អង្គការឃ្លាំមើលពិភពលោក Global Witness ធ្លាប់ចុះធ្វើការស៊ើបអង្កេតករណីកាប់ព្រៃឈើខុសច្បាប់ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា កាលពីពាក់កណ្ដាលនៃចុងទសវត្សរ៍១៩៩០។ អង្គការ Global Witness ទទួលស្គាល់ថាលោក ឈុត វុទ្ធី ជាសកម្មជនមួយរូបនៃអង្គការសង្គមស៊ីវិលក្នុងស្រុក ដែលមានសេចក្ដីក្លាហាន សកម្ម ចេញមុខការពារព្រៃឈើនៅក្នុងប្រទេស។
លោកស្រី មេហ្កិន ណាស៊ីនិស (Megan Nacinness) មន្ត្រីផ្នែកឃោសនានៃអង្គការ Global Witness ដែលមានទីតាំងនៅទីក្រុងឡុងដុង នៃប្រទេសអង់គ្លេស មានប្រសាសន៍តាមទូរស័ព្ទមកថា ពួកគាត់មានក្ដីសោកស្ដាយយ៉ាងខ្លាំង ចំពោះមរណភាពរបស់លោក ឈុត វុទ្ធី ៖ «ជាការពិតណាស់ គឺយើងមានក្ដីតក់ស្លុត និងសោកស្ដាយខ្លាំង ចំពោះដំណឹងដែលថាគាត់ស្លាប់ដូច្នេះ។ តាមការយល់ដឹងរបស់យើងខ្ញុំ គឺថាលោក ឈុត វុទ្ធី ជាពលរដ្ឋម្នាក់ ឋិតក្នុងចំណោមសកម្មជនមួយចំនួន ដែលហ៊ាននិយាយប្រឆាំងនឹងបញ្ហាពីការអភិវឌ្ឍដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ច និងការរឹបអូសដីធ្លីនៅកម្ពុជា។ យើងខ្ញុំបានដឹងថា លោក ឈុត វុទ្ធី និងសកម្មជនមួយចំនួនទៀតប្រឈមមុខនឹងការគំរាមកំហែងដល់អាយុជីវិតតាំងពីយូរមកហើយ។ យើងខ្ញុំតក់ស្លុតយ៉ាងខ្លាំងនៅពេលឮថាគាត់ស្លាប់។ យើងខ្ញុំគិតថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាត្រូវតែផ្ដន្ទាទោសជាបន្ទាន់ជាសាធារណៈ ចំពោះការបាញ់សម្លាប់លោក ឈុត វុទ្ធី និងត្រូវចាត់វិធានការលើករណីនេះឲ្យបានហ្មត់ចត់»។
ទំព័រ Website របស់អង្គការ Global Witness បានអះអាងថា តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៥ មក អង្គការនេះបានចេញរបាយការណ៍ជាច្រើនផ្ដោតអំពីរចនាសម្ព័ន្ធនៃអង្គការចាត់តាំងការកាប់ព្រៃឈើដ៏មានអំណាចឥទ្ធិពលបំផុតនៅកម្ពុជា ដែលដឹកនាំដោយញាតិសន្ដានរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់មួយចំនួននៃរដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្ន។ តែក្នុងករណីបាញ់សម្លាប់លោក ឈុត វុទ្ធី កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែមេសា នេះ គឺរដ្ឋាភិបាលក្រុងភ្នំពេញនៅមិនទាន់មានប្រតិកម្មតបថាយ៉ាងណានៅឡើយទេ។
ទោះជាយ៉ាងណាក្តី ជនជាតិខ្មែរនៅក្រៅស្រុកភាគច្រើននៅតែមើលឃើញថា អំពើនិទ្ទណ្ឌភាពនៅកម្ពុជាកំពុងកើតមានបន្ត ទើបបណ្ដាលឲ្យក្រុមប្រដាប់អាវុធបាញ់ប្រហារលើប្រជាពលរដ្ឋដូចជាកម្មការិនី ៣នាក់ នៅខេត្តស្វាយរៀង ឲ្យរងរបួស និងម្សិលមិញ ឈានដល់ការបាញ់សម្លាប់សកម្មជនការពារព្រៃឈើម្នាក់នេះទៀត។ អនុប្រធានគណៈកម្មាធិការព្រំដែនកម្ពុជា មានទីស្នាក់ការកណ្ដាលនៅទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង លោកបណ្ឌិត ឌី ការ៉េត មានប្រសាសន៍ថា អំពើនិទ្ទណ្ឌភាពបែបនេះមិនអាចបន្តកើតមាននៅក្នុងប្រទេសដែលគេគោរពច្បាប់ជាធំនោះទេ ៖ «រឿងគេបាញ់លោក ឈុត វុទ្ធី គឺខ្ញុំមិនភ្ញាក់ផ្អើលអីទេ ព្រោះថា ជាទម្លាប់មួយរបស់របបគេហ្នឹង ឲ្យតែមានពលរដ្ឋចេញធ្វើការតវ៉ាអំពីសិទ្ធិសេរីភាព ការពារទីកន្លែងរស់នៅ ឬការពារទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈ គឺគេឲ្យកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធគេមកគំរាម មកបាញ់ ដូចករណីនៅខេត្តស្វាយរៀង នៅបាវិត ដោយគ្រាន់តែគ្នាធ្វើបាតុកម្មសន្តិវិធី គឺគេយកកាំភ្លើងទៅបង្ក្រាបតែម្ដង។ យើងមិនដែលឃើញអំពើបែបនេះកើតមាននៅក្នុងប្រទេសដែលមានអារ្យធម៌ត្រឹមត្រូវ គឺមិនដែលឃើញៗតែមាននៅក្នុងស្រុកខ្មែរ ក្រោមរបបលោក ហ៊ុន សែន ដែលធ្វើបែបហ្នឹង»។
