អ្នកវិភាគបញ្ហាសង្គម និងអ្នកវិភាគស្ថានការណ៍នយោបាយកម្ពុជា វិភាគឃើញថា រដ្ឋសភានឹងអនុម័តច្បាប់ស្ដីពីសមាគម និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ឲ្យអនុវត្តក្នុងពេលឆាប់ៗតាមសេចក្ដីព្រាងរបស់រដ្ឋាភិបាល។
ការអនុម័តនេះ នឹងគ្មានការពិគ្រោះយោបល់ពេញលេញពីសង្គមស៊ីវិល និងអ្នកពាក់ព័ន្ធដទៃទៀត ដូចការអនុម័តច្បាប់បោះឆ្នោតថ្មីកាលពីពេលកន្លងទៅដែរ ទោះបីជាមានការទាមទារពីអង្គការសង្គមស៊ីវិល សុំឲ្យយកសេចក្ដីព្រាងច្បាប់នោះមកជជែកពិភាក្សាជាមុនក្ដី។
នៅគ្រាដែលសេចក្ដីព្រាងច្បាប់កម្រាស់ ១១ទំព័រ មាន ៩ជំពូក និង ៣៩មាត្រា ស្ដីពីសមាគម និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ឋិតនៅក្នុងដៃគណៈកម្មការជំនាញទី៦ នៃរដ្ឋសភា មានសង្គមស៊ីវិលជាច្រើនស្ថាប័ន សម្ដែងការមិនគាំទ្រចំពោះច្បាប់នេះ។ រីឯអ្នកវិភាគយល់ថា ការបង្កើតច្បាប់នេះ គឺជាចេតនារបស់គណបក្សកាន់អំណាចចង់គ្រប់គ្រងអង្គការ ឬសមាគម ដែលជាទម្រង់នៃការដឹកនាំបែបកុម្មុយនិស្តទៅវិញ។
អ្នកវិភាគបញ្ហាសង្គម លោក កែម ឡី ថ្លែងថា រដ្ឋាភិបាលដែលដឹកនាំដោយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា កំពុងទាញប្រទេសកម្ពុជា ទៅរករបបកុម្មុយនិស្តតាមរយៈការបង្កើតច្បាប់ដែលអាក្រក់ ដូចជាច្បាប់គ្រប់គ្រងសមាគម ឬអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ច្បាប់បោះឆ្នោត និងច្បាប់សហជីព ជាដើម។ លោកបន្តថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា មិនអាចទាញយកប្រជាប្រិយភាពពីម្ចាស់ឆ្នោតតាមរយៈការកសាងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ រដ្ឋាភិបាលរូតរះធ្វើតែច្បាប់ណាដែលដើរបញ្ច្រាសពីចលនាសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ៖ «អ៊ីចឹងបំណងរបស់គាត់ (រដ្ឋាភិបាល) ចង់ប្រើប្រាស់ច្បាប់ដែលអាក្រក់ ច្បាប់ដែលកេងចំណេញខាងនយោបាយ ច្បាប់ដែលផ្ដល់អំណាចដល់រដ្ឋច្រើន សម្រាប់ត្រួតត្រាគ្រប់គ្រងហ្នឹង ហើយនឹងទទួលបានជ័យជម្នះតាមរយៈអ្វីក៏ដោយឲ្យតែឈ្នះឆ្នោត។ អ៊ីចឹងខ្ញុំគិតថា រដ្ឋសភានឹងអនុម័តហើយ»។
ចំណែកអ្នកវិភាគស្ថានការណ៍នយោបាយនៅកម្ពុជា លោក រស់ រ៉ាវុធ មានប្រសាសន៍ថា លោកគាំទ្រច្បាប់ទាំងឡាយណាដែលការពារផលប្រយោជន៍ពលរដ្ឋ និងមិនគាំទ្រចំពោះច្បាប់ដែលបម្រើឲ្យបក្ខពួក ឬជនណាម្នាក់នោះទេ។ ចំពោះច្បាប់ស្ដីពីសមាគម និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលនេះ លោកមើលឃើញចំណុចអវិជ្ជមានមួយចំនួន ដែលទាមទារឲ្យភាគីពាក់ព័ន្ធចូលរួមជជែកកែលំអ មុននឹងអនុម័ត។
