កម្មកររោងចក្រសំលៀកបំពាក់ ស្តារឡៃថ៍ អឹភែរឹល មេនូហ្វេកឆឺរីង (Starlight Apparel Manufacturing Co., Ltd.) នៅខេត្តកណ្ដាល ជិត ៣ពាន់នាក់ នៅថ្ងៃទី១២ មិថុនា តវ៉ានៅមុនរោងចក្រទាមទារឱ្យថៅកែទទួលពួកគេចូលធ្វើការងារវិញ ក្រោយថៅកែព្យួរការងាររយៈពេល ២ខែ និងកេងចំណេញកម្លាំងពលកម្មលើកម្មករ។ អ្នកឃ្លាំមើលសិទ្ធិការងារយល់ឃើញថា ក្រសួងការងារគួរតែចុះមកត្រួតពិនិត្យវិវាទការងារនេះឱ្យបានម៉ត់ចត់ ដើម្បីដោះស្រាយឱ្យបានឆាប់។
កម្មករបម្រើការនៅរោងចក្រកាត់ដេរ ស្តារឡៃថ៍ អឹភែរឹល មេនូហ្វេតឆឺរីង ស្ថិតនៅភូមិសេដា ឃុំវិហារសួគ៌ ស្រុកខ្សាច់កណ្ដាល ខេត្តកណ្ដាល ផ្ទុះការតវ៉ានេះ គឺបន្ទាប់ពីថៅកែរោងចក្រព្យួរការងារកម្មករប្រមាណ ៣ពាន់នាក់ រយៈពេល ២ខែក្រោយពួកគេទាមទារលក្ខខណ្ឌការងារសមរម្យជូនក្រុមកម្មករ ដែលភាគច្រើនជាស្ត្រី។ ក្រុមកម្មករអះអាងថា ពួកគេទាមទារលក្ខខណ្ឌការងារ ៩ចំណុច ដោយស្នើឱ្យថ្នាក់ដឹកនាំសហជីពចូលធ្វើការវិញ កុំព្យួរការងារស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ និងទូទាត់ប្រាក់សំណងឱ្យក្រុមកម្មករតាមច្បាប់ស្ដីពីការងារ ប្រសិនបើមានការបញ្ឈប់កម្មករ និងស្នើឱ្យថៅកែរោងចក្របញ្ឈប់ប្រធានរដ្ឋបាល និងប្រធានគ្រប់គ្រង ២នាក់ ដោយសារពួកគេគាបសង្កាត់សិទ្ធិក្រុមកម្មករ។ រោងចក្រនេះមានកម្មករធ្វើការសរុបជាង ៤ពាន់នាក់ (៤.០៣១) ក្នុងនោះជាង ៣រយនាក់ កំពុងធ្វើការ ហើយជាង ៣០០នាក់បានបញ្ឈប់ពីការងារ និង ៧០០នាក់ កំពុងព្យួរការងារ ព្រមទាំងគ្រោងបញ្ឈប់កម្មករ ១៥០នាក់បន្ថែមទៀត ដោយសារពួកគេចេញមុខតវ៉ាទាមទារសិទ្ធិការងារ។
អនុប្រធានសហជីពអំណាចយុវជនកម្ពុជា ប្រចាំក្រុមហ៊ុនស្តារឡៃថ៍ លោក រស់ សំបូរ ប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរីថា ការតវ៉ានេះគឺទាមទារឱ្យថៅកែរោងចក្រដកប្រធានរដ្ឋបាល លោក ស៊ុន វាសនា និង ប្រធានគ្រប់គ្រងទូទៅ លោក ម៉េង សុជាតិ ចេញពីរោងចក្រ ដោយសារពួកគាត់គាបសង្កាត់លើក្រុមកម្មករដោយ មិនបើកប្រាក់បំណាច់ឆ្នាំដល់កម្មករ និងដាក់កំណត់ចំនួនការងារបើមិនធ្វើតាមត្រូវកាត់ប្រាក់ជាដើម។ លោកបន្តថា ចាប់តាំងពីមានប្រធានរដ្ឋបាលថ្មីចូលមក មានកម្មករជាច្រើននាក់ត្រូវបញ្ឈប់ទាំងអយុត្តិធម៌ និងកម្មករខ្លះទៀតត្រូវព្យួរការងារដោយមិនបញ្ជាក់ប្រាប់ពីហេតុផលឱ្យច្បាស់លាស់។
លោក រស់ សំបូរ៖«សូមឱ្យអាជ្ញាធរ ដែលពាក់ព័ន្ធសូមឱ្យឆាប់មកដោះស្រាយឱ្យកម្មករផង ព្រោះអីអាណិតពួកគាត់ ហាលថ្ងៃហាលក្ដៅអត់បាយអត់ទឹក ដើម្បីទាមទារលក្ខខណ្ឌការងាររបស់ពួកគាត់ឱ្យវាសមស្រប កន្លងមកពួកខ្ញុំ ក៏បានថយមួយជំហានដែល ពួកកម្មករអត់ប្រកាន់គោលជំហរថាត្រូវតែដកទេសូមឱ្យថៅកែហ្នឹងដាក់អ្នកគ្រប់គ្រងថ្មីមកហើយតំណែងប្រធានរដ្ឋបាលពីមុនហ្នឹងឱ្យគាត់ចុះមកត្រឹមប្រធានរដ្ឋបាលហ្នឹងមកប៉ុន្តែខាងគេគឺប្រកាន់គោលជំហរគឺមិនថយ»។
