ច្បាប់សញ្ជាតិខ្មែរ កំណត់អំពីការទទួលសញ្ជាតិខ្មែរតាមវិធី ៣យ៉ាង គឺតាមរយៈកំណើត តាមរយៈអាពាហ៍ពិពាហ៍ ឬតាមរយៈសញ្ជាតូបនីយកម្ម។ ក្នុងនាទីច្បាប់កាលពីសប្ដាហ៍មុន លោកអ្នកនាងបានស្តាប់សេចក្តីរាយការណ៍អំពីការទទួលសញ្ជាតិតាមរយៈកំណើត។
នៅក្នុងនាទីច្បាប់សប្ដាហ៍នេះ លោក ជី វិតា មានសេចក្តីរាយការណ៍អំពីការទទួលសញ្ជាតិតាមរយៈអាពាហ៍ពិពាហ៍ និងតាមរយៈសញ្ជាតូបនីយកម្ម ដែលមានសេចក្តីដូចតទៅ៖
មាត្រា៥ នៃច្បាប់ស្ដីពីសញ្ជាតិខ្មែរចែងថា ស្ត្រី ឬបុរសបរទេសដែលយកប្ដី ឬប្រពន្ធខ្មែរ ដោយបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ អាចទាមទារសញ្ជាតិខ្មែរបាន លុះណាតែស្ត្រី ឬបុរសនោះ រស់នៅជាមួយគ្នារយៈពេល ៣ឆ្នាំ ក្រោយពេលចុះសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍។
លោកមេធាវី សួន វិសាល បញ្ជាក់ថា បុរស ឬស្ត្រីបរទេសដែលរៀបការជាមួយជនជាតិខ្មែរ អាចចូលសញ្ជាតិខ្មែរបានទោះជារៀបការនៅទីណាក៏ដោយ៖ «»។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយចុះ ការចូលសញ្ជាតិខ្មែរតាមរយៈអាពាហ៍ពិពាហ៍ មិនអាចទទួលបានសញ្ជាតិខ្មែរដោយស្វ័យប្រវត្តិនោះទេ។ សាមីខ្លួនត្រូវធ្វើការទាមទារ។
មាត្រា៥ ដដែលបញ្ជាក់ថា បែបបទ និងនីតិវិធីនៃការទាមទារសញ្ជាតិខ្មែរ ត្រូវកំណត់ដោយអនុក្រឹត្យ ហើយការផ្តល់សញ្ជាតិខ្មែរតាមករណីទាមទារសញ្ជាតិ ត្រូវសម្រេចដោយព្រះរាជក្រឹត្យ។
ត្រង់ចំណុចនេះមានន័យថា មានតែព្រះមហាក្សត្រទេដែលអាចមានព្រះរាជសិទ្ធិផ្តល់សញ្ជាតិខ្មែរដល់ជនបរទេស ដែលបានរៀបការជាមួយបុរស ឬស្ត្រីខ្មែរ។
មធ្យោបាយដែលអាចទទួលបានសញ្ជាតិខ្មែរមួយទៀត គឺតាមរយៈសញ្ជាតូបនីយកម្ម។ លោកមេធាវី សួន វិសាល ឲ្យដឹងថា ជាគោលការណ៍ កម្ពុជា ចង់បានធនធានមនុស្សបរទេសល្អៗឲ្យមករស់នៅកម្ពុជា៖ «»។
មាត្រា៧ នៃច្បាប់ស្ដីពីសញ្ជាតិចែងថា ជនបរទេសអាចសុំចូលសញ្ជាតិខ្មែរបាន ដោយសញ្ជាតូបនីយកម្ម។ សញ្ជាតូបនីយកម្ម មិនមែនជាសិទ្ធិរបស់អ្នកសុំឡើយ គឺជាការអនុគ្រោះរបស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា តែប៉ុណ្ណោះ។ ពាក្យសុំនេះ អាចត្រូវបដិសេធចោលបានតាមអំណាចឆន្ទានុសិទ្ធិ។
មាត្រា៨ ចែងអំពីជនបរទេសដែលអាចសុំសញ្ជាតូបនីយកម្មបាន ត្រូវមានលក្ខខ័ណ្ឌដូចតទៅ៖
ទី១ មានលិខិតបញ្ជាក់ថា មានគំនិតមារយាទ និងសីលធម៌ល្អ ដែលចេញដោយមេឃុំ ឬចៅសង្កាត់នៃទីលំនៅរបស់ខ្លួន។
ទី២ មានលិខិតថ្កោលទោសបញ្ជាក់ថា ពុំដែលមានទោសពីបទព្រហ្មទណ្ឌណាមួយ។