ឆ្លើយតបនឹងការចោទប្រកាន់នេះ លោក សម រង្ស៊ី ប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ថ្លែងក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានក្រោយពីកិច្ចប្រជុំសភា នៅថ្ងៃទី២៩ មិថុនា ថា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ប្រាប់លោកថា សុំឲ្យអង្គការសង្គមស៊ីវិលកុំព្រួយបារម្ភពីសេចក្ដីព្រាងច្បាប់សមាគម អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលនេះ ព្រោះថា ច្បាប់នេះមិនមែនមានន័យថា តម្រូវឲ្យអង្គការសមាគមដែលកំពុងមានជាធរមាន ត្រូវចុះបញ្ជីសុំច្បាប់ជាថ្មីនោះទេ។
ទោះបីជាបែបនេះក្ដី មកទល់ពេលនេះ រដ្ឋសភាមិនទាន់បង្ហាញព័ត៌មានថា តើរដ្ឋសភានឹងអនុម័តសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ដ៏ចម្រូងចម្រាសមួយនេះនៅពេលណានៅឡើយទេ?
ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៥ មានអង្គការ និងសមាគមក្នុងស្រុកជាច្រើន នាំគ្នាបើកយុទ្ធនាការបង្ហោះប៉ោងៗ និងសម្ដែងមតិមិនពេញចិត្តចំពោះសេចក្ដីព្រាងច្បាប់អង្គការសង្គមស៊ីវិល។ នៅខេត្តកំពង់ឆ្នាំង តំណាងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលចំនួន ៥ស្ថាប័ន បានជួបពិភាក្សាគ្នា និងបង្ហាញអំពីការមិនពេញចិត្តចំពោះសេចក្ដីព្រាងច្បាប់នេះ នៅទីស្នាក់ការអង្គការលីកាដូ (Licadho) ប្រចាំខេត្តកំពង់ឆ្នាំង នាព្រឹកថ្ងៃទី២៩ ខែមិថុនា។ អ្នកចូលរួមធ្វើយុទ្ធនាការជិត ១០នាក់ ភាគច្រើនស្រែកថា ច្បាប់នេះជាចំណងរឹតត្បិតសេរីភាព ជ្រៀតជ្រែកផ្ទៃក្នុងសង្គមស៊ីវិល និងធ្វើឲ្យបាត់ប្រយោជន៍ពលរដ្ឋ ជាដើម។
លេខាធិការនៃគណៈកម្មាធិការដើម្បីរៀបចំការបោះឆ្នោតដោយសេរី និងយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា ខុមហ្វ្រែល (Comfrel) ប្រចាំខេត្តកំពង់ឆ្នាំង លោក លាភ ប៊ុនលាង ដែលបានចូលរួមក្នុងយុទ្ធនាការនេះ បង្ហាញពីការមិនពេញចិត្តរបស់ខ្លួនថា បើច្បាប់នេះត្រូវបានសភាអនុម័តនោះ អង្គការសមាគមតូចៗនៅក្នុងស្រុកជិត ២ម៉ឺនស្ថាប័ន នឹងប៉ះពាល់ដល់បេសកកម្មជួយជនរងគ្រោះក្រីក្រ ឬត្រូវបិទទ្វារតែម្ដង៖ «យើងមិនចង់សេចក្ដីព្រាងច្បាប់នេះត្រូវបានអនុម័តទេ ដោយសារថានៅក្នុងក្រមព្រហ្មទណ្ឌទាំងឡាយហ្នឹង គឺថា បើអង្គការសង្គមស៊ីវិលណាដែលធ្វើខុស គឺមានច្បាប់ផ្ដន្ទាទោសនៅក្នុងក្រមព្រហ្មទណ្ឌរួចជាស្រេច»។