លោក រស់ សំបូរ បន្ថែមថានៅថ្ងៃដដែលនេះ លោក និងក្រុមកម្មករគ្រោងនឹងឡើងមកដាក់ញត្តិនៅក្រសួងការងារ និងខុទ្ទកាល័យនាយករដ្ឋមន្ត្រី ក៏ប៉ុន្តែត្រូវអាជ្ញាធរតាមគំរាមកំហែងថា នឹងមានបញ្ហាប្រសិនបើក្រុមកម្មករនៅតែទៅដាក់ញត្តិនៅនៅតាមក្រសួងនៅរាជធានីភ្នំពេញ។
ស្រដៀងគ្នានេះដែរកម្មកររោងចក្រម្នាក់ទៀត លោកស្រី សាយ តាំងអ៊ីម ថ្លែងថា លោកស្រីធ្វើការនៅរោងចក្រនេះរយៈពេល ១០ឆ្នាំ មកហើយ លោកស្រីមិនចង់ទាមទារអ្វីនោះទេ គឺគ្រាន់តែស្នើឱ្យថៅកែរោងចក្រគោរពសិទ្ធិការងារ ជាពិសេស ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះសូមកុំឱ្យពួកគាត់ធ្វើការលើសកម្លាំង។ លោកស្រីបន្តក្រុមកម្មករបានស្នើទៅថៅកែរោងចក្រចំនួន ៩ចំណុចនោះ មាន ៨ចំណុចថៅកែបានព្រមព្រៀងរួចហើយ ប៉ុន្តែនៅចំណុចទី៩ ដែលក្រុមកម្មករស្នើឱ្យដកប្រធានរដ្ឋបាលចេញគឺថៅកែមិនព្រមនោះទេដូច្នេះបានជាក្រុមកម្មករផ្ទុះការតវ៉ា។
លោកស្រី សាយ តាំងអ៊ីម៖«ពិបាកសព្វគ្រប់បែបយ៉ាងណាប្រាក់ខែអត់បានច្រើនដូចពីមុន ហើយគាបសង្កត់ពួកខ្ញុំ ហើយខ្ញុំចំណាយថ្លៃផ្ទះជួលផង ថ្លៃហូបផងអត់គ្រាន់តែអ៊ីចឹង ខ្ញុំគ្រាន់តែសុំប្ដូរអ្នកដឹកនាំ ពីព្រោះគាត់ដឹកនាំអត់ល្អ អ៊ីចឹងគាត់នៅធ្វើអីទៀត សម្រាប់គាត់អ្នកមានគាត់អត់បញ្ហាទេ ប៉ុន្តែប្រជាពលរដ្ឋដែលក្រីក្រនេះ ដូចពួកខ្ញុំនេះមកធ្វើការ ដើម្បីចង់បានលុយហើយ ចុះបើគាត់កាត់លុយគ្រប់ពេលបែបយ៉ាងថ្ងៃសៅរ៍ ក៏កាត់ អី ក៏កាត់ ឱ្យតែទៅផ្ទះ ដឹងតែកាត់រហូត»។
កន្លងមកក្រុមកម្មករស្វែងរកកិច្ចអន្តរាគមន៍ពីក្រុមភាគីពាក់ព័ន្ធជាពិសេសក្រសួងការងារ ប៉ុន្តែគ្មានដំណោះស្រាយសមរម្យអាចឱ្យពួកគាត់ទទួលយកបាន ផ្ទុយទៅវិញមានតែ។
កាលពីថ្ងៃទី២៦ ឧសភា ក្រុមកម្មករពាក្យបណ្ដឹងទៅមន្ទីរការងារនៅខេត្តកណ្ដាល ដើម្បីសុំកិច្ចអន្តរាគមន៍ ក៏ប៉ុន្តែពុំមានអាជ្ញាធរណាហ៊ានដោះស្រាយវិវាទការងារនេះជូនក្រុមកម្មករឡើយ ដោយទុកឱ្យពួកគេបន្តអត់ការងារធ្វើគ្មានប្រាក់ចំណូល។ ក្រុមកម្មករអះអាងថា អ្នកគ្រប់គ្រងថ្មី គឺលោក ស៊ុន វាសនា និងលោក ម៉េង សុជាតិ ចូលមកធ្វើការងារជាង ១ឆ្នាំនេះ ធ្វើឱ្យរងរោងចក្រគ្មានអ្នកបញ្ជាទិញដោយសារ និងកម្មករគ្មានការងារធ្វើដែលប្រឈមនឹងការបិទទ្វាររោងចក្រ។
