សកម្មជនបរិស្ថានកំពុងជាប់ឃុំម្នាក់ទៀត គឺកញ្ញា ឡុង គន្ធា ស្នើសុំចៅក្រមស៊ើបសួរនៃសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញទម្លាក់បទចោទបន្ថែម «រួមគំនិតក្បត់» ដោយកញ្ញា អះអាងថា មិនបានប្រព្រឹត្តិខុសច្បាប់ដូចការចោទប្រកាន់នោះទេ។ សង្គមស៊ីវិលព្រួយបារម្ភថា តុលាការបន្ថែមបទល្មើសថ្មីនេះ នឹងធ្វើឲ្យមានការរិះគន់រដ្ឋាភិបាលកាន់តែខ្លាំងឡើង។
ចៅក្រមស៊ើបសួរសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ លោក អ៊ឹម វណ្ណៈ បានចោទសួរកញ្ញា ឡុង គន្ធា ជិត៥០សំណួរពាក់ព័ន្ធនឹងសកម្មភាពការពារបរិស្ថានកន្លងមក។ ប៉ុន្តែកញ្ញាបានប្រើសិទ្ធិមិនឆ្លើយសំណួរមួយចំនួន នៅក្នុងនីតិវិធីសាកសួរនេះទេ។ ក្រោយបញ្ចប់ការសាកសួរពេញមួយព្រឹក សមត្ថកិច្ចបានអនុញ្ញាតឲ្យកញ្ញា ឡុង គន្ធា ជួបជជែកសួរសុខទុក្ខជាមួយសាច់ញាតិ បានបន្តិចនៅខាងក្រៅបន្ទប់សាកសួរ មុននឹងបញ្ជូនកញ្ញាត្រឡប់ទៅពន្ធនាគារ «ម២» វិញ នៅព្រឹកថ្ងៃទី៨ កញ្ញា។
ប្អូនស្រីរបស់កញ្ញា ឡុង គន្ធា គឺកញ្ញា ឡុង សុខលីន ប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរីថា កញ្ញា ឡុង គន្ធា បានប្រាប់ចៅក្រមថា កញ្ញាមិនមានកំហុសដូចការចោទប្រកាន់ឡើយ ហើយគាត់បានទាមទារឲ្យតុលាការទម្លាក់បទចោទទាំងអស់ និងដោះលែង កញ្ញា ឲ្យមានសេរីភាពវិញ៖ «គេចង់ធ្វើបាបគាត់បន្ថែមទៀត ព្រោះអ្វីគេសម្រេចសាលក្រមសារមុនហ្នឹងដាក់ (ពន្ធនាគារ) គាត់ ១៨ខែ ហើយឥឡូវហ្នឹង គាត់ជិតគ្រប់អ៊ីចឹងណា។ គេប្រាកដជាបន្ថែមគាត់ទៀត មិនចង់ឲ្យគាត់ចេញ។ អ៊ីចឹងគេគិតតែរកបទល្មើសយកមកចោទគាត់បន្ថែមទៀត។ វាជារឿងមួយ ដែលធ្វើបាបគាត់ ហើយវាអយុត្តិធម៌»។
កាលពីថ្ងៃទី៦ និងថ្ងៃទី៧ ខែកញ្ញា ចៅក្រមស៊ើបសួរនៃសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ លោក អ៊ឹម វណ្ណៈ បានកោះសួរសកម្មជនបរិស្ថាន ២នាក់ គឺលោក ថុន រដ្ឋា និងកញ្ញា ភួន កែវរស្មី ក្នុងបទចោទបន្ថែមរួមគំនិតក្បត់នេះដូចគ្នា។ ក្រោយសាកសួរអ្នកទាំង ៣រួច លោក អ៊ឹម វណ្ណៈ មិនទាន់សម្រេចចោទប្រកាន់ ឬទម្លាក់បទចោទបន្ថែមនេះយ៉ាងណាទេ។
វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនអាចសុំការបញ្ជាក់បន្ថែមពី លោក អ៊ឹម វណ្ណៈ និងមេធាវីការពារក្ដី លោក សំ សុគង់ បានទេ នៅថ្ងៃទី៨ កញ្ញា។ ប៉ុន្តែលោកមេធាវី ធ្លាប់ប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរីកាលពីថ្ងៃទី៦ កញ្ញាថា សំណួរភាគច្រើនរបស់ចៅក្រម គឺសួរជាន់គ្នានឹងបទចោទញុះញង់ ដែលតុលាការបានកាត់ក្ដីរួចមកហើយ កាលពីខែឧសភា។ លោកមេធាវីពន្យល់ថា ការធ្វើបែបនេះ គឺរំលោភលើគោលការណ៍អាជ្ញាអស់ជំនុំ។
