុំជន និងមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ក្នុងគ្រួសារថែមទៀត។ចំណែកប្រជាពលរដ្ឋដែលជាយុវជនប្រមាណជាងពាក់កណ្ដាលនៃចំនួនសរុបចូលរួមក្នុងការស្ទង់មតិនេះ មិនបានយល់ដឹងពីសិទ្ធិជាមូលដ្ឋានចូលរួមក្នុងអភិបាលកិច្ចបែបប្រជាធិបតេយ្យនោះទេ។
របាយការណ៍ស្រាវជ្រាវរបស់អង្គការតម្លាភាពកម្ពុជានេះ កើតចេញពីការស្ទង់មតិតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រលើយុវជនចំនួន ១ពាន់ ៦រយ (១.៦០០) នាក់មានអាយុចន្លោះ១៨ដល់៣៥ឆ្នាំ ដែលលទ្ធផលនេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីការយល់ដឹងរបស់យុវជនទូទាំងប្រទេសទៅលើវិស័យនយោបាយ សង្គមផ្សេងៗ។
ប្រធានអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជាលោក ប៉ិច ពិសី ប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរីនៅថ្ងៃទី០២ ខែមីនាថា យុវជនភាគច្រើនយល់ដឹងលើវិស័យទាំងនោះ រួមទាំងផលប៉ះពាល់អំពើពុករលួយទៅលើពួកគេ គ្រួសារ និងសង្គមដែរ។ ប៉ុន្តែលោកថា ទោះបីពួកគេ មានចំណេះដឹងក្នុងរឿងនេះក្ដី ក៏ពួកគេមិនចង់ចូលរួម ឬមិនខ្វល់ចូលរួមក្នុងការលើកកម្ពស់កិច្ចការងារសង្គម នយោបាយដែលរសើបនោះទេ។
លោក ប៉ិច ពិសី៖ «យុវជនរបស់យើង បើសិនគ្មានការត្រិះរិះពិចារណា ហើយការជជែកពិភាក្សាបញ្ចេញមតិដោយសេរីទេ ពួកគាត់នឹងបាត់បង់ការលូតលាស់ផ្នែកស្មារតី បញ្ញា ហើយសតិសម្បជញ្ញៈរបស់ពួកគាត់នឹងចុះខ្សោយ»។
របាយការណ៍អង្គការតម្លាភាពកម្ពុជាក៏បានបង្ហាញពីឧបសគ្គដែលអាចជាកត្តារារាំងការចូលរួមរបស់យុវជន ព្រមទាំងចំណាប់អារម្មណ៍ទូទៅជុំវិញបញ្ហានយោបាយផងដែរ។
មូលហេតុដែលយុវជនជាង ៨២ ភាគរយ មិនខ្វល់រឿងនយោបាយ និងសង្គម ដោយសារការភ័យខ្លាចមកពីការរឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញមតិ ការបិទសិទ្ធិជជែករឿងសង្គម នយោបាយ នៅតាមសាលារៀន សាកលវិទ្យាល័យ បរិយាកាសសង្គមមិនបានបើកឱកាសដល់ពួកគេ។ លើសពីនេះ ករណីចាប់ខ្លួន ចោទប្រកាន់ដាក់ពន្ធនាគារលើអ្នកបញ្ចេញមតិកន្លងមក បានធ្វើឱ្យពួកគេលែងចង់ដឹងឮរឿងទាំងនេះ រួមទាំងខ្វះសារព័ត៌មានឯករាជ្យផ្ដល់ព័ត៌មានទាក់ទងពីបញ្ហាសង្គមសេដ្ឋកិច្ចក៏ជាដើមហេតុដែរ។
លោក ប៉ិច ពិសី ថា ការរកឃើញនេះ ជារឿងគួរឱ្យបារម្ភសម្រាប់អនាគតរបស់ជាតិទាំងមូល ពីព្រោះប្រទេសជាតិនឹងទន់ខ្សោយ បើសិនពលរដ្ឋជាង ៨២ ភាគរយ ឬ ៤នាក់ ក្នុងចំណោម ៥នាក់ មិនខ្វល់រឿងនយោបាយនោះ។ លោកបារម្ភថា ការបិទសិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញមតិ ធ្វើឱ្យយុវជនបាត់បង់ការត្រិះរិះពិចារណាបែបស៊ីជម្រៅ ការពិភាក្សាបង្កើតគំនិតថ្មីៗក្នុងការដឹកនាំ ប្រកបមុខរបរនៅក្នុងសង្គម និងប្រកួតប្រជែងផ្នែកធុរកិច្ច បច្ចេកវិទ្យានៅក្នុងតំបន់ និងពិភពលោក។
លោក ប៉ិច ពិសី៖«រដ្ឋាភិបាលគួរតែបើកសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ សិទ្ធិសេរីភាពក្នុងជជែកពិភាក្សាទៅលើកិច្ចការសង្គមជាតិ នយោបាយ កិច្ចការដែលជាក្ដីព្រួយបារម្ភរបស់យុវជននៅតាមសាលា នៅតាមសកលវិទ្យាល័យវិញ ដើម្បីឱ្យពួកគាត់ចាប់ផ្ដើមប្រើប្រាស់នូវចំណេះដឹង ការត្រិះរិះពិចារណា ពីព្រោះបញ្ហានេះជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការរីកចម្រើនលូតលាស់បញ្ញាស្មារតីដទៃទៀត»។