ទី៣ មានលិខិតបញ្ជាក់ថា ជននោះមានទីលំនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ហើយស្នាក់នៅជាប់ចំនួន ៧ឆ្នាំ ដោយគិតពីថ្ងៃដែលបានទទួលប័ណ្ណស្នាក់នៅដែលចេញឲ្យក្នុងក្របខ័ណ្ឌ នៃច្បាប់ស្ដីពីអន្តោប្រវេសន៍។
ទី៤ មានទីលំនៅស្នាក់នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា នៅពេលដាក់ពាក្យសុំសញ្ជាតូបនីយកម្ម។
ទី៥ ចេះនិយាយភាសាខ្មែរ ចេះអក្សរខ្មែរ និងយល់ដឹងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរខ្លះៗ ហើយបង្ហាញភស្តុតាងថា ខ្លួនអាចរស់នៅក្នុងសង្គមខ្មែរបានសុខដុម ព្រមទាំងទទួលបាននូវទំនៀមទម្លាប់ និងប្រពៃណីល្អរបស់ខ្មែរ។
ទី៦ មានបញ្ញា និងកាយសម្បទាដែលមិននាំឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់ ឬនាំឲ្យមានបន្ទុកដល់ជាតិ។
ការសុំចូលសញ្ជាតិខ្មែរតាមរយៈសញ្ជាតូបនីយកម្មនេះដែរ គឺជនបរទេសក៏អាចចូលតាមការដាក់ទុនវិនិយោគធ្វើអាជីវកម្មនៅកម្ពុជា ឬផ្តល់អំណោយជាទឹកប្រាក់ដល់ថវិកាជាតិ។
មាត្រា១០ នៃច្បាប់ស្ដីពីសញ្ជាតិចែងថា ចំពោះជនបរទេសណាដែលបានទទួលលិខិតអនុញ្ញាតឲ្យវិនិយោគពីក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា ហើយដែលបានអនុវត្តគម្រោងជាក់ស្តែងចំណាយទុនចំនួនចាប់ពី ១.២៥០.០០០.០០០រៀលឡើងទៅ ក៏អាចដាក់ការសុំចូលសញ្ជាតិខ្មែរបានដែរ។
រីឯមាត្រា១១ ចែងថា បើទោះជាមិនមានលិខិតអនុញ្ញាតឲ្យវិនិយោគពីក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា ក៏ដោយ តែបានទទួលការអនុញ្ញាតត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ ហើយបានចំណាយទុនវិនិយោគចាប់ពី ១.២៥០.០០០.០០០រៀលឡើងទៅ អាចដាក់ពាក្យសុំចូលសញ្ជាតិបាន ប៉ុន្តែមាត្រានេះមិនបានបញ្ជាក់ថា តើស្ថាប័នណាផ្សេងទៀតជាអ្នកបញ្ជាក់ថា មានការអនុញ្ញាតត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់នោះទេ។
ទាក់ទងនឹងការធ្វើអំណោយវិញ មាត្រា១២ ចែងថា ជនបរទេសណាដែលបានធ្វើអំណោយជាប្រាក់ដល់ថវិកាជាតិចាប់ពី ១ពាន់លានរៀល (១.០០០.០០០.០០០រៀល) ឡើងទៅសម្រាប់ជាផលប្រយោជន៍ដល់ការស្ដារ និងកសាងសេដ្ឋកិច្ចនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ជនបរទេសនោះអាចធ្វើពាក្យសុំចូលសញ្ជាតិខ្មែរបាន ក្នុងករណីដែលជននោះបានបំពេញលក្ខខ័ណ្ឌដូចមានចែងក្នុងចំណុចទី១ ទី២ ទី៥ និងទី៦ ក្នុងមាត្រា៨ នៃច្បាប់នេះ។