ទោះជាយ៉ាងណាក្ដី សង្គមស៊ីវិល និងក្រុមអ្នកការពារធនធានធម្មជាតិ តែងតែជំទាស់ចំពោះការចាប់ឃុំខ្លួន និងការចោទប្រកាន់ទាំងឡាយលើសកម្មជនបរិស្ថាន។ មន្ត្រីសម្របសម្រួលគម្រោងនៃសមាគមបណ្ដាញយុវជនកម្ពុជា (CYN) លោក ម៉ើ ច័ន្ទដារ៉ា សង្កេតឃើញការបន្ថែម ឬការចោទប្រកាន់បទរួមគំនិតក្បត់ លើអ្នកការពារបរិស្ថានជាអំពើធ្ងន់ធ្ងរ និងបណ្ដាលឲ្យខូចអនាគតយុវជន។
លោក មិនគាំទ្រចំពោះការចោទប្រកាន់នេះទេ ហើយលោករក្សាជំហរដូចក្រុមអង្គការ សង្គមស៊ីវិលផ្សេងទៀតដែរ គឺទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាល និងតុលាការ ទម្លាក់បទចោទ ហើយដោះលែងសកម្មជនបរិស្ថានទាំងអស់ ឲ្យមានសេរីភាពវិញ។ តំណាងយុវជនរូបនេះបារម្ភថា បើសមត្ថកិច្ចប្រើប្រាស់វិធានការច្បាប់ ឬបទចោទធ្ងន់ធ្ងរពេក អាចបណ្ដាលឲ្យមានផលអវិជ្ជមានចំពោះសង្គម ព្រោះយុវជនជំនាន់ក្រោយ នឹងនាំគ្នាឈប់អើពើបញ្ហាសង្គម ហើយលែងហ៊ានធ្វើសកម្មភាពការពារបរិស្ថាន និងធនធានធម្មជាតិតទៅទៀត៖ «បទចោទរួមគំនិតក្បត់ជាតិ ខ្ញុំអាចនិយាយបានថា នឹងធ្វើឲ្យអនាគតរបស់ពួកគាត់មិនអាចបន្តសកម្មភាពរបស់គាត់បន្តទៅមុខបានទៅទៀតទេ ព្រោះប្រសិនបើគាត់ត្រូវបានគេចោទពីបទរួមគំនិតក្បត់ជាតិមែន យ៉ាងតិចណាស់ ក៏គាត់ត្រូវជាប់ពន្ធនាគារយ៉ាងតិចណាស់៥ឆ្នាំដែរ។ អ៊ីចឹងបើគាត់ត្រូវជាប់ពន្ធនាគារមែន ឯណាទៅជាយុត្តិធម៌សម្រាប់ពួកគាត់»។
កាលពីខែឧសភា ចៅក្រមសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ លោក លិ សុខា បានប្រកាសសាលក្រមផ្ដន្ទាទោសសកម្មជនបរិស្ថានទាំង ៣នាក់ ឲ្យជាប់ពន្ធនាគារពី ១៨ខែ ទៅ ២០ខែ និងពិន័យប្រាក់ពី ២លានរៀល ទៅ ៤លានរៀល ក្នុងបទញុះញង់ឲ្យប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋជាអាទិ៍។ ក្រោយមកនៅខែកក្កដា តំណាងអយ្យការសាលាដំបូង បានបន្ថែមចោទសកម្មជនទាំង ៣នាក់ មួយបទល្មើសបន្ថែមទៀត គឺបទរួមគំនិតក្បត់ ដែលសំណុំរឿងនេះ មានជាប់ពាក់ព័ន្ធ នឹងសកម្មជនបរិស្ថាន ៤នាក់ទៀត គឺលោក យីម លាងហ៊ី កញ្ញា ស៊ុន រដ្ឋា យុវជន លី ចាន់ដារ៉ាវុធ និងស្ថាបនិកចលនាមាតាធម្មជាតិ ជាជនជាតិអេស្ប៉ាញ លោក អាឡិច ហ្គន់សាឡេស ដេវិតសុន (Alejandro Gonzalez Davidson)។
ជាមួយគ្នា ក្រុមសង្គមស៊ីវិល ក៏កំពុងធ្វើយុទ្ធនាការតាមហ្វេសប៊ុក (Facebook) ទាមទារឲ្យដោះលែងសកម្មជនបរិស្ថានកំពុងជាប់ឃុំទាំង ៦នាក់ដែរ។ យុទ្ធនាការក្នុងសប្ដាហ៍ទី៥ ក្រុមសង្គមស៊ីវិលបានប្រៀបធៀបសកម្មជនបរិស្ថាននៅទូទាំងពិភពលោក បានទទួលពានរង្វាន់ និងការគាំទ្រ ការលើកទឹកចិត្តពីអាជ្ញាធររដ្ឋ ឯនៅកម្ពុជាវិញ សកម្មជនការពារធនធានធម្មជាតិ ត្រូវរងការគំរាមកំហែងបំភិតបំភ័យ និងចាប់ដាក់ពន្ធនាគារ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។