ចំណែកអ្នកវិភាគនយោបាយឯករាជ្យមួយរូបទៀត គឺលោក គុជ ចាន់លី នៅរដ្ឋ Maryland នៃតំបន់រដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោន សហរដ្ឋអាមេរិក មានប្រសាសន៍ថា ថ្វីបើលោកបានភៀសខ្លួនមករស់នៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកអស់រយៈពេលជាង ៣០ឆ្នាំ មកនេះក្ដី ក៏លោកនៅតែបន្តជាប់ជានិច្ច តាមដានអំពីសុខទុក្ខរបស់ជនរួមជាតិខ្មែរនៅក្នុងស្រុក ៖ «ខ្ញុំបាទតែងចំណាយពេលវេលាគ្រប់ដង្ហើមចេញចូល ដើម្បីតាមដានស្ថានភាពនយោបាយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលជាមាតុភូមិកំណើតរបស់ខ្ញុំ និងរបស់ខ្មែរយើងរាប់លាននាក់ទៀត។ សុខទុក្ខរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ គឺយើងបានដឹងបានឮជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ ចំពោះការបាញ់សម្លាប់លោក ឈុត វុទ្ធី ប្រធានអង្គការការពារធនធានធម្មជាតិនេះ គឺជាសោកនាដកម្មមួយគួរឲ្យសោកស្ដាយ។ លោក ឈុត វុទ្ធី ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថា ជាវីរជនដែលលះបង់កម្លាំងកាយបញ្ញាស្មារតី ដើម្បីការពារធនធានធម្មជាតិខ្មែរយើង ការពារព្រៃឈើ មិនឲ្យក្រុមហ៊ុនបរទេសណាមួយមករំលោភមកឈ្លានពានបាន។ ព្រោះថា ធនធានធម្មជាតិនានានៅក្នុងស្រុកខ្មែរយើង មានរ៉ែ ត្រី ព្រៃប្រឹក្សា ជាដើម គឺជាអាយុជីវិតរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរយើង»។
លោក គុជ ចាន់លី អំពាវនាវក៏ដូចជារំលឹកដល់រដ្ឋាភិបាលក្រុងភ្នំពេញឲ្យគោរពច្បាប់ជាធំ ក្នុងការលុបបំបាត់និទ្ទណ្ឌភាពនៅកម្ពុជា ៖ «រដ្ឋាភិបាលគឺជាស្ថាប័នរដ្ឋមួយ ដែលប្រជាពលរដ្ឋប្រគល់ការទុកចិត្ត ប្រគល់ការអនុវត្តច្បាប់ផ្សេងៗ ដូច្នេះត្រូវតែពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ហ្នឹងឲ្យបានហ្មត់ចត់នៅក្នុងសង្គម គឺថាគ្មានបុគ្គលណាម្នាក់ឈរលើច្បាប់ អនុវត្តកិច្ចការអីមួយដោយគ្មានការទទួលខុសត្រូវ ដោយសារតែខ្លួនសំអាងលើអំណាច និងឥទ្ធិពលរបស់អ្នកមានអំណាចនោះទេ។ បុគ្គលទាំងអស់ដែលធ្វើការឲ្យរដ្ឋាភិបាល គឺគ្រាន់តែប្រជាពលរដ្ឋប្រគល់នាទីឲ្យខ្លួនបម្រើ។ ពាក្យថា បម្រើគឺមានន័យថា បម្រើស្វែងរក និងការពារសន្តិសុខដល់ប្រជាពលរដ្ឋ មិនមែនជាអ្នកជិះជាន់ មិនមែនជាអ្នកមានអំណាចប្រើប្រាស់ដើម្បីបាញ់សម្លាប់គេឯង ប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិប្រជាពលរដ្ឋ។ ហ្នឹងមិនមែនអ្នកធ្វើការបម្រើប្រជាពលរដ្ឋនោះទេ»។
អង្គការ Global Witness គ្រោងនឹងចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ជាសាធារណៈនាពេលឆាប់ៗខាងមុខនេះ អំពីករណីបាញ់សម្លាប់លោក ឈុត វុទ្ធី កាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ នៅឯខេត្តកោះកុងនោះ៕
កំណត់ចំណាំ៖ ចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណាដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃតែប៉ុណ្ណោះ។