ទោះជាយ៉ាងណា លោកមេធាវី សួន វិសាល បារម្ភអំពីភាពធូររលុងនៃការអនុវត្តច្បាប់នៅកម្ពុជា ដែលអាចបណ្ដាលឲ្យមហាសេដ្ឋីជាជនអន្ធពាលបរទេសខ្លះ ឆក់ឱកាសចូលជាសញ្ជាតិខ្មែរបាន៖ «»។
ចំពោះជនបរទេសទាំងឡាយណាដែលមានភស្តុតាងបញ្ជាក់ថា ខ្លួនមានសមត្ថភាព ឬថ្វីដៃពិសេសក្នុងការផលិត ឬបង្កើតវត្ថុអ្វីមួយ ហើយចង់ចូលសញ្ជាតិខ្មែរក៏អាចដាក់ពាក្យចូលបានដែរ ដោយមិនបាច់មានលក្ខខ័ណ្ឌរស់នៅជាប់ចំនួន ៧ឆ្នាំក្នុងប្រទេសកម្ពុជា នោះទេ។
លោកមេធាវី សួន វិសាល លើកឧទាហរណ៍អំពីគុណសម្បត្តិពិសេសនោះ៖ «»។
អំពីការដាក់ទោសទណ្ឌលើជនបរទេសណាដែលក្លែងបន្លំកាន់សញ្ជាតិខ្មែរវិញ មាត្រា១៩ នៃច្បាប់សញ្ជាតិខ្មែរចែងថា មានតែប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទេទើបមានសិទ្ធិទទួល និងកាន់កាប់អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរ និងលិខិតឆ្លងដែននៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
មាត្រា២០ ចែងថា ជនបរទេសណាដែលកាន់កាប់ និងប្រើប្រាស់អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរ និងលិខិតឆ្លងដែននៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ត្រូវផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ៥ឆ្នាំដល់ ១០ឆ្នាំ។
អំពីទោសទណ្ឌដាក់ទៅលើមន្ត្រីរាជការ ដែលក្លែងបន្លំឯកសារឲ្យជនបរទេសវិញ មាត្រា២២ ចែងថា មន្ត្រីភ្នាក់ងាររាជការ ឬជនណាដែលសមគំនិតជួយលាក់បាំង ឬផ្តល់អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរ និងលិខិតឆ្លងដែនឲ្យជនណាម្នាក់គ្មានសញ្ជាតិខ្មែរ ត្រូវផ្ដន្ទាទោសដូចគ្នានឹងជនដែលកាន់អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរ និងលិខិតឆ្លងដែនដោយខុសច្បាប់ ដូចមានចែងក្នុងមាត្រា២០ និង២១ នៃច្បាប់នេះ គឺត្រូវជាប់ពន្ធនាគារពី ៥ឆ្នាំដល់ ១០ឆ្នាំ។
ក្រៅពីទោសទណ្ឌដូចមានចែងក្នុងច្បាប់សញ្ជាតិនេះហើយ លោកមេធាវី សួន វិសាល ឲ្យដឹងថា មន្ត្រីរាជការដែលសមគំនិតទាំងនោះ នឹងត្រូវផ្ដន្ទាទោសតាមច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌថែមទៀត៖ «»។
ជាសរុប ច្បាប់សញ្ជាតិកំណត់អំពីការទទួលសញ្ជាតិខ្មែរ តាមវិធី ៣យ៉ាង គឺតាមរយៈកំណើត តាមរយៈអាពាហ៍ពិពាហ៍ ឬតាមរយៈសញ្ជាតូបនីយកម្ម។ ហើយការដាក់ពាក្យសុំចូលសញ្ជាតិខ្មែរតាមរយៈអាពាហ៍ពិពាហ៍ ឬតាមរយៈសញ្ជាតូបនីយកម្ម ត្រូវសម្រេចដោយព្រះរាជក្រឹត្យ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។