យ៉ាងណា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ប្រកាសប្រឆាំងដាច់ខាតរាល់ទង្វើជ្រៀតជ្រែកពីមជ្ឈដ្ឋានបរទេសណា ដែលហ៊ានលូកដៃចូលក្នុងដំណើរការអនុម័តច្បាប់អង្គការ សមាគម និងច្បាប់សហជីព។ ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល បានព្រមានថា ពួកគេនឹងមិនបោះឆ្នោតជូនតំណាងរាស្ត្រមកពីគណបក្សណា ដែលលើកដៃអនុម័តសេចក្ដីព្រាងច្បាប់នៅក្នុងរដ្ឋសភានោះឡើយ។ ទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះ គេនៅរង់ចាំមើលទៀតថា តើតំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ នឹងមានជំហរដើរចេញពីសភាដូចដែលខ្លួនធ្លាប់ធ្វើកន្លងមកដែរឬទេ នៅគ្រាដែលគណបក្សនេះបានបង្ហាញជំហរមិនគាំទ្រសេចក្ដីព្រាងច្បាប់សមាគម និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលនោះ។
ខេត្តកំពង់ចាម៖ លីកាដូធ្វើយុទ្ធនាការបង្ហោះប៉េងប៉ោងបង្ហាញពីការមិនពេញចិត្តចំពោះច្បាប់គ្រប់គ្រងអង្គការ
ដោយ សូត សុខប្រាថ្នា
អង្គការសម្ព័ន្ធខ្មែរជំរឿន និងការពារសិទ្ធិមនុស្ស លីកាដូ (Licadho) បើកយុទ្ធនាការបង្ហោះប៉េងប៉ោងនៅតាមស្នាក់ការនីមួយៗទាំង១៣ រាជធានីខេត្តទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា។ យុទ្ធនាការនេះ គឺជាសារមួយជូនទៅរាជរដ្ឋាភិបាលឲ្យបញ្ឈប់ការអនុម័តច្បាប់គ្រប់គ្រងអង្គការ សមាគម សហជីពមិនមែនរដ្ឋាភិបាលបន្តទៀត។
សូមស្ដាប់ លោក សូត សុខប្រាថ្នា រាយការណ៍ព័ត៌មាននេះពីខេត្តកំពង់ចាម៖
ខេត្តព្រះសីហនុ៖ សង្គមស៊ីវិល និងសហគមន៍មានទំនាស់ដីធ្លីមិនគាំទ្រច្បាប់គ្រប់គ្រងអង្គការ
ដោយ ដែន អយុធ្យា
មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិល ប្រជាសហគមន៍មានទំនាស់ដីធ្លី និងតំណាងសមាគមន៍ផ្សេងទៀតនាខេត្តព្រះសីហនុ បានប្រមូលផ្តុំបង្ហោះប៉េងប៉ោង ដើម្បីប្រឆាំងតវ៉ាទៅនឹងការបង្កើតច្បាប់គ្រប់គ្រងអង្គការ សមាគម និងសហជីព។ ការនាំគ្នាប្រមូលផ្ដុំគ្នាបង្ហោះប៉េងប៉ោងប្រឆាំងសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ថ្មីនេះ ធ្វើឡើងភ្លាមៗបន្ទាប់ពី លោក ហ៊ុន សែន បានប្រកាសគាំទ្រពេញទំហឹង និងបានព្រមានកុំឲ្យបរទេសលូកដៃចូលក្នុងការបង្កើតច្បាប់នេះ។
សូមស្ដាប់ លោក ដែន អយុធ្យា រាយការណ៍ព័ត៌មាននេះពីខេត្តព្រះសីហនុ៖
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។