វិទ្យុអាស៊ីសេរីមិនអាចទាក់ទងប្រធានអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលលោក ប៉ែន បូណា ដើម្បីឆ្លើយតបរឿងនេះបានទេនៅថ្ងៃទី០២ ខែមីនា។ ចំណែកអ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សរដ្ឋាភិបាលលោក ប៉ា ប៉ុណ្ណោរ៉ាដា និងអ្នកនាំពាក្យក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា អ្នកស្រី ឃួន វិច្ឆិកា ក៏មិនអាចទាក់ទងបានដែរ។
ជុំវិញរឿងនេះ ប្រធានសមាគមសម្ព័ន្ធនិស្សិតបញ្ញវន្តខ្មែរលោក កើត សារ៉ាយ លើកឡើងថា របាយការណ៍អង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា ឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីស្ថានភាពពិតរបស់យុវជនបច្ចុប្បន្ន ដែលពួកគេមិនហ៊ានចូលសកម្មភាពនៅសង្គម។ លោកយល់ថា បើសិនលំហនៃសិទ្ធិចូលរួមនៅតែរឹតត្បិត ហើយពលរដ្ឋមិនចាប់អារម្មណ៍ក្នុងរឿងនយោបាយទៀតនោះ ការសម្រេចចិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាលមិនអាចឈរលើផលប្រយោជន៍របស់ប្រជាពលរដ្ឋជាធំនោះទេ។
លោក កើត សារ៉ាយ៖ «នៅពេលយុវជនចេញតែងតែរងនូវការរារាំង ហាមឃាត់ ហៅទៅស្ដីបន្ទោស ឱ្យឪពុកម្ដាយហៅទៅរករឿង បើសាលារៀនវិញសាលាត្រូវហៅនិស្សិតហ្នឹងទៅស្ដីបន្ទោសជាដើម ហើយការអនុវត្តបែបនេះហើយ ធ្វើឱ្យយុវជនចាប់ផ្ដើមនិយាយរឿងនយោបាយ គិតរឿងគុកច្រវាក់ រឿងលំបាក រឿងមិនសប្បាយចិត្តដែលធ្វើឱ្យយុវជនខ្វល់រឿងកិច្ចការនយោបាយ»។
ស្រដៀងគ្នានេះដែរ ប្រធានសមាគមបណ្ដាញយុវជនកម្ពុជា(CYN)លោក ហេង គឹមហុង លើកឡើងថា ទោះបីច្បាប់ធានាពលរដ្ឋគ្រប់រូបមានសិទ្ធិពេញលេញចូលរួមសកម្មភាពនយោបាយយ៉ាងណាក្ដី តែបញ្ហានៃការអប់រំ វិបត្តិនយោបាយនៅក្នុងប្រទេស ការរារាំងពីគ្រួសារ និងរដ្ឋាភិបាលបាននាំឱ្យយុវជនចូលរួមក្នុងវិស័យនេះធ្លាក់ចុះគួរឱ្យព្រួយបារម្ភ។ លោកស្នើដល់ភាគីពាក់ព័ន្ធ និងរដ្ឋាភិបាលត្រូវរកមធ្យោបាយដោះស្រាយឱ្យបានឆាប់ ដើម្បីជំរុញឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរអាចសិក្សាស្វែងយល់ និងចូលរួមក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចសង្គម និងនយោបាយបានទូលំទូលាយសង្គមរីកចម្រើនទៅមុខ។
លោក ហេង គឹមហុង៖ «នៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យត្រូវឱ្យពលរដ្ឋយល់ដឹងពីនយោបាយហើយ បើសិនជាពលរដ្ឋអត់ស្វែងយល់ដឹងពីនយោបាយ ហើយពលរដ្ឋខ្វះចំណេះដឹង និងចាប់អារម្មណ៍ផ្នែកនយោបាយដែលជាឱកាសរបស់គ្រួសារអ្នកកាន់អំណាច អ្នកនយោបាយប្រើប្រាស់ជាឱកាសក្នុងការការពារផលប្រយោជន៍របស់ខ្លួន ហើយការប្រកួតប្រជែងគ្មានយុត្តិធម៌ទេបាទ»។
អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងអ្នកឃ្លាំមើលព្រួយបារម្ភថា ប្រទេសមួយបើពលរដ្ឋភាគច្រើនមិននាំគ្នាយល់ដឹងរឿងនយោបាយ ប្រព័ន្ធដឹកនាំរដ្ឋ នឹងធ្វើឱ្យការទទួលខុសត្រូវលើគណនេយ្យភាពសង្គមចុះខ្សោយ បង្កឱ្យអំពើអយុត្តិធម៌ អំពើពុករលួយកាន់តែច្រើននៅក្នុងសង្គម ដែលរដ្ឋាភិបាលត្រូវបើកលំហសិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញមតិជូនពលរដ្ឋធ្វើការងារសង្គមជាតិលើគ្រប់វិស័យឡើងវិញ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។