អតីតអ្នកកាសែតអាមេរិកកាំង លោក ណេត ថេយើ (Nate Thayer) ដែលបានសម្ភាសន៍មេដឹកនាំខ្មែរក្រហម ប៉ុល ពត បានទទួលមរណភាពហើយ កាលពីថ្ងៃ ទី៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។ លោក ណេត ថេយើ ទទួលមរណភាពក្នុងវ័យ ៦២ឆ្នាំ នៅរដ្ឋម៉ាសាជូសេត្តស៍ (Massachusetts) សហរដ្ឋអាមេរិក បន្ទាប់ពីធ្លាក់ខ្លួនឈឺជាយូរមក។
លោក ណេត ថេយើគឺជាអ្នកកាសែតបរទេសដំបូងគេ ដែលបានសម្ភាសន៍ ប៉ុល ពត ក្រោយពីរបបខ្មែរក្រហមបានដួលរលំ។ លោកបានចូលទៅធ្វើសម្ភាសន៍ ប៉ុល ពត នៅតំបន់ខ្មែរក្រហម ក្នុងស្រុកអន្លង់វែង ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩៧ ក្នុងនាមជាអ្នកឆ្លើយឆ្លងទស្សនាវដ្ដីសេដ្ឋកិច្ចចុងបូព៌ា (Far Eastern Economic Review)។
ការស្លាប់បាត់បង់ជីវិតនៃអតីតអ្នកកាសែតល្បីឈ្មោះ លោក ណេត ថេយើ (Nate Thayer) ធ្វើឱ្យគ្រួសារសាច់ញាតិ មិត្តភ័ក្ដិ អ្នកសារព័ត៌មាន និងអ្នកស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរក្រហម សោកស្ដាយជាខ្លាំង។
សាច់ញាតិរបស់លោក ណេត ថេយើ បានរំលឹកពីភាពក្លាហាន និងការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់លោក ណេត ថេយើរ៍ ក្នុងពេលលោកបំពេញអាជីពជាអ្នកកាសែត ដែលមានភាពប៉ិនប្រសប់ក្នុងការរាយការណ៍អំពីរឿងរ៉ាវផ្សេងៗ។
ចំណែកអតីតប្រធានក្រុមស៊ើបអង្កេត នៃការិយាល័យសហព្រះរាជអាជ្ញាសាលាក្ដីខ្មែរក្រហម បណ្ឌិត ក្រែក អិចជេសិន (Craig Etcheson) ថ្លែងថា ពិភពលោកបាត់បង់អ្នកកាសែតដ៏ពូកែម្នាក់។ បណ្ឌិត ក្រែក អិចជេសិន ថ្លែងថា លោក ណេត ថេយើ គឺជាអ្នកកាសែត ដែលឈ្មុសឈ្មុល និងប្ដេជ្ញាចិត្តខ្ពស់ក្នុងការស៊ើបអង្កេត ស្រាវជ្រាវ ដើម្បីយល់ដឹងពីបដិវត្តន៍ខ្មែរក្រហម ហើយលទ្ធផលនៃការឈ្មុសឈ្មុលរបស់គាត់នោះហើយ ដែលបានក្លាយជាព័ត៌មានថ្មីៗ និងស៊ីជម្រៅ សម្រាប់ពលរដ្ឋកម្ពុជា និងពិភពលោក ដែលគ្មាននរណាផ្សេងទៀតអាចធ្វើបានដូចគាត់។
លោក ណេត ថេយើ (Nate Thayer) បានបង្ហោះសារនៅលើទំព័រហ្វេសប៊ុក (Facebook) របស់លោក កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២០ ដោយសម្ដែងការខកចិត្តដែល ប៉ុល ពត បានស្លាប់ទាំងមិនបានកាត់សេចក្ដីពីតុលាការ។
« គិតមកដល់ថ្ងៃនេះ វាមានរយៈពេល ២២ឆ្នាំហើយ ដែល ប៉ុល ពត ស្លាប់ទាំងមិនដឹងមូលហេតុច្បាស់លាស់នៅក្នុងព្រៃភ្នំ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ខ្ញុំនៅទីនោះពេល ប៉ុល ពត ស្លាប់។ ស្ថាបត្យករនៃវាលពិឃាដរូបនេះ ស្លាប់ដោយមិនបានប្រឈមមុខនឹងការជំនុំជម្រះទោស ចំពោះការស្លាប់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាប្រមាណ ១លាន ៨សែននាក់ ក្នុងអំឡុងពេលគាត់កាន់អំណាចរយៈពេល ៣ឆ្នាំ ៨ខែ ២០ថ្ងៃ។ កេរដំណែល ដែលគាត់បានបន្សល់ទុក គឺភាពខ្ទេចខ្ទាំដល់ប្រទេស និងប្រជាពលរដ្ឋរបស់គាត់។ ទឹកភ្នែករបស់ខ្ញុំបានស្រក់ច្រើន ប៉ុន្តែមិនមែនស្រក់សម្រាប់ ប៉ុល ពត ដែលស្លាប់នោះទេ គឺសម្រាប់ពលរដ្ឋកម្ពុជារាប់លាននាក់ ដែលកំពុងបន្តរស់ទាំងគ្រាំគ្រាផ្លូវចិត្ត ដោយសារតែអំពើប្រព្រឹត្តរបស់គាត់។ មិនអាចបំភ្លេចបានទេ ហើយសូមកុំឱ្យកើតមានម្ដងទៀត » ។
កាលពីនៅមានជីវិត នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៨ លោក ណេត ថេយើ បានផ្ដល់បទសម្ភាសន៍ដល់លោក ជី វិតា នៃវិទ្យុអាស៊ីសេរី នៅឯគេហដ្ឋានរបស់លោកក្នុងរដ្ឋម៉ារីឡែន (Maryland) សហរដ្ឋអាមេរិក អំពីកិច្ចសម្ភាសន៍របស់លោកជាមួយអតីតមេដឹកនាំខ្មែរក្រហម ប៉ុល ពត។ លោក ណេត ថេយើ ឱ្យដឹងថា ប៉ុល ពត ជាមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមអាថ៌កំបាំង ដែលត្រូវបានចាប់ឃុំខ្លួនឱ្យនៅក្នុងផ្ទះ ដោយអតីតយុទ្ធមិត្តរបស់គាត់ គឺតា ម៉ុក កាលពីឆ្នាំ១៩៩៧ នោះ ចង់ឱ្យលោកដឹងអំពីប្រវត្តិខ្មែរក្រហម និងការឈ្លានពានរបស់វៀតណាម។
សូមអញ្ជើញចុចស្ដាប់ឡើងវិញ នូវបទសម្ភាសន៍នេះរបស់លោក ជី វិតា ជាមួយលោក ណេត ថេយើ៖