ក្រុមកម្មករបញ្ជាក់ដូចៗ គ្នាថា ពួកគេត្រូវអ្នកគ្រប់គ្រងប្រើឱ្យធ្វើការងារហួសកម្លាំង និងមិនឱ្យហូបអាហារ ឬផឹកទឹកក្នុងរោងចក្រឡើយ។ លើសពីនេះ សូម្បីស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ ដែលពួកគាត់ត្រូវការចូលបន្ទប់ទឹកក៏មិនឱ្យចូលនោះដែល ក៏ខាងក្រុមរោងចក្រមិនអនុញ្ញាតឱ្យដែរ ដោយគំរាមថានឹងត្រូវកាត់ប្រាក់ខែ។ ក្រៅពីនេះនៅមានបង្ខំឱ្យកម្មករដាក់ពាក្យលាឈប់ដោយខ្លួនឯង និងព្យួរកម្មករដោយគ្មានការជូនដំណឹង និងទូទាត់ប្រាក់សំណងតាមច្បាប់ស្ដីពីការងារជាដើម។
វិទ្យុអាស៊ីសេរីមិនអាចទាក់ទងប្រធានរដ្ឋបាលរោងចក្រកាត់ដេរសំលៀកបំពាក់ស្តារឡៃថ៍ លោក ស៊ុន វាសនា និង អគ្គលេខាធិការរង នៃគណៈធម្មាធិការសម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាកូដកម្មបាតុកម្មនៃក្រសួងការងារ លោក ទេស ទុក្ខាផល ដើម្បីអធិប្បាយជុំវិញបញ្ហានេះបានទេ នៅថ្ងៃទី១២ មិថុនា។
ជុំវិញបញ្ហានេះប្រធានសហព័ន្ធសហជីពឯករាជ្យ (INTUFE) លោក សិទ្ធីណែត មានប្រសាសន៍ថា ក្រសួងការងារគួរតែចុះត្រួតពិនិត្យនៅតាមរោងចក្រឱ្យបានជាប្រចាំចៀសវាងមានការរំលោភសិទ្ធិការងារ និងធ្វើឱ្យកម្មករជួបទុក្ខលំបាកផ្នែកជីវភាព។ លោកបន្តថា កាលណាក្រសួងការងារមិនចាត់វិធានការឱ្យបានទាន់ពេលវេលាទេ ការរំលោភសិទ្ធិការងារលើកម្មករខ្មែរកាន់តែកើនឡើង ហើយបញ្ហាទាំងនេះនឹងធ្វើឱ្យកម្មករអស់ជំនឿលើក្រសួងការងារ។
លោក សិទ្ធីណែត៖«រដ្ឋាភិបាលគួរតែមានយុទ្ធការក្នុងជំរុញឱ្យមានការត្រួតពិនិត្យលក្ខខណ្ឌការងារនៅតាមរោងចក្រ ទន្ទឹមនឹងដែលអ្វីដែលខ្ញុំចង់ស្នើវិញ គឺថា សូមជំរុញឱ្យមានការគោរពច្បាប់ ដែលមានហើយសូមឱ្យច្បាប់ ច្បាប់ដែលមានហើយគោរព គឺការល្អប្រសើរដូចជាគោរពសិទ្ធិការងារកម្មករដែលមានចែងក្នុងច្បាប់ហើយ»។
នៅដើមឆ្នាំ២០២៣នេះ មានរោងចក្រចំនួន១០ បានបិទទ្វារ ខណៈរោងចក្រចំនួន៧១ ព្យួរកិច្ចសន្យាការងារ និងរោងចក្រ៦០ផ្សេងទៀត បានកាត់បន្ថយកម្មករ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់កម្មករជាង៣ម៉ឺន ២ពាន់នាក់ (៣២.០០០) និងច្រើននាក់ទៀតបានបាត់បង់ការងារធ្វើទាំងស្រុង។ រដ្ឋាភិបាលបានលើកឡើងថា បណ្ដាលពីសង្គ្រាមរុស្សី (Russia) និងអ៊ុយក្រែន (Ukraine) ទើបធ្វើឱ្យការបញ្ជាទិញធ្លាក់ចុះ។ ប៉ុន្តែអ្នកវិភាគមើលឃើញថា បណ្ដាលមកពីការបាត់បង់ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធរបស់សហគមន៍អឺរ៉ុប និងវិបត្តិនយោបាយកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យអ្នកវិនិយោគបាត់បង់ផលចំណេញ និងទំនុកចិត្តលើការបណ្ដាក់ទុនរកស៊ីនៅលើទឹកដីកម្ពុជាបន្តទៀត។
ក្រុមកម្មករលើកឡើងថា ពួកគេមិនចូលធ្វើការវិញនោះទេបើសិនជាថៅកែរោងចក្រមិនព្រមដកប្រធានរដ្ឋបាល លោក ស៊ុន វាសនា និង ប្រធានគ្រប់គ្រងទូទៅ លោក ម៉េង សុជាតិ ចេញរោងចក្រនោះទេ ហើយពួកគេនឹងតែបន្តការតវ៉ានេះរហូតទទួលបានដំណោះស្រាយ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។